“Chiến tranh và hoà bình” thực sự là tác phẩm có một không hai trong văn học thế giới. L.Tônxtôi tuyên bố: Ðây không phải là tiểu thuyết, cũng không phải trường ca, càng không phải là biên niên sử . “Chiến tranh và hòa bình” là điều mà tác giả muốn nói và đã có thể diễn đạt được trong hình thức diễn đạt của nó. Bất cứ ai khi lần đầu tiên đọc “Chiến tranh và hòa bình” cũng đều cảm thấy kinh ngạc bởi bức tranh rộng lớn về thế giới con người mà nhà văn tái hiện trong tác phẩm. Cuộc đời con người từ lúc sinh ra trên đời cho tới khi trở về với cát bụi đều có thể được tìm thấy trong trang sách của nhà văn. L.Tônxtôi xây dựng nên hàng trăm nhân vật trong tác phẩm. Mỗi một nhân vật ấy mang đến cho chúng ta một sự cảm nhận sâu sắc hơn về số phận con người, về sự mong manh, yếu ớt của con người, về những mâu thuẫn bên trong con người... tất cả những gì thân thuộc và tồn tại trong bản thân mỗi chúng ta. Chính vì vậy mà người ta nói rằng tác phẩm “Chiến tranh và hòa bình” thuộc thể loại tiểu thuyết sử thi tâm lí.
Trước hết, tác phẩm này mang đậm chất sử thi. Điều này được thể hiện rõ thông qua đề tài và dung lượng. “Chiến tranh và hòa bình” là bản anh hùng ca chiến trận. Nhà văn đã mô tả một cách sinh động đặc điểm lịch sử và hiện thực của toàn bộ cuộc cách mạng đầu tiên ở nước Nga, những mặt mạnh và mặt hạn chế của nó. Đây là bộ tiểu thuyết đồ sộ, có tới hơn 500 nhân vật. Trong số các nhân vật, Ông miêu tả tướng Kutudốp như một thần tượng, người đại diện chân chính của cuộc chiến tranh yêu nước chống sự xâm lược của quân Pháp, do tướng Napôlêông chỉ huy. Kutudốp là một vị nguyên soái giản dị trong nếp sống, nhưng lại có đầu óc chiến lược vĩ đại trong chiến tranh, một người có khả năng phát động chiến tranh và kết thúc chiến tranh. Hình ảnh của tướng Kutudốp tương phản với hình ảnh nhân vật Napôlêông. Sức mạnh của chiến tranh trong tác phẩm “Chiến tranh và hòa bình” là sức mạnh của nhân dân Nga chống quân xâm lược Pháp, đồng thời, phản ánh cuộc sống hòa bình của nhân dân Nga giai đoạn 1805 - 1812. Đề tài chiến tranh được mô tả xen kẽ với đề tài hòa bình, tạo nên hình ảnh chiến tranh và hòa bình. Tác phẩm gồm 4 tập với một dung lượng rất lớn tổng cộng hơn 1600 trang được chia làm 15 phần, mỗi phần có nhiều chương (theo bản dịch tiếng Anh năm 1886). Hai tập đầu nhà văn viết về cuộc chiến tranh năm 1805 của nước Nga và diễn biến cuộc sống Nga trong thời gian này đến năm 1812. Hai tập sau ông viết về cuộc chiến tranh yêu nước vào năm 1812 của dân tộc Nga. Ở đó người đọc có thể hình dung được lịch sử của nước Nga lúc bấy giờ thông qua các trận chiến có thật như trận Auxteclich hay trận Bôrôđinô cùng với đó là các nhân vật lịch sử có thật. Đó là Napôlêông hoàng Đế của nước Pháp- một thí dụ đặc sắc của một vĩ nhân. Tư Lệnh đạo quân Nga Kutudốp người được coi là “người Nga của dân tộc Nga”, đã góp công vào chiến thắng. Alếchxăng I Sa Hoàng của nước Nga, là hình ảnh của một lãnh tụ quý tộc. Hoàng Tử Peter Bagration chỉ huy đạo quân Nga, được ca ngợi là anh hùng trong trận Auxteclich, nhưng được mô tả theo thực tế chỉ là một vị chỉ huy thụ động trong nhiều biến cố của trận Auxteclich. Platôn Karataiep, một người lính Nga gốc nông dân, bị bắt và là bạn tù của Pie. Hay đó là Đôlôkhôp một sĩ quan, một kẻ đánh bạc, một người bạn thiếu thận trọng của Anatôn Kuraghin.
Tư tưởng chủ đạo của “Chiến tranh và hoà bình” được thể hiện tập trung qua biến cố lịch sử 1812 chống quân xâm lược Pháp, đó là chủ đề nhân dân và nhân dân tính. Nhân dân và nhân dân tính là chủ đề trung tâm, quán xuyến toàn bộ tác phẩm. Bên cạnh chủ đề trung tâm, “Chiến tranh và hoà bình” còn có chủ đề về giai cấp quý tộc Nga cùng với đời sống sinh hoạt của họ trong thời kì chiến tranh và hoà bình từ 1805- 1820. Nhưng đó không phải là chủ đề tách rời chủ đề trung tâm mà bổ sung và là những khía cạnh biểu hiện chủ đề trung tâm.
Chủ đề thứ ba của tác phẩm, đó là cách giải thích và đánh giá lịch sử. Theo Lep Tônxtôi, là một tác phẩm viết về quá khứ, thì mỗi sự kiện lịch sử cần thiết phải thông qua con người để giải thích, và cần tránh biểu hiện lịch sử theo kiểu cổ xưa. Thông qua việc tái hiện số phận và bước đường đời của các nhân vật chính