BÀI 1. HỆ THỐNG KINH, VĨ TUYẾN. TỌA ĐỘ ĐỊA LÍ
(1 TIẾT)
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
- Biết được thế nào là: kinh tuyến, vĩ tuyến, kinh tuyến gốc, vĩ tuyến gốc (xích đạo),
các bán cầu, tọa độ địa lí.
- Xác định được trên bản đồ và trên quả Địa Cầu: kinh tuyến gốc, xích đạo, các bán
cầu.
- Ghi được tọa độ địa lí của một điểm trên bản đồ.
2. Năng lực
- Năng lực chung: giải quyết vấn đề, giao tiếp và hợp tác, tự chủ và sáng tạo
- Năng lực riêng:
+ Biết sử dụng quả Địa Cầu để nhận biết các kinh tuyến, vĩ tuyến, kinh tuyến
gốc, vĩ tuyến gốc, bán cầu Đông, bán cầu Tây, bán cầu Bắc, bán cầu Nam
+ Biết đọc và ghi tọa độ địa lí của một điểm trên quả Địa Cầu
3. Phẩm chất
- Bồi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước, ý thức và bảo vệ chủ quyền lãnh thổ
thông qua xác định các điểm cực của đất nước trên đất liền.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Chuẩn bị của giáo viên
- Quả Địa Cầu
- Hình 2. Các đường kinh tuyến, vĩ tuyến trên quả Địa Cầu
- Hình 4. Một số địa điểm trên quả Địa Cầu
- Các hình ảnh về Trái Đất
- Hình ảnh, video về các điểm cực (Bắc, Nam, Đông, Tây) trên phần đất liền của
nước ta.
2. Chuẩn bị của học sinh
- Sách giáo khoa
- Vở ghi
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. Mở đầu (5 phút)
a. Mục tiêu:
- Hình thành được tình huống có vấn đề để kết nối vào bài học.
- Tạo hứng thú cho HS trước khi vào bài mới.
b. Nội dung:
- Học sinh dựa vào kiến thức đã học và hiểu biết của mình để trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm:
- Sau khi trao đổi, HS tìm được đáp án cho câu hỏi.
d. Tổ chức hoạt động:
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ

- GV: Cho HS hoạt động theo cặp 2 bạn chung bàn và thảo luận nhanh trong vòng 1
phút.
? Ngày nay các con tàu ra khơi đề có gắn các thiết bị định vị để thông báo vị
trí cảu tàu. Vậy dựa vào đâu để người ta xác định được vị trí của con tàu đang
lênh đênh trên biển?
- HS: Lắng nghe và tiếp cận nhiệm vụ.
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ
- HS: Tiếp nhận nhiệm vụ và có 1 phút thảo luận.
- GV: Hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS.
Bước 3. Báo cáo, thảo luận
- GV:
+ Yêu cầu đại diện của một vài nhóm lên trình bày.
+ Hướng dẫn HS trình bày (nếu các em còn gặp khó khăn).
- HS:
+ Trả lời câu hỏi của GV.
+ Đại diện báo cáo sản phẩm.
+ HS còn lại theo dõi, nhận xét, bổ sung cho nhóm bạn (nếu cần).
Bước 4. Kết luận, nhận định
- GV: Chuẩn kiến thức và dẫn vào bài mới.
Ngày xưa, trong những cuộc hành trình, các tàu biển thường xuyên bị mất
phương hướng. Ví dụ, một cơn bão có thể đưa tàu đi xa hơn nơi nó muốn đến. Để
khắc phục điều này, con người đã nỗ lực tìm kiếm cách xác định chính xác vị trí,
cách tìm đường đi đến mọi địa điểm trên bề mặt Trái Đất. Vì thế, một mạng lưới
kinh, vĩ tuyến tưởng tượng được bao phủ toàn bộ quả Địa Cầu đã ra đời, giúp chúng
ta xác định được vị trí của con tàu khi đang lênh đênh trên biển. Đó cũng chính là
nội dung của bài học ngày hôm nay.
- HS: Lắng nghe, vào bài mới.
2. Hình thành kiến thức mới (30 phút)
HOẠT ĐỘNG 1: HỆ THỐNG KINH, VĨ TUYẾN - 15'
a. Mục tiêu:
- Biết được thế nào là: kinh tuyến, vĩ tuyến, kinh tuyến gốc, vĩ tuyến gốc (xích đạo),
các bán cầu.
- Xác định được trên bản đồ và trên quả Địa Cầu: kinh tuyến gốc, xích đạo, các bán
cầu.
b. Nội dung:
- Quan sát hình 1, hình 2 và đọc thông tin mục 1, tìm hiểu về hệ thống kinh, vĩ tuyến.
c. Sản phẩm: Câu trả lời, bài làm của HS
d. Tổ chức hoạt động:
HĐ của GV và HS
Nội dung cần đạt
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ
1. Hệ thống kinh, vĩ tuyến
- GV cho HS quan sát quả Địa Cầu.

