CHUÛ ÑIEÅM 2: THUYEÁT MINH.
Giaùo vieân:ÑAØO THÒ THU NGA.
A…MUÏC ÑÍCH CAÀN ÑAÏT: Giuùp hoïc sinh:
-OÂn taäp veà lyù thuyeát: theá naøo laø vaên baûn thuyeát minh.
-Phaân bieät vaên baûn thuyeát minh vôùi caùc vaên baûn töï söï, mieâu taû vaø bieåu caûm, nghò luaän.
-Naém ñöôïc caùc phöông phaùp thuyeát minh
-Reøn kyõ naêng vieát vaø phaân tích vaên baûn thuyeát minh(thuyeát minh veà moät ñoà vaät, ñoäng vaät, thöïc vaät)
-Reøn luyeän kyõ naêng tìm hieåu ñeà veà vaên baûn thuyeát minh.
-Reøn luyeän kyõ naêng xaây döïng kieåu baøi thuyeát minh.
-Cho hoïc sinh taäp laøm baøi thuyeát minh ñeå kieåm tra toaøn dieän caùc kieán thöùc ñaõ hoïc veà loaïi thuyeát minh.
B…THÔØI GIAN: 7 tieát
C…TAØI LIEÄU:
-Saùch giaùo vieân+ saùch hoïc sinh Ngöõ vaên 8,9.
-Saùch tö lieäu Ngöõ vaên 8,9 (Nxb Giaùo duïc)
-Caùc daøn yù thuyeát minh veà ñoà vaät, ñoäng vaät, thöïc vaät:
+Chieác noùn laù Vieät Nam.
+Chieác aùo daøi Vieät Nam.
+Noùn laù laøng Chuoâng.
+Nhöõng con caù voi xanh.
+Möa vaø luõ
+Teát trung thu
+Böôûi Taân Trieàu.
Tieát 1,2: OÂN TAÄP CHUNG VEÀ VAÊN THUYEÁT MINH
1)Vai troø vaø ñaëc ñieåm cuûa vaên baûn thuyeát minh.
a.Vaên baûn thuyeát minh trong ñôøi soáng con ngöôøi.
b.Ñaëc ñieåm chung cuûa vaên baûn thuyeát minh.
-Giaùo vieân cho hoïc sinh tìm hieåu muïc I.1 SGK/116
?Ba vaên baûn treân moãi vaên baûn TM, trình baøy vaán ñeà gì?
+a:Lôïi ích cuûa caây döøa, caùi rieâng naøy gaén vôùi nhöõng ñaëc ñieåm cuûa caây döøa Bình Ñònh
+b: Giaûi thích veà taùc duïng cuûa chaát dieäp luïc ñoái vôùi maøu xanh ñaëc tröng cuûa laù caây.
+c:Giôùi thieäu Hueá vôùi tö caùch laø moät trung taâm vaên hoaù ngheä thuaät lôùn cuûa Vieät Nam, nôi coù nhöõng ñaëc ñieåm rieâng raát ñoäc ñaùo.
?Trong thöïc teá khi naøo ta duøng caùc loaïi vaên baûn ñoù?
-Khi caàn coù nhöõng hieåu bieát khaùch quan veà ñoái töôïng söï vaät, söï vieäc, söï kieän thì ta duøng vaên baûn TM.
?Keå theâm moät soá vaên baûn cuøng loaïi maø em bieát?
-Caàu Long Bieân, moät chöùng nhaân lòch söû, Thoâng tin veà ngaøy traùi ñaát, OÂn dich thuoác laù, Chuøa moät coät cuûa Baïch Kim.
2)Phaân bieät vôùi caùc kieåu vaên baûn ñaõ hoïc ñeå hieåu tính chaát chung cuûa vaên baûn thuyeát minh.
-Cho hoïc sinh thaûo luaän nhoùm:
? Theá naøo laø vaên baûn töï söï?
-Trình baøy söï vieäc, dieãn bieán, nhaân vaät.
?Theá naøo laø vaên baûn mieâu taû?
