Tieát 26
Soaïn ngaøy 14/10/2007 Chieáu caàu hieàn (Tieát 1)
(Ngoâ Thì Nhaäm)
A.Muïc tieâu:
1Veà kieán thöùc: Giuùp hs:
Coù nhöõng hieåu bieát sô boä veà taùc giaû Ngoâ Thì Nhaäm
Cuûng coá kieán thöùc veà theå loaïi chieáu
Naém ñöôïc hoaøn caûnh ra ñôøi baøi chieáu
Nhaän bieát boá cuïc vaên baûn
Böôùc ñaàu thaâm nhaäp vaên baûn: nhaän thöùc ñöôïc quy luaät xuaát xöû cuûa ngöôøi hieàn theo quan nieäm cuûa nho giaùo
Hieåu ñöôïc taàm tö töôûng mang tính chieán löôïc, chuû tröông taäp hôïp nhaân taøi ñeå xaây döïng ñaát nöôùc cuûa vua Quang Trung.
Caûm nhaän ñöôïc ngheä thuaät thuyeát phuïc cuûa caùch ñaët vaán ñeà baøi chieáu.
2.Veà kó naêng:
Goùp phaàn giuùp hs reøn luyeän kó naêng ñoïc - hieåu vaên baûn (chieáu)
3.Veà thaùi ñoä:
Giaùo duïc hs nhaän thöùc ñöôïc vai troø quan troïng cuûa hieàn taøi ñoái vôùi söï phaùt trieån cuûa quoác gia.
Bieát traân troïng, ngöôõng moä ngöôøi hieàn
Coù yù thöùc reøn luyeän khoâng ngöøng ñeå trôû thaønh coâng daân toát, goùp phaàn ñoùng goùp vaøo söï nghieäp coâng nghieäp hoùa - hieän ñaïi hoùa ñaát nöôùc.
B.Phöông phaùp: Gôïi môû - ñoái thoaïi - thuyeát giaûng
C.Chuaån bò cuûa thaày vaø troø:
1.Chuaån bò cuûa thaày: Giaùo aùn, sgk, tltk, maùy tính, projector.
2.Chuaån bò cuûa troø: Vôõ soaïn baøi ôû nhaø, duïng cuï hoïc taäp.
D.Tieán trình leân lôùp:
1.Kieåm tra só soá:
2.Baøi cuõ:
Cho bieát hoaøn caûnh ra ñôøi cuûa “Vaên teá nghóa só caàn giuoäc”?
Taïi sao noùi taùc phaåm laø moät tieáng khoùc cao caû?
Qua taùc phaåm, em coù suy nghó gì veà hình töôïng ngöôøi noâng daân nghóa só?
3.Giôùi thieäu baøi môùi:GV: caùc em ñaõ töøng hoïc moät taùc phaåm chieáu. Haõy cho bieát ñoù laø taùc phaåm naøo? Taùc giaû?
-Ôû lôùp 8 caùc em ñaõ coù dòp tieáp xuùc vôùi theå chieáu qua baøi “chieáu dôøi ñoâ” cuûa Lí Coâng Uaån. Hoâm nay chuùng ta coù dòp trôû laïi vôùi theå loaïi vaên hoïc naøy qua taùc phaåm “chieáu caàu hieàn”.
Hoaït ñoäng cuûa thaày vaø troø
Kieán thöùc caàn ñaït

Hoaït ñoäng1
GV: - goïi 1 hs ñoïc phaàn tieåu daãn
phaàn tieåu daãn cho em bieát gì veà Ngoâ Thì Nhaäm?


Neâu nhöõng ñaëc ñieåm veà theå chieáu maø em bieát.



Cho bieát “chieáu caàu hieàn ra ñôøi trong hoaøn caûnh nhö theá naøo?










GV: goïi 1 hs ñoïc vaên baûn.
-y/c hs tìm hieåu boá cuïc vaên baûn






Hoaït ñoäng2
Gv: Theo taùc giaû, ngöôøi hieàn sinh ra laø ñeå laøm gì? Ñieàu ñoù coù phuø hôïp vôùi ñaïo laøm toâi cuûa keû só khoâng? Vì sao?