? Em hãy nhận xét về hình dạng quả Địa
Cầu. (Hình cầu và trục nghiêng)
- GV giới thiệu: Quả Địa Cầu là mô hình
thu nhỏ của Trái Đất. Trên quả Địa Cầu có
thể hiện cực Bắc, cực Nam và hệ thống
kinh, vĩ tuyến.
- GV: Quan sát hình 2 và đọc thông tin
trong mục 1, em hãy:
1. Xác định đường kinh tuyến gốc và vĩ
tuyến gốc. Cho biết thế nào là kinh tuyến
tây, kinh tuyến đông, vĩ tuyến bắc, vĩ
tuyến nam.
2. So sánh độ dài các đường kinh tuyến
với nhau và độ dài các đường vĩ tuyến với
nhau.

Kinh tuyến
Khái niệm: KT
là nửa đường
tròn nối 2 cực
trên bề mặt quả
Địa Cầu

Vĩ tuyến
Khái niệm:VT là
vòng tròn bao
quanh quả Địa
Cầu và vuông
góc với KT

KT gốc: 00 (đi VT gốc: 00 (xích
qua đài thiên văn đạo)
Grin-uých, Anh)

KT Tây: những VT Bắc: những
KT nằm bên trái vĩ tuyến nằm từ
KT gốc
xích đạo đến cực
bắc
KT Đông: những VT Nam: những
KT nằm bên vĩ tuyến nằm từ
phải KT gốc
xích đạo đến cực
nam
So sánh độ dài So sánh độ dài
các đường KT: các đường VT:
bằng nhau
giảm dần từ xích
đạo về 2 cực

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Kinh tuyến
Khái niệm:.....

Vĩ tuyến
Khái niệm:.....

KT gốc:.....

VT gốc:.....

KT Tây:.....

VT Bắc:.....

KT Đông:.....

VT Nam:.....

So sánh độ dài các So sánh độ dài các
đường KT:.....
đường VT:.....
- HS: Lắng nghe và tiếp cận nhiệm vụ.

Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ
- GV mời đại diện một cặp HS xác định các
yếu tố trên hình 2 bằng cách chỉ trên hình
vẽ treo tường hoặc màn chiếu; các HS khác
nhận xét, bổ sung.
Bước 3. Báo cáo, thảo luận
- GV hướng dẫn HS dựa vào kênh chữ trong
mục I SGK trao đổi với bạn học để hoàn
thành bài tập dạng trắc nghiệm tìm kiếm sự
phù hợp (ghép đôi) - ghép các khái niệm:
kinh tuyến gốc, các kinh tuyến Đông, kinh
tuyến Tây, vĩ tuyến Bắc, vĩ tuyến Nam, xích
đạo, bán cầu Bắc, bán cầu Nam với các mô
tả/định nghĩa về các khái niệm đó. (PHIẾU
HỌC TẬP SỐ 1)
Bước 4. Kết luận, nhận định
- GV: Chuẩn kiến thức và ghi bảng
- HS: Lắng nghe, ghi bài
HOẠT ĐỘNG 2: KINH ĐỘ, VĨ ĐỘ VÀ TỌA ĐỘ ĐỊA LÍ - 15'
a. Mục tiêu:
- Biết được thế nào là tọa độ địa lí.
- Ghi được tọa độ địa lí của một điểm trên bản đồ.
b. Nội dung:
- Quan sát hình 3, hình 4 và đọc thông tin mục 2, tìm hiểu về kinh độ, vĩ độ và tọa độ
địa lí
c. Sản phẩm: Câu trả lời, bài làm của HS
d. Tổ chức hoạt động:
HĐ của GV và HS
Nội dung cần đạt
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ
2. Kinh độ, vĩ độ và tọa độ địa lí
- GV: Quan sát hình 4 và đọc thông tin - Kinh độ của một điểm: khoảng cách
trong mục 2, em hãy:
tính bằng độ từ kinh tuyến gốc đến
1. Nêu khái niệm: kinh độ, vĩ độ, tọa độ kinh tuyến đi qua điểm đó.
địa lí của một điểm.
- Vĩ độ của một điểm: khoảng cách
2. Xác định tọa độ địa lí của các điểm A, tính bằng độ từ vĩ tuyến gốc đến vĩ
B, C trên hình 4
tuyến đi qua điểm đó.
- Tọa độ địa lí của một điểm: nơi giao
nhau giữa kinh độ và vĩ độ của điểm
đó.
Cách viết:

