Chương I. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN CỦA TIN HỌC (15,3,2)
�1. TIN HỌC LÀ MỘT NGÀNH KHOA HỌC

A. MỤC TIÊU
Biết tin học là một ngành khoa học: có đối tượng, nội dung và phương pháp nghuyên cứu riêng. Biết máy tính vừa là đối tượng nghiên cứu vừa là công cụ.
Biết được sự phát triển mạnh mẽ của tin học do nhu cầu xã hội.
Biết các đặc trưng ưu việt của máy tính.
Biết được một số ứng dụng của tin học và máy tính điện tử trong các hoạt động của đời sống.
B. PHÂN TIẾT
Tiết 1 : Tin học là một nghành khoa học
C. TIẾN TRÌNH VÀ CÁC HOẠT ĐỘNG

C1_O�n định lớp
C2_Bài cũ : Dẫn dắt vào bài
C3_Bài mới

tg
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY
HOẠT ĐỘNG CỦA TRÒ
NỘI DUNG


HĐ I. Giới thiệu sự hình thành và phát triển của tin học.
GV thuyết trình:
* Nhờ có thông tin đại chúng nên mỗi Hs đều hiểu biết ít nhiều về máy tính và ngành tin học. Tuy nhiên mức độ sâu sắc hay chuẩn mực của sự hiểu biết có thể khác nhau.
* các mốc thời gian đánh dấu cho sự phát triển và những thành tựu trong khao học kĩ thuật.
* GV nhấn mạnh : máy tính điện tử ra đời như một công cụ lao động mới, đáp ứng nhu cầu khai thác tài nguyên thông tin của con người và ngày càng có nhiều ứng dụng trong lĩnh các vực hoạt của xã hội, giúp cải thiện cuộc sống.
Lắng nghe và thực hiện nhiệm vụ


Hs kể những thành tựu trong khoa học kĩ thuật :
* điện thắp sáng, điện thoại, máy hơi nước, máy bay.



Các mốc thời gian
+ 1890 - 1920 : điện năng, điện thoại, máy bay.
+1950 - 1970 : máy tính điện tử.
+ 1970 đến nay : mạng máy tính..


1. Sự hình thành và phát triển của tin học
Tin học hình thành và phát triển thành một ngành khoa học độc lập để đáp ứng nhu cầu khai thác tài nguyên thông tin của con người. Tin học gắn liền với một công cụ lao động mới là máy tính điện tử.





.
?1 Những đặc tính nào khiến máy tính điện tử ngày càng phát triển và ứng dụng rộng rãi trong đời sống xã hội.


GV giới thiệu minh hoạ máy vi tính : hình 1 SGK/T6

GV nhấn mạnh :
Mặc dù máy tính điện tử ngày càng có thêm nhiều ứng dụng và khả năng kì diệu song nó cũng chỉ là công cụ do con người sáng tạo ra, có những hạn chế riêng của mình. Việc học để hiểu và trang bị kiến thức về tin học là rất cần thiết của mỗi người trong thời đại mới.
Lắng nghe và trả lời

Hs trả lời :
+tốc độ xử lý nhanh
+lưu trữ được nhiều dữ liệu
+độ chính xác cao.
đó chính là các đặc tính của máy tính điện tử.
2. Đặc tính và vai trò của máy tính điện tử.



Các đặc tính và vai trò của máy tính điện tử:
*tính bền bỉ(làm việc 24h/24h);
*tốc độ xử lý nhanh;
*độ chính xác cao;
*lưu trữ được nhiều thông tin trong một không gian nhỏ;
*giá thành hạ ( tính phổ biến cao;
*ngày càng gọn nhẹ và tiện dụng;
* có thể liên kết lại thành mạng máy tính, khả năng thu nhập và xử lý thông tin tốt hơn.



HĐ III. Phân tích tổng hợp cho Hs hiểu "Tin học là một ngành khoa học"
*GV giới thiệu sơ lược về thuật ngữ tin học.
*GV phân tích "Tin học là một ngành khoa học". Vì nó có đầy đủ các yếu tố :
+Đối tượng nghiên cứu : thông tin, quá trình xử lí thông tin, máy tính điện tử.
+Công cụ: máy tính điện tử và các công cụ tự động
+Phương pháp: kết hợp lí thuyết, thực nghiệm, và công nghệ.
+Nội dung nghiên cứu : kiến trúc máy tính, hệ điều hành, các thiết bị lưu trữ thông tin, các ngôn ngữ lập trình.
Lắng nghe và thực hiện nhiệm vụ.