-Vaên baûn mieâu taû laø vaên baûn coù caûnh saéc, con ngöôøi vaø caûm xuùc trình baøy chi tieát cuï theå
-Vaên baûn thuyeát minh chuû yeáu cung caáp kieán thöùc giuùp ngöôøi ñoïc nhaän thöùc moät vaán ñeà naøo ñoù thuoäc caùc lónh vöïc xaõ hoäi , töï nhieân...
?Vaên baûn nghò luaän trình laø gì?
-Vaên baûn nghò luaän laø trình baøy yù kieán, luaän ñieåm, luaän cöù, luaän chöùng.
=> Ôû ñaây chæ coù kieán thöùc(VBTM.
?Töø tìm hieåu em coù nhaän xeùt gì veà ñaëc ñieåm vaên baûn TM? Trình baøy ñaëc ñieåm tieâu bieåu cuûa söï vaät, hieän töôïng?
(a: caây döøa:thaân, laù, nöôùc, cuøi, soï nhö theá naøo? b:laù caây: teá baøo, aùnh saùng, söï haáp thuï aùnh saùng nhö theá naøo? c:Hueá:caûnh saéc, caùc coâng trình kieán truùc, caùc moùn aên nhö theá naøo? )
?Caùch trình baøy coù gì ñaùng chuù yù?
-Trình baøy khaùch quan veà söï vaät, giuùp con ngöôøi hieåu ñuùng söï vaät ñuùng ñaày ñuû. Ñaõ laø tri thöùc khoâng hö caáu bòa ñaët töôûng töôïng hay suy luaän maø laøm ra ñöôïc, traùnh boäc loä caûm xuùc chuû quan.
Löu yù: chæ hieåu vôùi nghóa töông ñoái khoâng neân tuyeät ñoái hoaù bôûi trong vaên baûn nghò luaän vaãn coù yeáu toá caûm xuùc.
-Giaùo vieân cho hoïc sinh ñoïc phaàn ghi nhôù SGK/117(Ngöõ vaên Taäp I- lôùp 8)
3)Luîeân taäp.
Baøi 1/117:
-Cho hoïc sinh ñoïc vaø nhaän bieát caùc vaên baûn thuyeát minh.
a)Cung caáp kieán thöùc lòch söû. b)Cung caáp kieán thöùc sinh vaät.
Baøi 2/108
Caùc vaên baûn khaùc caàn coù yeáu toá TM:
-Töï söï: giôùi thieäu nhaân vaät söï vieäc.
-Mieâu taû: giôùi thieäu caûnh vaät, con ngöôøi thôøi gian, khoâng gian.
-Bieåu caûm: giôùi thieäu ñoái töôïng gaây caûm xuùc laø con ngöôøi hay söï vaät.
-Nghò luaän: giôùi thieäu luaän ñieåm, luaän cöù.
Tieát 3: PHÖÔNG PHAÙP THUYEÁT MINH
1)Tìm hieåu caùc phöông phaùp ñeå TM
-Cho hoïc sinh ñoïc laïi caùc yeâu caàu ôû muïc baøi ñaõ hoïc TM.
?Caùc vaên baûn aáy ñaõ söû duïng caùc loaïi tri thöùc gì?
-Söï vaät, khoa hoïc, con giun ñaát, lòch söû vaø veà vaên hoaù.
?Laøm theá naøo ñeå coù tri thöùc aáy?Vai troø cuûa quan saùt, hoïc taäp, tích luyõ ôû ñaây nhö theá naøo?
-Quan saùt, hoïc taäp, tích luyõ kieán thöùc veà ñoái töôïng caàn TM. Vai troø quan troïng.
?Baèng töôûng töôïng, suy luaän coù theå coù tri thöùc ñeå laøm baøi thuyeát minh khoâng?
-Ngöôøi thuyeát minh caàn coù quan saùt, tra cöùu, phaân tích.
?Quan saùt, tra cöùu, phaân tích nghóa laø theá naøo
Quan saùt: tìm hieåu söï vaät coù nhöõng ñaëc tröng gì, coù maáy boä phaän, veà maøu saéc, hình daùng, kích thöôùc, ñaëc ñieåm, tính chaát.
