CHỦ ĐỂ 3: TIẾT 5 - 6
BÌNH GIẢNG VĂN HỌC
A. Mục tiêu cần đạt: Giúp hs:
- Phân tích được tâm trạng trong tác phẩm trữ tình.
- Thấy được cái hay, cái đẹp trong thơ thông qua năng lực cảm thụ tác phẩm trữ tình.
B. Phương tiện:
- SGK, SGV, thiết kế lên lớp, bảng phụ.
- Phương pháp: Phát vấn, thảo luận.
C. Tiến trình lên lớp:
1. Ổn định, kiểm tra:
- Ổn định: Giáo viên nắm sĩ số và tình hình chuẩn bị bài của học sinh.
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ
NỘI DUNG KIẾN THỨC




? Thế nào là bình giảng văn học? Em hiểu ý nghĩa của từ “bình” và từ “giảng” như thế nào.


- Từ cách hiểu trên, theo em khám phá tác phẩm văn học có phải là bình giảng không? Vì sao?

- Theo cách hiểu của bản thân, mục đích của bình giảng là gì?
- Vậy so với bài làm văn phân tích văn học thì bài làm văn bình giảng văn học có gì khác?
- Do yêu cầu đi sâu vào việc phân tích từ ngữ, nhịp điệu, nhạc điệu, câu văn, ý thơ.. cho nên đối tượng của bài bình giảng thường là những đối tượng nào?


- Yêu cầu cơ bản của một bài bình giảng văn học đối với học sinh là gì?




- Dựa vào khái niệm, mục đích, yêu cầu được tìm hiểu nêu trên, để làm tốt bài bình giảng văn học học sinh cần phải làm gì?




- Hãy cho biết một dàn bài bình giảng cần có những phần nào và nội dung của từng phần cụ thể là gì?














- Đề bài yêu cầu gì?

* Lưu ý: Về mặt phương pháp, khi bình giảng bất kì một đoạn thơ nào cũng phải đặt nó trong chỉnh thể tác phẩm.








- Phần mở bài với đề này cần giới thiệu những gì?




- Phần thân bài cần bình giảng những giá trị độc đáo gì của khổ thơ ?





















- Em hãy nêu cách kết bài theo yêu cầu đề.
I. LÝ THUYẾT
1. Khái niệm
- Bình giảng văn học là một hình thức hoạt động của văn học của người đọc đối với tác phẩm.
+ Giảng: tức là giảng giải, phân tích các nghĩa lí văn chương, các biện pháp nghệ thuật, các ý nghĩa hàm ẩn.
+ Bình: tức là bình luận, nghị luận nhằm đánh giá, khen chê về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm văn học.
=> Khám phá tác phẩm văn học thực chất là bình giảng văn học, bởi vì trong phạm vi của nó đều bàn luận và giảng giải về cái hay cái, cái đẹp và cái hạn chế (nếu có) trong tác phẩm văn học.
2. Mục đích của bình giảng văn học
- Nó là một hình thức để học sinh rèn luyện kĩ năng bình và giảng tác phẩm văn học.
- So với bài làm văn phân tích tác phẩm văn học thì bình giảng nghiêng về giảng giải thẩm bình từ ngữ, câu văn, ý thơ, cấu tứ bài thơ.
- Đối tượng của bài bình giảng thường là các đoạn văn, đoạn thơ ngắn, thậm chí là một câu thơ, một khổ thơ.
3. Yêu cầu của bình giảng văn học
- Học sinh cần phát huy năng lực bình luận, bình phẩm các giá trị của ngôn từ.
- Tìm từ hay, ý đắt, nhịp lạ, so sánh, cân nhắc các hình thức biểu đạt để khẳng định năng lực thẩm văn của mình. Chính vì vậy, so với bài phân tích văn học, nó mang đậm màu sắc chủ quan của người thẩm bình.
4. Cách làm bài bình giảng
- Đọc thật kĩ đoạn văn, thơ cần bình.
- Phát hiện những hiện tượng ngôn từ đặc sắc, mới lạ, khác thường, những cách dùng hình ảnh có tính ngịch lí, những phép đảo, phép đối…
- Cố gắng tìm tòi lôgic nghệ thuật của tác giả, các biểu trưng, điển cố ẩn dụ,..

5. Dàn bài khái quát
a. Mở bài: Giới thiệu tác phẩm, tác giả và đoạn văn, thơ được bình giảng.
b. Thân bài: Bình giảng đoạn văn, thơ theo trình tự diễn đạt. Có thể bắt đầu từ ấn tượng chung rồi lần lượt bình giảng những chỗ đặc sắc và cho đến hết.
c. Kết bài: Từ ấn tượng chung mà kết luận về sức mạnh ngôn từ, nghệ thuật diễn đạt, cấu tứ độc đáo