Tuần: 1 DI TRUYỀN VÀ BIẾN DỊ
Chương I: CÁC THÍ NGHIỆM CỦA MEN ĐEN
Tiết: 1 MEN ĐEN VÀ DI TRUYỀN HỌC
Ngày:
I- Mục tiêu: Học xong bài này, học sinh phải:
- Nêu được mục đích, nội dung và ý nghĩa của di truyền học
- Hiểu được công lao và trình bày được phương pháp phân tích các thế hệ lai của Men Đen
- Hiểu và nêu được một số thuật ngữ, kí hiệu trong di truyền học
II- Thiết bị dạy học:
- Tranh phóng to H1.2
- Tranh hay ảnh chân dung của Men Đen
III- Tiến trình bài giảng:
1- Kiểm tra bài cũ:
- GV kiểm tra sách vở, dụng cụ học tập của học sinh
2- Mở bài:
GV: Trứng gà sau khi thụ tinh và ấp sẽ nở ra gà con. Các gà con trong cùng một lứa có nhũng đặc điểm giống và cũng có những đặc điểm khác bố mẹ. Vì sao? Đó là nội dung mà chúng ta sẽ tìm hiểu trong chương này.
3- Bài mới:
Hoạt động của thầy và trò
Nội dung ghi bảng

? Di truyền là gì? Biến dị là gì?
GV giải thích rõ: biến dị và di truyền là hai hiện tượng song song, gắn liền với quá trình sinh sản
Hoạt động 1: Liên hệ bản thân để thấy những đặc điểm giống và khác bố mẹ:
* HS hoạt động cá nhân: Lập bảng và điền vào bảng theo mẫu sau:
Tính trạng
Bản thân HS
Bố
Mẹ

Hình dạng tai
Hình dạng mắt
Hình dạng mũi
Hình dạng tóc
Màu mắt
.......




-GV yêu cầu một vài học sinh đọc bảng và rút ra nhận xét đặc điểm di truyền và biến dị đối với bản thân.
? Di truyền học là gì?
?Di truyền học có vai trò gì?
Hoạt động 2: Tìm hiểu từng cặp tính trạng đem lai:
- GV hướng dẫn HS quan sát và phân tích H 1.2 để rút ra nhận xét sự tương phản của từng cặp tính trạng
? Phương pháp phân tích các thế hệ lai của Men Đen có những nội dung gì?
- GV nhấn mạnh thêm tính chất độc đáo trong phương pháp phân tích các thế hệ lai của Men Đen , giải thích vì sao Men Đen lại chọn đậu Hà Lan làm đối tượng nghiên cứu.
( GV chuyển ý sang mục 3.
- GV yêu cầu học sinh lấy thêm ví dụ minh hoạ cho từng khái niệm và GV giải thích khái niệm dòng hay giống thuần chủng.
- GV mở rộng thêm các khái niệm di truyền khác như: alen.
- GV nêu cách viết công thức lai như mẹ thường viết bên trái dấu (, còn bố viết bên phải dấu (
1- Di truyền học:
- Di truyền: là hiện tượng truyền đạt các tính trạng của bố mẹ, tổ tiên cho các thể hệ con cháu.
- Biến dị: là hiện tượng con sinh ra khác với bố mẹ và khác nhau về nhiều chi tiết.
- Di truyền học: nghiên cứu cơ sở vật chất, cơ chế, tính qui luật của hiện tượng di truyền và biến dị. Di truyền học có vai trò quan trọng không chỉ về lí thuyết mà còn có giá trị thực tiễn cho khoa học chọn giống và Y học, đặc biệt là trong công nghệ sinh học hiện đại.
2- Men Đen - Người đặt nền móng cho di truyền học:
- Nội dung cơ bản của phương pháp phân tích các thế hệ lai của Men Đen:
+ Lai các cặp bố mẹ khác nhau về một hoặc một số cặp tính trạng thuần chủng tương phản rồi theo dõi sự di truyền riêng rẽ của từng cặp tính trạng đó trên con cháu của từng cặp bố mẹ.
+ Dùng toán thống kê để phân tích các số liệu thu được.Từ đó rút ra qui luật di truyền các tính trạng.
3- Một số thuật ngữ và kí hiệu cơ bản của di truyền học:
( HS học các thuật ngữ và kí hiệu di truyền theo SGK)