-Phaàn ñaàu taùc giaû möôïn yù töø saùch luaän ngöõ. Ñieàu ñoù coù yù nghóa gì?



-Em coù nhaän xeùt gì veà caùch ñaët vaán ñeà cuûa baøi chieáu?

I.Tìm hieåu chung
1.Taùc giaû Ngoâ Thì Nhaäm (1746-1803)
-Laø beà toâi cuûa nhaø Leâ. Khi trieàu Leâ - Trònh suïp ñoå, Taây Sôn leân thay, oâng trôû thaønh möu só xuaát saéc cuûa vua Quang Trung
2.Veà theå chieáu:
- Theå vaên chính luaän thôøi xöa do vua duøng ñeå ban boá meänh leänh xuoáng thaàn daân
- Noäi dung: thöôøng ñeà caäp ñeán nhöõng vaán ñeà lôùn lao aûnh höôûng ñeán vaän meänh cuûa ñaát nöôùc
3.Hoaøn caûnh ra ñôøi cuûa chieáu caàu hieàn
- Ñaát nöôùc xaûy ra nhieàu bieán coá, loaïn laïc-> taàng lôùp nho só luùng tuùng, maát phöông höôùng, chaùn naûn tìm loái soáng aån daät, mai danh aån tích.
- Trieàu ñaïi Taây Sôn leân thay, nhieàu nho só Baéc Haø vì nhöõng lí do khaùc nhau, khoâng chòu ra coäng taùc, thaäm chí coù ngöôøi coøn choáng laïi Taây Sôn.
-> Vua Quang Trung xuoáng chieáu caàu hieàn ñeå hoï hieåu veà chuû tröông, ñöôøng loái xaây döïng ñaát nöôùc cuûa Taây Sôn, töø ñoù ñeå taäp hôïp nhaân taøi veà döôùi tröôùng cuûa mình cuøng gaùnh vaùc söù meänh xaây döïng vaø baûo veä ñaát nöôùc.
4.Ñoïc - tìm hieåu boá cuïc
-> 3 phaàn:
+ Neâu quy luaät xuaát xöû cuûa ngöôøi hieàn xöa nay
+ Thöïc traïng nho só Baéc Haø vaø nieàm khaùt khao mong moûi ngöôøi hieàn cuûa vua Quang Trung
+ Keâu goïi, ñoäng vieân ngöôøi hieàn ra coäng taùc
II.Ñoïc - hieåu vaên baûn
1.Neâu quy luaät xuaát xöû cuûa ngöôøi hieàn xöa nay
- ngöôøi hieàn sinh ra-> thieân töû duøng(yù trôøi)-> quy luaät öùng xöû cuûa keû só, hôïp vôùi ñaïo laøm toâi: “Trí quaân, traïch daân”
-Lôøi leõ kheùo leùo: laáy yù töø saùch Luaän ngöõ
-> phuø hôïp vôùi ñoái töôïng laø nho só; nhaéc nhôû boån phaän, traùch nhieäm keû só
-> hình aûnh vua Quang Trung: khoâng chæ gioûi voõ, coøn am hieåu saùch vôõ thaùnh hieàn-> taùc ñoäng ñeán nhöõng nho só coi thöôøng nhaø vua (xuaát thaân aùo vaûi)
=> caùch ñaët vaán ñeà ngaén goïn nhöng raát thuyeát phuïc.

4. Cuûng coá:
Neâu nhöõng ñaëc ñieåm cô baûn cuûa theå chieáu.
Ñoái töôïng cuûa chieáu caàu hieàn laø ai? Taïi sao “chieáu caàu hieàn” xuaát hieän?
Daën doø:
Ñoïc kó vaên baûn “chieáu caàu hieàn” vaø caùc chuù thích
Tìm noäi dung chính cuûa moãi ñoaïn trong vaên baûn
Soaïn kó theo nhöõng caâu hoûi ôû phaàn höôùng daãn hoïc baøi trong saùch giaùo khoa.
Tieát sau hoïc tieáp “chieáu caàu hieàn”

