Chí Phèo
Nam Cao
A.Mục tiêu bài học
1.Kiến thức
-Hiểu và phân tích được giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo sâu sắc của tác phẩm qua việc phân tích nhân vật Chí Phèo.
-Nắm vững giá trị nghệ thuật tác phẩm: nghệ thuật xây dựng nhân vật điển hình, nghệ thuật miêu tả tâm lý, nghệ thuật tạo kết cấu mạch truyện, ngôn ngữ và điểm nhìn trần thuật…
2.Kỹ năng
-Biết cách đọc – hiểu và tiếp cận tác phẩm tự sự theo đặc trưng thể loại truyện
-Rèn luyện kỹ năng phân tích nhân vật trong tác phẩm truyện
3. Thái độ
-Phê phán, lên án xã hội nửa thực dân phong kiến Việt Nam trước cách mạng tháng 8 – 1945 phi nhân tính
-Trân trọng, đồng cảm với số phận bất hạnh của nhân vật
-Có thái độ sống tích cực, trong sáng, biết yêu thương và giúp đỡ mọi người xung quanh.
B. Phương pháp và phương tiện dạy học
-Phương pháp: vận dũng tất các phương pháp dạy học văn: phương pháp đọc sáng tạo, phương pháp nêu và giải quyết vấn đề, phương pháp bình giảng, so sánh và đặt câu hỏi, phương pháp tái tạo…
-Phương tiện: sách giáo khoa, sách giáo viên, giáo án…
C. Tiến trình dạy học
1.Ôn định tổ chức
2.Kiểm tra bài cũ
3.giới thiệu tác phẩm, tạo ấn tượng ban đầu cho học sinh.
Nam Cao bắt đầu sáng tác từ năm 1936, nhưng chỉ thực sự nổi tiếng khi Chí Phèo khật khưỡng ra đời. Trước Nam Cao, viết về đề tài người nông dân đã có rất nhiều những cây bút thành danh với những tác phẩm đặc sắc, độc đáo như Nguyễn Công Hoan với Bước đường cùng, Ngô Tất Tố với Tắt đèn và đề tài lưu manh hóa thì có Bỉ Vỏ của Nguyên Hồng nhưng trên cái mảnh đất được cày đi xới lại bao nhiêu lần ấy, Nam Cao vẫn tìm ra được vô số những quạng vàng, quạng bạc khi biết khai thác vào những tầng đất sâu hơn. Nếu khi Tắt đèn ra đời, người ta cứ tưởng rằng người nông dân với hình ảnh Chị Dậu khổ sở, vật vã đến thế là cùng, bán cả chó bán cả con nhưng Chị vẫn còn có cái để mà bán và được tiếp tục sống. Còn Chí Phèo từ khi ra đời, người ta mới ngợ ra rằng, cái quí giá nhất của con người là lương tri, lương năng, phẩm chất, danh dự. Nhưng những tưởng cái đó không một thế lực nào có thể tước đoạt đi được, ấy vậy mà cũng bị cướp mất. Và người nông dân trước cách mạng rơi vào con đường tha hóa lưu manh và buộc phải lựa chọn cái chết. Bằng nguyên mẫu có thật tại làng Đại Hoàng – quê nhà văn, Nam Cao đã nhào lặn và sinh ra đứa con tinh thần kiệt xuất, tác phẩm có tên “Chí Phèo”.
2.Tìm hiểu nhan đề tác phẩm
-GV: Tác phẩm văn học là sản phẩm tinh thần của nhà văn. Đặt tên cho “đứa con tình thần” của mình là việc thể hiện dụng ý nghệ thuật nhất định. Anh chị hãy cho biết các tên gọi khác nhau của tác phẩm Chí Phèo và giải thích ý nghĩa của mỗi tên gọi?
-HS tả lời, GV chốt ý:
+ TP ban đàu có tên là: Cái lò gạch cũ do tác giả đặt với ý nghĩa nhấn mạch đến chi tiết cái lò gạch xuấ hiện ở đầu và cuối truyện. Mục đích là nói đến nuồn gốc xuất thân và bi kịch tiếp diễn của cuộc đời Chí Phèo.
+Sau đó, truyện được in trên báo Đời sống và nhà xuất bản đã đổi tên thành Đôi lứa xứng đôi. Chú trọng vào mỗi tình Chí Phèo và thị nở, đánh vào thị hiếu tâm lý của người đọc, nhằm mục đích thương mại hóa sản phẩm.
+Cuối cùng truyện được nhà văn đổi tên thành Chí Phèo, in trên báo Luống Cày. Lấy tên nhân vật chính trong truyện để đặt tên cho tác phẩm nhằm thể hiện tính cách, số phận và bi kịch của nhân vật chính.
3.Tóm tắt tác phẩm:
-GV kiểm tra khả năng đọc của học sinh (đã chuẩn bị ở nhà) kết hợp với việc tóm tắt tác phẩm truyện.
-GV gọi 1 học sinh tóm tắt truyện theo cuộc đời nhân vật chính.
-GV gọi 1 học sinh tóm tắt truyện theo mạch truyện.
4.Bố cục?
4. Phân tích hình tượng nhân vật Chí Phèo.
a. Sự xuất hiện độc đáo nhân vật Chí Phèo
-GV yêu cầu HS tái hiện và phát hiện: Chí Phèo đã “ra mắt” độc giả như thế nào ở trong đoạn văn đầu tiên mở đầu truyện?
-HS tái hiện hình ảnh Chí Phèo với cách xuất hiện độc đáo:
+Nhà văn mở đầu tác