0
0 120 Đ
{
A ¿ 60 B

Hoặc A (1200 Đ, 600B)
B (600Đ, 300B)
C (900Đ, 300N)

- HS: Lắng nghe và tiếp cận nhiệm vụ.
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ
- GV: Gợi ý, hỗ trợ học sinh thực hiện
nhiệm vụ
- HS: Suy nghĩ, trả lời
Bước 3. Báo cáo, thảo luận
- HS: Trình bày kết quả
- GV: Lắng nghe, gọi HS nhận xét và bổ
sung
Bước 4. Kết luận, nhận định
- GV: Chuẩn kiến thức và ghi bảng
- HS: Lắng nghe, ghi bài
3. Luyện tập (5 phút)
a. Mục tiêu:
- Củng cố, khắc sâu, hệ thống lại nội dung kiến thức bài học.
b. Nội dung: Trả lời các câu hỏi tự luận/ trắc nghiệm
c. Sản phẩm: Câu trả lời, bài làm của HS
d. Tổ chức hoạt động:
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ
- GV yêu cầu HS làm bài tập sau:
1. Cho biết nếu vẽ các đường kinh tuyến, vĩ tuyến cách nhau 10 thì trên quả địa cầu
có bao nhiêu kinh tuyến, vĩ tuyến.
2.

3.

Gợi ý trả lời:
1.
- Nếu cách nhau 10, ta vẽ 1 kinh tuyến thì có 360 kinh tuyến.
- Nếu cách nhau 10, ta vẽ 1 vĩ tuyến thì có:
+ 90 vĩ tuyến Bắc
+ 90 vĩ tuyến Nam
+ Vĩ tuyến 00
--> Vậy có tất cả 181 vĩ tuyến
2.
0
0 30 Đ
{
A ¿ 30 B
0
0
30
{¿ 10 N T

{B ¿ 200B00

0
0 20 Đ
{
C ¿ 30 N

0
0 20 T
{
D ¿ 10 B

E

3.
(1) Vòng cực bắc
(2) Chí tuyến bắc
(3) Xích đạo
(4) Chí tuyến nam
(5) Vòng cực nam
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ
- HS: Khai thác thông tin, dựa vào hiểu biết cá nhân trả lời câu hỏi, trao đổi kết quả
làm việc với các bạn khác.
- GV: Quan sát, theo dõi đánh giá thái độ làm việc, giúp đỡ những HS gặp khó khăn.
Bước 3. Báo cáo, thảo luận
- HS: Trình bày trước lớp kết quả làm việc. HS khác nhận xét, bổ sung
Bước 4. Kết luận, nhận định
- GV: Thông qua phần trình bày của HS rút ra nhận xét, khen ngợi và rút kinh
nghiệm những hoạt động rèn luyện kĩ năng của cả lớp.
4. Vận dụng (5 phút)
a. Mục tiêu:
- Vận dụng kiến thức của bài học vào thực tế
b. Nội dung: Vận dụng kiến thức đã học hoàn thành bài tập/báo cáo ngắn
c. Sản phẩm: HS về nhà thực hiện nhiệm vụ GV đưa ra.
d. Tổ chức hoạt động:
HS thực hiện ở nhà
Bước 1.
- GV đưa ra nhiệm vụ: Tra cứu thông tin, ghi tọa độ địa lí các điểm cực
(Bắc, Nam, Đông, Tây) trên phần đất liền nước ta.
Bước 2.
- HS hỏi và đáp ngắn gọn những vấn đề cần tham khảo.
Bước 3.
- GV dặn dò HS tự làm ở nhà tiết sau trình bày