4- Củng cố:
- Đánh dấu ( chỉ câu trả lời đúng nhất:
* Ý nghĩa thực tiễn của di truyền học là:
a) Cung cấp những kiến thức để làm cơ sơ để tiếp thu các môn học khác
b) Cung cấp cơ sở lí luận cho khoa học chọn giống.
c) Cung cấp cơ sở lí luận cho y học, công nghệ sinh học.
d) Cả b và c
* Tính trạng là:
a) Những đặc điểm cụ thể về hình thái, cấu tạo, sinh lí của một cơ thể
b) Những đặc điểm sinh lí, sinh hoá của một cơ thể
c) Những biểu hiện về hình thái của cơ thể
d) cả b và c
5- Dặn dò:
Học bài - Trả lời các câu hỏi trong SGK - Xem bài mới.
Tuần: 1
Tiết: 2 LAI MỘT CẶP TÍNH TRẠNG
Ngày:
I- Mục tiêu: Học xong bài này, học sinh phải:
- Trình bày và phân tích được TN lai một cặp tính trạng của Men Đen .
- Nêu được các khái niệm kiểu hình, kiểu gen, thể đồng hợp, thể dị hợp.
- Phát biểu được nội dung qui luật phân li.
- Giải thích được kết quả thí nghiệm theo quan niệm của Men Đen
- Rèn được kĩ năng phân tích số liệu và kênh hình.
- Giáo dục thái độ nghiêm túc và kiên trì trong nghiên cứu khoa học.
II- Thiết bị dạy học:
- Tranh phóng to hình 2.1, 2.2 SGK
III- Tiến trình bài giảng:
1) Kiểm tra bài cũ:
- Trình bày đối tượng, nội dung và ý nghĩa thực tiễn của di truyền học?
- Nêu những nội dung cơ bản của phương pháp phân tích các thế hệ lai của Men Đen ?
2) Mở bài:
Một trong những nội dung cơ bản của phương pháp phân tích các thế hệ lai của Men Đen là lai các cặp bố mẹ khác nhau về một hoặc nhiều cặp tính trạng thuần chủng tương phản. Hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu lai một cặp tính trạng
3) Bài mới:
Hoạt động của thầy và trò
Nội dung ghi bảng

-GV treo tranh H2.1: Giới thiệu về sự thụ phấn nhân tạo trên hoa đậu Hà Lan. Nhấn mạnh đây là công việc mà Men Đen tiến hành rất cẩn thận, tỉ mỉ và công phu.
Hoạt động 1: xác định tỉ lệ các loại kiểu hình ở F2
* HS hoạt động nhóm: đọc thông tin và thực hiện lệnh.
- GV gọi các nhóm trả lời và phải xác định được F1 đồng tính về một tính trạng của bố hoặc mẹ và tính được tỉ lệ của từng cặp tính trạng xấp xỉ 3 : 1
- GV : Khi thay đổi vị trí các giống làm bố và làm mẹ nhưng kết quả phép lai vẫn không thay đổi. Điều đó chứng tỏ bố và mẹ điều có vai trò di truyền như nhau.
? Thế nào là tính trạng trội? Tính trạng lặn?
GV giảng giải khái niệm thể đồng hợp, thể dị hợp.
Hoạt động 2: Điền vào khoảng trống từ hoặc cụm từ thích hợp
* HS hoạt động cá nhân: Thực hiện lệnh tiếp theo và phải điền được cụm từ " đồng tính" (1) và " 3 trội : 1 lặn" (2)
( Chuyển ý: Với kết quả thí nghiệm như vậy Men Đen giải thích như thế nào? Chúng ta cùng sang phần 2 tìm hiểu
- GV:Quan niệm đương thời Men Đen phổ biến là sự di truyền hoà hợp (blending), theo quan niệm này các tính trạng của bố và mẹ trộn lẫn nhau tạo nên các tính trạng trung gian ở con. Theo Men Đen, sự di truyền các tính trạng có tính gián đoạn được chi phối bới các nhân tố di truyền mà sau này gọi là các gen. phát minh này đặt nền móng cho di truyền học.
Hoạt động 3: Xác định các loại giao tử ở F1 và hợp tử ở F2. giải thích tỉ lệ kiểu hình ở F2
Hoạt động cá nhân: GV hướng dẫn học sinh quan sát H 2.3 và thực hiện lệnh.
-GV gọi học sinh trả lời và phải xác định được:
+ Tỉ lệ các loại giao tử ở F1 là 1A : 1a, còn tỉ lệ các loại hợp tử ở F2 là 1AA : 2Aa : 1aa
+ F2 có tỉ lệ 3 hoa đỏ : 1 hoa trắng.
Dựa vào H 2.3 SGK - GV chốt lại: kết quả thí nghiệm theo Men Đen là sự phân li và tổ hợp các cặp nhân tố di truyền qui định các cặp tính trạng thông qua các quá trình phát sinh giao tử và thụ tinh.
( GV giảng giải thêm về thuyết giao tử thuần khiết.
1- Thí nghiệm của Men Đen:
- Thí nghiệm: SGK
- Bằng phương pháp phân tích các thế hệ lai, Men Đen thấy rằng : khi lai hai bố mẹ khác nhau về 1 cặp tính trạng thuần chủng tương phản thì F1 đồng tính về tính trạng của bố hoặc mẹ còn F2 phân li tính trạng theo tỉ lệ trung bình 3 trội : 1 lặn.