Tieát 26
Soaïn ngaøy 14/10/2007 Chieáu caàu hieàn (Tieát 2)
(Ngoâ Thì Nhaäm)
A.Muïc tieâu:
Veà kieán thöùc: Giuùp hs:
Hieåu ñöôïc taàm tö töôûng mang tính chieán löôïc, chuû tröông taäp hôïp nhaân taøi ñeå xaây döïng ñaát nöôùc cuûa vua Quang Trung.
Caûm nhaän ñöôïc ngheä thuaät thuyeát phuïc cuûa baøi chieáu.
Hieåu theâm ñaëc ñieåm theå chieáu.
Veà kó naêng:
Goùp phaàn giuùp hs reøn luyeän kó naêng ñoïc - hieåu vaên baûn (chieáu)
Veà thaùi ñoä:
Giaùo duïc hs nhaän thöùc ñöôïc vai troø quan troïng cuûa hieàn taøi ñoái vôùi söï phaùt trieån cuûa quoác gia.
Bieát traân troïng, ngöôõng moä ngöôøi hieàn
Coù yù thöùc reøn luyeän khoâng ngöøng ñeå trôû thaønh coâng daân toát, goùp phaàn ñoùng goùp vaøo söï nghieäp coâng nghieäp hoùa - hieän ñaïi hoùa ñaát nöôùc.
B.Phöông phaùp: Gôïi môû - ñoái thoaïi - thuyeát giaûng
C.Chuaån bò cuûa thaày vaø troø:
Chuaån bò cuûa thaày: Giaùo aùn, sgk, tltk, maùy tính, projector.
Chuaån bò cuûa troø: Vôõ soaïn baøi ôû nhaø, duïng cuï hoïc taäp.
D.Tieán trình leân lôùp:
Kieåm tra só soá:
Baøi cuõ:
Cho bieát hoaøn caûnh ra ñôøi cuûa “Chieáu caàu hieàn”?
Haõy phaân tích ngheä thuaät baøn luaän veà moái quan heä giöõa ngöôøi hieàn vaø thieân töû.
Giôùi thieäu baøi môùi:
Hoâm tröôùc thaày cuøng caùc em ñaõ tìm hieåu moät phaàn cuûa vaên baûn chieáu caàu hieàn (Tìm hieåu ñaëc ñieåm theå chieáu, hoaøn caûnh ra ñôøi, boá cuïc vaên baûn, ñaõ ñi vaøo moät phaàn cuûa Ñoïc - hieåu). Hoâm nay chuùng ta seõ khaùm phaù phaàn coøn laïi vaø ñaây cuõng chính laø phaàn chính cuûa taùc phaåm.
Hoaït ñoäng cuûa thaày vaø troø
Kieán thöùc caàn ñaït

Hoaït ñoäng1
(ñaõ thöïc hieän ôû tieát1)



Hoaït ñoäng2





GV: goïi 1 hs ñoïc ñoaïn 2-> nxeùt veà hình thöùc ñoaïn 2 cuûa vaên baûn.(coù gì ñaùng chuù yù)
noäi dung yù nghóa cuûa caùc ñieån coá?

Vieäc duøng moät loaït ñieån coá nhö vaäy coù yù nghóa nhö theá naøo trong hieäu quaû giao tieáp?





Gv:Nieàm khao khaùt, mong moûi ngöôøi hieàn cuûa nhaø vua ñöôïc bieåu hieän cuï theå ôû nhöõng chi tieát naøo?
(haønh ñoäng? taâm traïng?nhöõng caâu hoûi theo theá löôõng ñao?)



- 3 caâu hoûi theo theá löôõng ñao xuaát hieän trong ñoaïn vaên ngaén coù yù nghóa gì?

-Qua lôøi boäc baïch cuûa hình töôïng Traãm, em caûm nhaän nhö theá naøo veà thaùi ñoä, taám loøng caàu hieàn cuûa nhaø vua?
- Nieàm khao khaùt, mong moûi hieàn taøi coøn ñöôïc theå hieän trong lôøi taâm söï veà hoaøn caûnh vöông trieàu vaø ñaát nöôùc. Cho bieát nhöõng vaán ñeà gì veà vöông trieàu vaø ñaát nöôùc khieán nhaø vua baän taâm.




- Thaùi ñoä nhaø vua trong lôøi taâm söï, chia seû moái quan taâm?
- Yù nghóa cuûa lôøi taâm söï chaân thaønh aáy laø gì?(thoâng ñieäp?)


