Giảng văn:
CẢNH NGÀY HÈ
(Bảo kình cảnh giới- bài 43)
Nguyễn Trãi
I.MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Cảm nhận được vẻ dẹp của bức tranh thiên nhiên ngày hè và vẻ đẹp tâm hồn của Nguyễn Trãi.
- Nhận thức được đặc điểm thơ Nôm Nguyễn Trãi.
II.TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
1.Kiến thức
- Vẻ đẹp của bức tranh cảnh ngày hè được gợi mở một cách sinh động
-Vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Trãi: nhạy cảm với thiên nhiên, với cuộc sống đời thường của nhân dân, luôn hướng về nhân dân với mong muốn “Dân giàu đủ khắp đòi phương”.
2.Kĩ năng
Đọc – hiểu một bài thơ Đường luật theo đặc trưng thể loại.
III.PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN
- Sgk. Sgv. Sách chuẩn kiến thức kĩ năng. Giáo án…
- Bài soạn…
IV.CÁCH THỨC TIẾN HÀNH
Gv tổ chức giờ dạy học theo cách kết hợp các phương pháp: thảo luận, trả lời câu hỏi, vấn đáp…
V.TIẾN TRÌNH DẠY- HỌC
1. Ổn định lớp
2. Kiểm tra bài cũ
1.Đọc thuộc lòng phần phiên âm và phần dịch thơ bài thơ “Tỏ lòng” – Phạm Ngũ Lão
2. Vẻ đẹp của hình tượng con người thời Trần được thể hiện như thế nào trong bài thơ?
3. Qua bài thơ, em cảm nhận được gì về con người Phạm Ngũ Lão?
3.Bài mới:
Nguyễn Trãi – là tác giả VH lớn của VHTĐVN . Ông không chỉ là tác giả của những áng hùng văn “có sức mạnh bằng mười vạn quân”(Bình Ngô đại cáo, Quân trung từ mệnh tập) mà còn là tác giả của những bài thơ Nôm chan chứa cảm xúc, tình yêu thiên nhiên, cuộc sống, nặng lòng với nhân dân, đất nước. Tập thơ Nôm Quốc âm thi tập của ông gồm 254 bài là tập thơ Nôm sớm nhất hiện còn, đánh dấu bước phát triển của Vh chữ Nôm trong VHTĐ. Tập thơ đó có nhiều phần, trong đó có phần “Vô đề” được xếp thành một số mục cho chúng ta thấy rõ bức chân dung tinh thần của Ức trai. Hôm nay chúng ta sẽ cùng tìm hiểu bài thơ (Cảnh ngày hè) thuộc mục Bảo kính cảnh giới (Gương báu răn mình).

Hoạt động của Gv - Hs
Nội dung cần đạt


Gv cho hs đọc tiểu dẫn Sgk
Cho biết đôi nét về tác giả Nguyễn Trãi?
Những nét chính về tác phẩm “Quốc âm thi tập”?


Xuất xứ, chủ đề, thể thơ, bố cục bài “cảnh ngày hè”?










Bức tranh thiên nhiên dược tác giả vẽ vào thời gian nào?
Em có nhận xét gì về sắc thái, hình ảnh thiên nhiên và cuộc sống được tác giả nhắc đến?


Gv: bổ sung ( Khác với tính từ “lập lòe” trong thơ Nguyễn Du “Dưới trăng quyên đã gọi hè/ Đầu tường lauwr lựu lập lòe đơm bông” thiên về tạo sắc)
(Ngồn sống ấy như tạo ra một sự thôi thúc tự bên trong, đang ứ căng, đang tràn đầy trong lòng thiên nhiên vạn vật,không kìm lại được, khiến chúng phải “giương” lên, “phun” ra hết lớp này tới lớp khác

Bức tranh thiên nhiên, cuộc sống hết súc sinh động bởi nó có sự kết hợp hài hòa giữa đường nét, màu sắc, âm thanh, con người cảnh vật: màu lục của lá hòe làm nổi bật màu đỏ của hoa lựu, ánh mặt trời buổi chiều như dát vàng trên tán hòe xanh, tiếng ve inh ỏi_âm thanh đcặ trưng của màu hè, hòa cùng tiếng lao xao nơi chợ cá- âm thanh đcặ trưng của làng chài từ xa vọng lại
Cảnh vật thiên nhiên ở đây mang vẻ dân dã, giản dịu đời thường nhưng cũng hết sức tinh tế, gợi cảm, khác với cách miêu tả bức tranh mùa hè có phần mộc mạc, thô ráp của tác giả thời Hồng Đức.




Tác giả đã huy động:
+Thị giác: để cảm nhận màu sắc cảu lá hòe xanh, hoa thạch lựu đỏ ngời.
+Khứu giác: để cản nhận hương sen thơm ngát.
+Thính giác: để thu nhận âm thanh lao xao của chợ cá làng chài từ xa.
+Tính giác và sự liên tưởng: để thấy tiếng ve kêu inh ỏi tựa như tiếng đàn
Điều đó cho thấy tác giả có sự giao cảm mạnh mẽ, tinh tế giữa thiên nhiên cảnh vật và cuộc sống con người.


Ngu cầm: đàn của vua Ngu Thuấn
+Nguyễn Trãi mơ đến cây đàn của vua Thuấn-> ca ngợi, làm cho dân giàu đủ ấm no hơn


“Bui một tấc lòng ưu ái