- Học sinh trả lời câu hỏi: "Vì sao ngành bảo vệ môi trường được xem là một ngành khoa học? "
- thực hiện
3. Thuật ngữ "tin học".
Tin học là một ngành khoa học có mục tiêu là phát triển và sử dụng máy tính điện tử để nghiên cứu cấu trúc, tính chất của thông tin, phương pháp thu nhập, lưu trữ, tìm kiếm, biến đổi, truyền thông tin vào các lĩnh vực khác nhau trong đời sống xã hội.








C4_Củng cố
Nhắc lại kiến thức.
Lưu ý : khái niệm tin học và khái niệm máy tính điện tử cần phân biệt, tránh đồng nhất với nhau.
Máy tính điện tử vừa là công cụ, vừa là đối tượng nghiên cứu của ngành tin học.
C5_Dặn dò
Học kỹ lý thuyết.
Xem trước bài 2 : Thông tin và dữ liệu .



�2. THÔNG TIN VÀ DỮ LIỆU

A. MỤC TIÊU
Biết khái niệm thông tin, lượng thông tin, các dạng thông tin, mã hoá thông tin cho máy tính.
Biết các dạng biểu diễn thông tin trong máy tính.
Hiểu đơn vị đo thông tin là bit và các đơn vị bội của bit.
Biết các hệ đếm cơ số 2, 16 trong biểu diễn thông tin.
B. PHÂN TIẾT
Tiết 2 : Mục 1,2,3,4
Tiết 3 : Mục 5
C. TIẾN TRÌNH VÀ CÁC HOẠT ĐỘNG

C1_O�n định lớp
C2_Bài cũ : 1/Nêu các đặc tính của máy tính điện tử.
2/Nêu khái niện tin học.
C3_Bài mới

tg
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY
HOẠT ĐỘNG CỦA TRÒ
NỘI DUNG


HD I. Cung cấp cho Hs khái niệm về thông tin.
* Khi đọc lời nhận xét của cô giáo chủ nhiệm: "Em A�i Phương ngoan, chăm chỉ và học giỏi" ghi trong sổ liên lạc, bố mẹ em A�i Phương có thêm thông tin gì về con mình?
* GV đưa ra khái niệm thông tin.
Lắng nghe và thực hiện

HS trả lời : Em A�i Phương
+ngoan;
+chăm chỉ;
+học giỏi.




1. Khái niệm thông tin.
*Thông tin về một đối tượng là những hiểu biết có thể có về đối tượng đó.
*Trong tin học dữ liệu là thông tin đã được đưa vào máy tính.






HD II. Cung cấp cho Hs đơn vị bit và các đơn vị bội của bit.
*Trong vật lí, cũng như trong toán học đều có các đơn vị đo lường. Đối với ngành tin học cũng có đơn vị riêng. Đơn vị nhỏ nhất là bit. (1: quy ước 0 là sấp, 1 là ngửa trong quá trình tung đồng xu hai mặt. Khi lưu trữ trong máy tính, nếu bit 1 thì ngửa, bit 0 thì sấp. Không thể xảy ra vừa ngửa vừa xấp.
Lắng nghe thực hiện









Làm ví dụ



2/ Đơn vị đo lượng thông tin.
*Đơn vị cơ bản nhỏ nhất để đo lượng thông tin là bit (viết tắt của cụm từ : binary digit)
*Một bit sẽ có hai trạng thái để biểu diễn thông tin trong máy tính là 0 và 1, và chỉ có một trạng thái xảy ra trong khi lưu trữ, hoặc là 0, hoặc là 1.
Vídụ: Cho dãy 8 bóng đèn
((((((((
được đánh số thứ tự từ 1 đến 8, ta quy ước bít 0 là trạng thái bóng đèn tắt, bít 1 là trạng thái bóng đèn sáng. Giả sử bóng số 1, 3, 7 tắt, khi đó ta có dãy 8 bit như sau : 01011101
* Ngoài đơn vị nhỏ nhất nói trên, trong tin học còn có các đơn vị khác lớn hơn :
1 Byte = 23 = 8 bít
1 KB = 1024 Byte = 210 Byte
1MB = 1024 KB
1GB = 1024 MB
Các đơn vị còn lại tham khảo khi cần tính toán.


