CHỦ NGHĨA HIỆN THỰC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
TRONG TIỂU THUYẾT NGƯỜI MẸ CỦA
MÁC-XIM GOÓC-KI



A. SƠ LƯỢC ĐÔI NÉT VỀ TÁC GIẢ VÀ TÁC PHẨM
1. Tác giả
1.1. Cuộc đời
- Mác-xim Goóc-ki tên thật là A-lếch-xây Mác-xi-mô-vích Pê-scốp, sinh ngày 28 tháng ba năm 1868 ở thị xã Ni-giơ-ni Nô-vơ-gô-rốt ở nước Nga.
- Cha là thợ mộc, một người khéo tay có học và hiểu biết.
- Năm 4 tuổi, Goóc-ki mồ côi cha.
- Năm 10 tuổi mồ côi mẹ. Từ đấy ông đến sống với ông bà ngoại. Ông ngoại là một tiểu chủ làm nghề nhuộm, rất hà tiện, hung hãn và thường hay đánh cháu. Bà ngoại hiền từ, biết nhiều chuyện cổ tích, nhớ nhiều bài dân ca, thường kể, hát cho cháu nghe.
- Ngay từ nhỏ Goóc-ki phải làm nhiều nghề để kiếm sống: gác cổng, khuân vác, cưa gỗ, làm bánh mì, cân hàng…Trong cảnh sống đó, Goóc-ki đã học được rất nhiều ở trường đời, kinh nghiệm sống được mở rộng.
- Ông là tấm gương tự học: từ đứa trẻ chịu nhiều bất hạnh, ông đã vươn lên trở thành nhà văn lớn.
- Ông sớm tham gia hoạt động cách mạng và là người bạn cùng chiến đấu của Lênin
- Ngày 18/6/1936 ông ra đi trong niềm thương tiếc đau đớn của nhân dân Liên Xô, của toàn thể nhân loại cần lao và của tất cả những nhà văn hóa, văn nghệ tiến bộ trên thế giới.
1.2. Sự nghiệp sáng tác
- Ông có sự nghiệp văn chương đồ sộ và phong phú:
+ Kịch: 20 vở
+ Truyện ngắn, tiểu thuyết: Thời thơ ấu, Người mẹ, Kiếm sống, Các trường đại học của tôi, Bài ca chim báo bão, Bài ca Chim ưng, Hai sáu người đàn ông và một cô gái….
- Goóc-ki là người đặt nền móng cho văn học Xô Viết, là đại diện vĩ đại nhất cho nghệ thuật vô sản (Lênin).
- Nhiều sáng tác của ông được dịch ra tiếng Việt (Người mẹ) và có ảnh hưởng tích cực tới nền văn học của Việt Nam.



2. Tác phẩm
2.1. Tóm tắt.:
Câu chuyện xoay quanh nhân vật Pê-la-gây-a Ni-lốp-na. Chồng của bà là bác thợ nguội Mi-khai-in- một người đàn ông có tính tình cộc cằn, thô lỗ. Ông ta ít nói, nhưng hễ nói thì câu đầu tiên của ông là đồ chó. Ông ta luôn luôn hành hạ và chửi rủa vợ con mình. Cũng chính vì thế, Pê-la-gây-a luôn sống trong nỗi sợ hãi, bệnh khiếp nhược luôn ám ảnh bà.
Do không vượt qua được cơn bạo bệnh sa ruột, Mi-khai-in chết. Những ngày sau đó, con trai bà là Paven có biểu hiện giống bố. Anh ta rượu chè, đi vũ trường và giở thói gia trưởng với mẹ. Đứng trước ranh giới mong manh giữa tệ nạn và con đường lí tưởng, Paven đã được cảm hóa bằng tình thương của mẹ và thay đổi hoàn toàn. Kể từ ngày đó, mẹ rất ngạc nhiên trước những thay đổi của con. Anh không còn rượu chè bê bết như trước kia nữa mà bắt đầu làm việc hăng say hơn. Anh tìm và đọc những quyển sách mà theo anh đó là sách cấm. Anh bắt đầu hoạt động bí mật với các đồng chí của mình như: An-đơ-rây, Na-ta-sa, Xa-sen-ca, Ni-cô-lai Vê-xốp-si-cốp, Phê-đi-a…Tần số hội họp của họ ngày càng tăng nên gây sự chú ý cho bọn sen đầm. Trong một lần xét nhà, bọn chúng phát hiện sách cấm và đã bắt An-đơ-rây, Ni-cô-lai Vê-xốp-si-cốp…Sau khi những người bạn của mình bị bắt thì Paven vẫn tiếp tục hoạt động.
Lúc này, trong nhà máy xảy ra vụ đồng cô-pếch đầm lầy. Nghĩa là phía sau nhà máy có một vũng đầm lầy và viên giám đốc yêu cầu trích tiền lương của công nhân trong nhà máy là một đồng để san lấp đầm lầy đó. Paven đã phát động mọi người chống lại vụ đồng cô-pếch. Vì sợ mất quyền lợi cá nhân nên những người công nhân trong nhà máy không dám đứng lên, chỉ có một số ít về phía Paven. Sau vụ đó Paven bị bọn sen đầm chú ý và tối hôm đó anh bị bắt cầm tù. Trong lần đến khám nhà Paven, bọn chúng cho gọi bác Rư-bin-người hàng xóm sang làm nhân chứng.