- Em coù nhaän xeùt gì veà gioïng ñieäu taùc giaû trong ñoaïn 3- 4?
-Qua lôøi boäc baïch taâm söï cuûa nhaø vua ñaõ cho em caûm nhaän nhö theá naøo veà vua Quang Trung?
-Ngoaøi nhöõng bieåu hieän ôû treân, em coøn phaùt hieän ra nieàm khao khaùt, mong moûi hieàn taøi cuûa nhaø vua coøn ñöôïc theå hieän ôû ñaâu nöõa?
+ tinh thaàn, chuû tröông caàu hieàn cuûa QT laø gì?(ñoái töôïng caàu hieàn laø ngöôøi nhö theá naøo?)
+ nhaø vua caàu hieàn baèng nhöõng bieän phaùp naøo?

+ em coù suy nghó gì veà phöông thöùc caàu hieàn cuûa nhaø vua?



-Nhaän xeùt veà hình thöùc vaên baûn ôû ñoaïn 3 - 4?

-Em hieåu nhö theá naøo veà caâu vaên: “Nay trôøi trong saùng... gaëp hoäi gioù maây...”?

- Hình thöùc laëp cuïm töø “cuøng nhau” trong caâu cuoái theo em coù yù nghóa gì?
- Nhaän xeùt lôøi vaên trong phaàn 3


Hoaït ñoäng3:
- Qua ñoïc - hieåu vaên baûn “Chieáu caàu hieàn”, haõy ruùt ra ñaëc ñieåm cô baûn veà yù nghóa vaø ngheä thuaät cuûa taùc phaåm.
I.Tìm hieåu chung
1.Taùc giaû Ngoâ Thì Nhaäm
2.Veà theå chieáu
3.Hoaøn caûnh ra ñôøi cuûa chieáu caàu hieàn
4.Ñoïc - tìm hieåu boá cuïc
II.Ñoïc - hieåu vaên baûn
1.Neâu quy luaät xöû theá cuûa ngöôøi hieàn xöa nay
2.Thöïc traïng só phu Baéc Haø vaø nieàm khaùt khao, mong moûi ngöôøi hieàn cuûa vua Quang Trung
a. Thöïc traïng nho só Baéc Haø
- haøng loaït ñieån coá: ->keû só boû ñi ôû aån, mai danh aån tích boû phí taøi naêng
-> laøm quan nhöng thu mình khoâng daùm baøy toû yù kieán
-> laøm quan nhöng laøm vieäc caàm chöøng
=>. Yù töôûng dieãn ñaït haøm suùc, lôøi vaên giaøu hình aûnh
. hình aûnh vua Quang Trung vaên voõ song toaøn
. ngöôøi nghe khoâng nhöõng khoâng töï aùi maø coøn neå troïng vaø töï nhìn nhaän laïi thaùi ñoä öùng xöû cuûa mình.
b. Nieàm khaùt khao, mong moûi ngöôøi hieàn
- haønh ñoäng: gheù chieáu -> söû duïng ñieån coá: khieâm toán, ñang chôø ñôïi ngöôøi hieàn
- taâm traïng:ñeâm ngaøy mong moûi
- nhöõng caâu hoûi theo theá löôõng ñao:
+ hay traãm(...)phoø taù chaêng?
+ hay ñang thôøi ñoå naùt(...)phuïng söï vöông haàu chaêng?
+ huoáng nay treân daûi ñaát vaên hieán(...)hay sao?
->höôùng vaøo nhaân taâm keû só, thöùc gôïi tinh thaàn daân toäc, traùch nhieäm ñaïo beà toâi, ñaïo öùng xöû nhaø nho:“trí quaân traïch daân”
=>thaùi ñoä khieâm nhöôøng, taám loøng ñau ñaùu ngoùng ñôïi hieàn taøi


- Lôøi taâm söï veà hoaøn caûnh vöông trieàu, ñaát nöôùc:
+ coâng vieäc vöøa môùi môû ra
+ kæ cöông trieàu chính coøn khieám khuyeát
+ moái lo ngoaøi bieân aûi
+ daân nhoïc nhaèn chöa laïi söùc
+ ñöùc vua chöa thaám nhuaàn roäng kh