CHỦ ĐỀ 3:NGHỊ LUẬN VỀ MỘT VẤN ĐỀ TƯ TƯỞNG, ĐẠO LÍ

Tiết 112: ĐẶC ĐIỂM CHUNG


I. MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Nắm được đặc điểm chung của kiểu bài văn nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí
II. TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG
1. Kiến thức
- Đặc điểm của bài văn nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí.
2. Kỹ năng:
- Vận dụng kiến thức và biết cách làm bài văn nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí ở những tiết học sau.
III. TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC.
1. Ổn định lớp.
2. Kiểm tra bài cũ.
3. Bài mới.
* Giới thiệu chủ đề
Cũng như nghị luận về một sự việc, hiện tượng trong đời sống, nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí là dạng văn nghị luận chính trị xã hội quen thuộc và khá phổ biến, thiết thực. Mảng đề tài này có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với đời sống con người, bởi vì ở chế độ xã hội nào, thuộc thành phần giai cấp nào, điều kiện sống và làm việc ra sao…mỗi người phải xác định cho mình một tư tưởng, một lối sống, một phẩm chất đạo đức chuẩn mực nào đó để điều chỉnh suy nghĩ và hành vi của mình. Chủ đề này các em sẽ đi tìm hiểu đặc điểm nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí.

Hoạt động của thầy và trò

Hoạt động 1: Tìm hiểu bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí.

H: Đọc ví dụ sgk và trả lời câu hỏi ?
H: Văn bản bàn về vấn đề gì ?


H: Văn bản có thể chia ra làm mấy phần ? Chỉ ra nội dung của mỗi phần?















H: Em có nhận xét gì về mối quan hệ của các phần này ?
H: Tìm những câu văn mang luận điểm của bài ?













H: Văn bản sử dụng phép lập luận nào là chính ? Cách lập luận ấy có thuyết phục không ?

H: Nêu sự khác biệt giữa bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí với bài nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống ?



H: Muốn làm tốt bài văn nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí ngoài những đặc điểm về ngôn ngữ diễn đạt, về kỹ năng trình bày người viết cần lưu ý thêm những điểm nào?
- Có quan điểm lập trường rõ ràng khi nhìn nhận, xem xét, đánh giá một vấn đề thuộc phạm trù tư tưởng đạo lí.
- Người viết phải trực tiếp hoặc gián tiếp bày tỏ thái độ, quan điểm của mình như khen-chê, khẳng định- phê phán,…
- Người viết có thể liên hệ, so sánh đối chiếu trên nhiều phương diện: về không gian(trong nước- ngoài nước; miền Bắc- miền Nam,..), về thời gian (xưa- nay; cũ- mới); về đối tượng ( tuổi tác, giới tính, nghề nghiệp,…).
- Mục đích của bài văn nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí là phải định hướng nhận thức, tư tưởng và hành động cho bản thân cho mọi người.
H: Thế nào là nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí? Yêu cầu về nội dung? Về hình thức.

 Nội dung cần đạt

I. Tìm hiểu bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí.
1. Ví dụ (sgk)
Văn bản : “Tri thức là sức mạnh ”.
2. Nhận xét:
- Văn bản bàn về vấn đề: giá trị của tri thức khoa học và vai trò của người trí thức trong sự phát triển xã hội.
- Bố cục :3 phần
+ Mở bài: đoạn 1 => Nêu vấn đề cần bàn luận.
+ Thân bài : 2 đoạn tiếp theo
- Đoạn 1 làm sáng tỏ luận điểm : Tri thức đúng là sức mạnh. Luận điểm này được chứng minh bằng một ví dụ về sửa cái máy phát điển lớn…
- Đoạn 2 làm sáng tỏ luận điểm : Tri thức cũng là sức mạnh của cách mạng. Luận điểm này được chứng minh bằng cách đưa ra các dẫn chứng nói lên vai trò to lớn của tri thức Việt Nam trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ và sự nghiệp xây dựng đất nước.
+ Kết bài : đoạn còn lại
=> Phê phán những biểu hiện không coi trọng tri thức hoặc sử dụng tri thức không đúng chỗ.
* Mối quan hệ giữa các phần rất chặt chẽ, cụ thể :
Nêu vấn đề => Lập luận chứng minh vấn đề => Mở rộng vấn