BÀI 1 :


I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
1. Về kiến thức:
Học sinh hiểu:
- Thành phần cơ bản của nguyên tử gồm: vỏ electron của nguyên tử và hạt nhân. Vỏ electron của nguyên tử gồm các e. Hạt nhân gồm hạt proton và nơtron.
- Khối lượng và điện tích của electron, proton và nơtron.Kích thước và khối lượng rất nhỏ của nguyên tử.
2. Kĩ năng:
- HS tập nhận xét và rút ra các kết luận từ thí nghiệm viết trong SGK. HS biết sử dụng các đơn vị đo lường như: u, đvđt, nm, Ao và biết giải các dạng bài tập qui định.
II. CHUẨN BỊ:
* Giáo viên:
– Tranh ảnh về một số nhà bác học nghiên cứu, phát hiện thành phần cấu tạo nguyên tử.
– Sơ đồ tóm tắt thí nghiệm tìm ra tia âm cực.
* Học sinh: đọc lại SGK lớp 8, phần cấu tạo nguyên tử.
III. NỘI DUNG BÀI GIẢNG:

Hoạt động Thầy và Trò
NỘI DUNG GHI BẢNG

Hoạt động 1: Vào bài
- GV: Ở lớp 8 chúng ta biết khái niệm nguyên tử. Hãy nhắc lại khái niệm nguyên tử là gì?
- HS: Nguyên tử là một hạt vô cùng nho trung hòa về điện
- GV: Nguyên tử được tạo thành từ những hạt nào?
- HS: Nguyên tử gồm hạt nhân mang điện tích dương và vỏ tạo bởi 1 hay nhiều electron mang điện tích âm.
- GV: Nêu kí hiệu của các loại hạt?
- HS: Hạt proton (p), nơtron (n), electron (e)
- GV viết tóm tắt sơ đồ:
Nguyên tử hạt nhân (p, n)
Vỏ (e)
- GV: Như vậy, chúng ta đã biết nguyên tử là gì? Nhưng nguyên tử có kích thước, khối lượng và thành phần cấu tạo như thế nào? Kích thước, khối lượng của các hạt tạo nên nguyên tử là bao nhiêu ? Bài học hôm nay sẽ giải đáp câu hỏi đó.
Hoạt động 2: Sự tìm ra electron
- GV nhắc lại cấu tạo nguyên tử gồm các hạt e, p và n. Vậy ai là người phát hiện ra các loại hạt đó? Chúng ta lần lượt nghiên cứu các loại hạt đó.
- Giáo viên treo sơ đồ thí nghiệm tìm ra tia âm cực và tính chất của tia âm cực, gợi ý, yêu cầu học sinh nhận xét.
- Học sinh rút ra nhận xét: Tia âm cực chuyển động rất nhanh, truyền thẳng và là chùm hạt mang điện tích âm.
* Giáo viên kết luận : Những hạt tạo thành tia âm cực là electron, kí hiệu là e.
Hoạt động 3: Sự tìm ra hạt nhân nguyên tử
- GV sử dụng hình 1.4. SGK tr 6, yêu cầu HS nêu nhận xét.
- GV: Nguyên tử trung hòa về điện, thế mà nguyên tử đã có phần tử mang điện tích âm là electron thì ắt phải có phần mang điện tích dương. Phần mang điện tích dương này phân tán trong cả nguyên tử hay tập trung ở một vùng nào đó trong nguyên tử? Làm thế nào để chứng minh điều đó?
- GV: Hạt ( là gì? Sự bật ngược trở lại hay lệch hướng của hạt ( khi bắn phá lá vàng là do các phần tử mang điện tích dương, đó cũng chính là hạt nhân nguyên tử. Tại sao có rất ít hạt ( bị bật trở lại?
- HS quan sát hình vẽ mô tả thí nghiệm,nhận xét: Xem như hạt nhân gồm các proton mang điện tích dương chiếm thể tích rất nhỏ và tập trung ở tâm nguyên tử.
- GV nhấn mạnh : Nguyên tử phải chứa phần mang điện dương ở tâm là hạt nhân có khối lượng lớn, nhưng lại có kích thước rất nhỏ so với kích thước của nguyên tử.
Hoạt động 4: Cấu tạo của hạt nhân nguyên tử
- GV: Hạt nhân nguyên tử là phần tử không còn phân chia được nữa hay hạt nhân được cấu tạo từ những hạt nhỏ hơn ?
- GV mô tả thí nghiệm Rơ- đơ – pho năm 1918: Bắn hạt a vào hạt nhân nguyên tử Nitơ thì xuất hiện hạt nhân nguyên tử Oxi và hạt proton mang điện dương.
- HS rút ra nhận xét: Hạt proton là một thành phần cấu tạo của hạt nhân nguyên tử.
- GV mô tả thí nghiệm của Chat- Uých năm 1932: Bắn hạt a vào hạt nhân nguyên tử Beri thì xuất hiện hạt nhân nguyên tử Cacbon và nơtron không mang điện.
- HS rút ra nhận xét: Hạt nơtron là một thành phần cấu tạo của hạt nhân nguyên tử.
- GV: Như vậy hạt nhân nguyên tử được tạo nên từ những hạt nào?
- HS : Hạt nhân nguyên tử cấu tạo bởi các hạt proton và nơtron