*Hoïc taäp, ñoïc saùch, tra cöùu: tìm hieåu ñoái töôïng trong saùch baùo, taøi lieäu, töø ñieån…
*Tham quan, quan saùt: tìm hieåu ñoái töôïng baèng caùch tröïc tieáp ghi nhôù thoâng qua caùc giaùc quan, caùc aán töôïng.
*Hoïc taäp, nghieân cöùu: ôû tröôøng, ôû nhaø, qua saùch baùo caùc phöông tieän thoâng tin ñaïi chuùng.
*Quan saùt ñoái töôïng: nhôù, ghi cheùp, toùm taét.
*Phaân tích, choïn loïc, phaân loaïi caùc thoâng tin seõ söû duïng ñeå vieát.
2)Caùc phöông phaùp thuyeát minh
-Cho hoïc sinh ñoïc ví duï trong SGK/126.
?Caùc caâu naøy coù vò trí nhö theá naøo trong baøi thuyeát minh? Trong caùc caâu vaên treân ta thöôøng gaëp töø gì?
-Töø “laø”-ñaàu baøi, ñaàu ñoaïn giöõ vai troø giôùi thieäu.
?Phöông phaùp neâu ñònh nghóa, giaûi thích coù yeâu caàu gì vaø dieãn ñaït nhö theá naøo?
Quy söï vaät ñöôïc ñònh nghóa vaøo loaïi cuûa noù vaø chæ ra ñaëc ñieåm, coâng duïng rieâng, söû duïng töø laø bieåu thò söï phaùn ñoaùn
Vd:Haõy ñònh nghóa saùch laø gì? Baøn laø gì? ñeå hoïc sinh taäp ñònh nghóa coù theå gôïi yù: Saùch laø phöông tieän giöõ gìn vaø truyeàn baù kieán thöùc töï hoïc sinh phaûi nghó ra chöõ phöông tieän môùi ñònh nghóa ñöôïc; cuõng coù theå noùi caùch khaùc: saùch laø ñoà duøng hoïc taäp thieát yeáu ñoái vôùi hoïc sinh …
b/Phöông phaùp lieät keâ coù taùc duïng nhö theá naøo ñoái vôùi vieäc trình baøy tính chaát cuûa söï vaät?Chæ ra caùc yeáu toá lieät keâ ví duï treân?
Keå ra laàn löôït caùc ñaëc ñieåm tính chaát … cuûa söï vaät theo moät traät töï naøo ñoù- giuùp ngöôøi ñoïc hieåu saâu vaán ñeà vaø coù aán töôïng veà noäi dung ñöôïc thuyeát minh.
c/Chæ ra ví duï trong ñoaïn vaên sau vaø neâu taùc duïng cuûa noù ñoái vôùi vieäc trình baøy caùch xöû phaït nhöõng ngöôøi huùt thuoác ôû nôi coâng coäng?
-Thuyeát phuïc ngöôøi ñoïc, khieán ngöôøi ñoïc tin vaøo nhöõng ñieàu maø ngöôøi vieát cung caáp.
d/Ñoaïn vaên sau cung caáp nhöõng soá lieäu naøo? neáu khoâng coù soá lieäu laøm saùng toû ñöôïc vai troø cuûa coû trong thaønh phoá khoâng ?
Khoâng coù ngöôøi ta chöa tin vaøo noäi dung thuyeát minh cho raèng ngöôøi vieát suy dieãn.
e/Taùc duïng cuûa phöông phaùp so saùnh?
Taêng söùc thuyeát phuïc vaø ñoä tin caäy cho noäi dung ñöôïc thuyeát minh.
f/Haõy cho bieát baøi Hueá trình baøy caùc ñaëc ñieåm cuûa thaønh phoá Hueá theo nhöõng maët naøo?
-Laø trung taâm vaên hoaù ngheä thuaät; söï keát hôïp haøi hoaø cuûa nuùi soâng vaø bieån; nhöõng coâng trình kieán truùc noåi tieáng; nhöõng saûn phaåm ñaëc bieät ñaëc bieät laø nhöõng moùn aên; thaønh phoá ñaáu tranh kieân cöông.
?Vaäy phaân tích , phaân loaïi laø gì?
Giaùo vieân cho hoïc sinh ñoïc phaàn ghi nhôù SGK/128
*Caùc phöông phaùp thuyeát minh:
1.Quan saùt, hoïc taäp, tích luyõ tri thöùc ñeå laøm baøi vaên thuyeát minh.