HD III. Giới thiệu các dạng thông tin.
?1. Yêu cầu Hs kể tên các loại thông tin thường gặp
Hs trả lời
+văn bản, hình ảnh, âm thanh.
+số nguyên, số thực.
3. Các dạng thông tin.
Có hai dạng cơ bản : dạng số, dạng phi số.
*Dạng số : số nguyên, số thực,..
*Dạng phi số: văn bản, hình ảnh, âm thanh.
(SGK/T8,T9)


HD IV. Phân tích để hs thấy được sự cần thiết của mã hoá thông tin trong máy tính.
?2 Khi thông tin đưa vào trong máy tính làm thế nào xử lí được thông tin và các thông tin đó sẽ được thể hiện trong máy tính như thế nào.
GV nhấn mạnh :
Máy tính được cấu tạo bởi các linh kiện điện tử chỉ có hai trạng thái có hoặc không có, việc lưu trữ và xử lí thông tin trên máy tính cũng dựa trên hai trạng thái đó. Vì vậy mọi thông tin trên máy tính phải được biến đổi phù hợp với khả năng làm việc của các thiết bị trong máy.
Lắng nghe và thực hiện nhiệm vụ.


Hs trả lời : "thông tin trong máy tính được biểu diễn thành các dãy số 0 và 1"






4. Mã hoá thông tin trong máy tính.
* muốn máy tính xử lí được, thông tin phải được biến đổi thành một dãy bít, ta gọi là mã hoá thông tin.
*Hiện nay thường sử dụng hai bộ mã để mã hoá thông tin là ASCII (bộ mã 8 bit, mã hoá được 28 = 256 kí tự) và bộ mã Unicode (bộ mã 16 bit, mã hoá được 216 = 65536 kí tự).




C4_Củng cố
Nhắc lại kiến thức.
Câu hỏi trắc nghiệm
Câu 1 : Trong tin học, dữ liệu là
a/ các số liệu; b/ thông tin về đối tượng được xét
c/ thông tin đã được đưa vào máy tính d/ a và b
Câu 2 : Cần ít nhất bao nhiêu bít để biểu diễn thông tin về trạng thái sấp hay ngửa của một đồng xu?
a/ 1 bit; b/ 2 bit; c/ 3 bit; d/ Cả a,b,c đều sai.
C5_Dặn dò
Học kỹ lý thuyết.



C. TIẾN TRÌNH VÀ CÁC HOẠT ĐỘNG

C1_O�n định lớp
C2_Bài cũ : 1/Nêu khái niệm thông tin và các đơn vị đo lượng thông tin.
2/Đổi ra bit : 20 Byte, 450 GB.
C3_Bài mới

tg
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY
HOẠT ĐỘNG CỦA TRÒ
NỘI DUNG


HD I. Cung cấp cho Hs về cách biểu diễn thông tin trong máy tính .
* GV nhắc lại : " Dữ liệu trong máy tính là thông tin đã được mã hóa thành dãy bit".
* Hệ đếm La Mã : Không phụ thuộc váo vị trí, tập các kí hiệu trong hệ đếm này gồm I,V,X,L,C,D,M. Mỗi kí hiệu có một giá trị cụ thể :
I=1, V=5, X=10, L=50, C=100, D=500, M=1000.

Lắng nghe và thực hiện nhiệm vụ




? Hs cho ví dụ về hệ La Mã, ứng dụng chủ yếu.
* Ứng dụng chủ yếu là làm các đề mục của bài của chương.
5. Biểu diễn thông tin trong máy tính .
a/ Thông tin loại số .
Hệ đếm
- Hệ đếm La Mã là hệ đếm không phụ thuộc vào vị trí.
I=1, V=5, X=10
- Các hệ đếm phụ thuộc vào vị trí: hệ thập phân(cơ số 1