- Tính trạng trội là tính trạng biểu hiện ngay ở F1
- Tính trạng lặn là tính trạng đến F2 mới biểu hiện.







2- Men Đen giải thích kết quả thí nghiệm:

Men Đen là sự phân li và tổ hợp các cặp nhân tố di truyền qui định các cặp tính trạng thông qua các quá trình phát sinh giao tử và thụ tinh.



- Từ đó ông phát hiện ra qui luật phân li với nội dung: Trong quá trình phát sinh giao tử, mỗi nhân tố di truyền trong cặp nhân tố di truyền phân li về một giao tử và giữ nguyên bản chất như ở cơ thể thuần chủng




4- Củng cố:
- Nêu khái niệm kiểu hình và cho ví dụ minh hoạ?
- Phát biểu nội dung của qui luật phân li?
- Men Đen đã giải thích kết quả trên đậu Hà Lan như thế nào?
5- Dặn dò:
Học bài - làm bài tập 4 SGK - xem bài mới.




Tuần: 2
Tiết: 3 LAI MỘT CẶP TÍNH TRẠNG (tiếp theo)
Ngày:
I- Mục tiêu: Học xong bài này, học sinh phải:
- Hiểu và trình bày được nội dung, mục đích và ứng dụng của phép lai phân tích.
- Hiểu và giải thích được vì sao qui luật phân li chỉ nghiện đúng trong những điều kiện nhất định.
- Nêu được ý nghĩa của qui luật phân li đối với lĩnh vực sản xuất.
- Hiểu và phân biệt được di truyền trội không hoàn toàn và di truyền trội hoàn toàn.
- Phát triển tư duy lí luận như phân tích, so sánh.
II- Thiết bị dạy học:
- Tranh phóng to H 3.
III- Tiến trình bài giảng:
1) Kiểm tra bài cũ:
- Nêu khái niệm kiểu hình và cho ví dụ minh hoạ?
- Phát biểu nội dung của qui luật phân li?
- Men Đen đã giải thích kết quả trên đậu Hà Lan như thế nào?
- Câu 4: Sơ đồ lai:
P : Mắt đen ( Mắt đỏ
AA aa
Gp : A a
F1 : Aa ( Aa
GF1: A a A a
F2 : 1 AA : 2 Aa : 1 aa
KH : 3 cá mắt đen : 1 cá mắt đỏ
2) Mở bài:
Hôm nay chúng ta tìm hiểu phép lai phân tích, ý nghĩa của tương quan trội la