ĐỀ CƯƠNG
MÔN KINH TẾ CHÍNH TRỊ
Câu 1: Trình bày khái niệm của nền sản xuất và yếu tố hình thành của nền sản xuất.
Bài làm:
Nền sản xuất:
a. Sản xuất của cải vật chất và vai trò của nó
Sản xuất xã hội và sản xuất của cải vật chất: sản xuất của cải vật chất là khái niệm hẹp
hơn khái niệm sản xuất xã hội. Đứng trên quan điểm duy vật, cái gốc của sản xuất xã hội là sản xuất của cải vật chất của xã hội, vìvậy nói sản xuất xã hội trên mức độ lớn là muốn nói sản xuất của cải vật chất của xã hội.
Khái niệm sản xuất của cải vật chất: là quá trình con người sử dụng công cụ lao động
tác động vào tự nhiên nhằm biến đổi vật thể của tự nhiên để tạo ra các sản phẩm phù hợp với nhu cầu của mình.
- Vai trò của sản xuất của cải vật chất:
+ Là hoạt động cơbản nhất trong các hoạt động của con người.
+ Là cơ sở cho sự tồn tại và phát triển của đời sống xã hội loài người.
+ Là quá trình hoàn thiện bản thân con người.
+ Là cơ sở hình thành và phát triển các chế độ nhà nước, quan điểm luật pháp, đạo đức,
tôn giáo…của con người.
- Từ vai trò của sản xuất của cải vật chất C.Mác và Ăng ghen đã rút ra nguyên lý: sản
xuất của cải vật chất là cơ sở, là điều kiện tiên quyết, tất yếu và vĩnh viễn của sự tồn tại và phát triển của con người và xã hội loài người.
Ý nghĩa của nguyên lý:
+ Giúp ta hiểu được nguyên nhân cơ bản trong sự phát triển của nền văn minh nhân
loại qua các giai đoạn lịch sử khác nhau đều bắt nguồn từ sự thay đổi các phương thức sản xuất của cải vật chất.
+ Giúp ta hiểu được nguyên nhân sâu xa của các hiện tượng trong đời sống xã hội là
xuất phát từ lĩnh vực sản xuất của cải vật chất hay là từ các nguyên nhân kinh tế.
b. Cácyếu tố cơbản của quá trình sản xuất
Xuất phát từ khái niệm sản xuất của cải vật chất, quá trình sản xuất của cải vật chất luôn
có sự tác động qua lại của
* Yếu tố hình thành của nền sản xuất
Có 3 yếu tố cơ bản
sức lao động, đối tượng lao động, tư liệu lao động.
- Sức lao động
+ Khái niệm: Sức lao động là tổng hợp thể lực và trí lực của con người được sử dụng
trong quá trình lao động, là khả năng lao động của con người, là điều kịên cơ bản của sản
xuất ở bất cứ xã hội nào.
+ Phân biệt sức lao động với lao động: Sức lao động mới chỉ là khả năng của lao động,
lao động là sự tiêu dùng sức lao động trong hiện thực. Lao động là hoạt động có mục đích, có ý thức của con người; là hoạt động đặc trưng riêng của con người.
+ Vai trò của sức lao động, lao động trong quá trình phát triển của nền sản xuất xã
hội: trong quá trình phát triển của nền sản xuất xã hội vai trò của sức lao động, của nhân tố con người ngày càng tăng lên, con người giữ vai trò quyết định nhất đối với quá trình sản xuất, con người vừa là động lực, vừa là mục đích cuối cùng của sự phát triển kinh tế xã hội. Cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật và công nghệ hiện đại đang đặt ra những yêu cầu mới ngày càng cao đối với sức lao động, đòi hỏi phải nâng cao trình độ văn hoá, khoa học kỹ thuật, chuyên môn, nghiệp vụcủa người lao động một cách tương ứng.
-Đối tượnglao động
+ Khái niệm: Đối tượng lao động là bộ phận của giới tự nhiên mà lao động của con
người tác động vào nhằm biến đổi nó theo mục đích của mình. Nó chính là yếu tố vật chất của sản phẩm tương lai.
+ Phân loại:
Loại có sẵn trong tự nhiên: là những vật mà lao động của con người chỉ cần tách nó ra
khỏi môi trường tồn tại của nó là có thể sử dụng được. VD: cá ở biển, gỗ ở trong rừng nguyên thuỷ, khoáng sản trong lòng đất, cát ở dưới sông,…Loại này thường là đối tượng lao động của các ngành công nghiệp khai thác và có xu hướng cạn kiệt dần trong tương lai.
Loại đã qua chế biến: là những vật mà đã có sự tác động của lao động trước đó của con
người, gọi là nguyên liệu. VD: sắt trong nhà máy, gỗ trong xưởng mộc, xi măng, gạch mới ra lò…Loại này thường là đối tượng của ngành công nghiệp chế biến và có xu hướng ngày càng tăng lên cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ. Chẳng hạn