2.Phöông phaùp neâu ñònh nghóa, giaûi thích.
3.Phöông phaùp lieät keâ, neâu ví duï:
4.Phöông phaùp so saùnh
5.Phöông phaùp phaân tích, phaân loaïi
3)Luyeän taäp:
Baøi 2/126
-Phöông phaùp so saùnh: AIDS vôùi giaëc ngoaïi xaâm.
-Phöông phaùp phaân tích: taùc haïi cuûa ni coâ tin, cac bon
-Phöông phaùp neâu soá lieäu: soá tieàn mua moät bao bì ni lon, soá tieàn phaït
Baøi 3/128
+Kieán thöùc:
-Veà lòch söû, veà cuoäc khaùng chieán choáng Myõ cöùu nöôùc.
-Veà quaân söï
-Veà cuoäc soáng cuûa caùc nöõ thanh nieân xung phong thôøi choáng Myõ cöùu nöôùc.
+Phöông phaùp duøng soá lieäu vaø caùc söï kieän.
Tieát 4: TÌM HIEÅU ÑEÀ BAØI VAÊN THUYEÁT MINH
1.Tìm hieåu ñeà baøi vaên thuyeát minh.
-Cho hoïc sinh ñoïc laïi caùc ñeà baøi ñaõ cho.
?Neâu nhaän xeùt cuûa em veà caùc ñeà neâu treân?
?Haõy cho bieát yeâu caàu cuûa moãi ñeà baøi trong SGK?
a. Giôùi thieäu moät göông maët theå thao treû tuoåi cuûa Vieät Nam.
-Hoï teân, moâi tröôøng soáng, caùc bieåu hieän naêng khieáu; quaù trình hoïc taäp, reøn luyeän, phaán ñaáu; Thaønh tích noåi baät vaø yù nghóa cuûa noù.
b.Giôùi thieäu moät taäp truyeän
-Taùc giaû, nhaø xuaát baûn, naêm xuaát baûn, dö luaän chung veà taäp truyeän; Giôùi thieäu nhöõng neùt ñaëc saéc veà noäi dung, ngheä thuaät…. cuûa taäp truyeän; khaúng ñònh nhöõng ñoùng goùp tích cöïc cuûa taäp truyeän.
c.Giôùi thieäu veà chieác noùn laù Vieät Nam
-Nguoàn goác, taùc duïng cuûa chieác noùn laù trong ñôøi soáng, sinh hoaït cuûa ngöôøi daân Vieät Nam
d. Giôùi thieäu veà chieác aùo daøi Vieät Nam
+Nguoàn goác, chaát lieäu, kieåu daùng, maøu saéc… ; vai troø taùc duïng, giaù trò thaåm myõ cuûa chieác aùo daøi trong ñôøi soáng sinh hoaït cuûa ngöôøi Vieät Nam.
e.Thuyeát minh veà chieác xe ñaïp
+Chaát lieäu, caáu taïo, nguyeân lyù vaän haønh…; taùc duïng cuûa chieác xe ñaïp ñoái vôùi ñôøi soáng, sinh hoaït cuûa ngöôøi Vieät Nam.
g.Giôùi thieäu veà ñoâi deùp loáp trong khaùng chieán
+Chaát lieäu, caáu taïo, maøu saéc…; Taùc duïng cuûa ñoâi deùp ñoái vôùi ñôøi soáng con ngöôøi, tính öu vieät cuûa noù treân ñòa hình röøng nuùi phöùc taïp….
h.Giôùi thieäu moät di tích, thaéng caûnh noåi tieáng.
+Vò trí ñòa lyù, caùc ñaëc ñieåm noåi baät, caùc thaàn thoaïi hoaëc truyeàn thuyeát gaén lieàn vôùi di tích thaéng caûnh… ;vai troø vaø taàm quan troïng cuûa di tích thaéng caûnh ñoái vôùi ñôøi soáng tình thaàn cuûa ngöôøi Vieät Nam; yù nghóa giaùo duïc cuûa di tích, thaéng caûnh ñoái vôùi hieän taïi v