GIÁO ÁN
Người soạn: Nguyễn Thị Thu
Giáo viên hướng dẫn: Hà Thị Ngọc Hà
Ngày soạn:
Ngày dạy:
TIẾT 34: CẢNH NGÀY HÈ
(Nguyễn Trãi)
I. Mục tiêu bài học
1. Mục đích cần đạt
- Kiến thức: + Cảm nhận được vẻ đẹp độc đáo của bức tranh ngày hè và vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Trãi với tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống, nặng lòng với nhân dân, đất nước.
+ Vẻ đẹp thơ Nôm Nguyễn Trãi: bình dị, tự nhiên, mới mẻ, đan xen câu 6 tiếng trong bài thất ngôn.
- Kỹ năng: + tích hợp với tác phẩm của Nguyễn Trãi đã học ở THCS, với văn bản miêu tả cảnh thiên nhiên.
+ Rèn kỹ năng đọc – hiểu thơ Nôm, nghệ thuật tả cảnh ngụ tình.
- Thái độ: tự hào về vẻ đẹp thiên nhiên Việt Nam, thêm lòng yêu quê hương, đất nước.
2. Phương pháp, phương tiện
- Phương pháp: thuyết trình, pháp vấn, bình giảng, thảo luận…
- Phương tiện: + Giáo viên: SGK, SGV, sách tham khảo, giáo án…
+ Học sinh: SGK, vở soạn.
3. Tiến trình giờ dạy
a. Ổn định tổ chức lớp
b. Kiểm tra bài cũ: không
c. Bài mới:
Nguyễn Trãi không chỉ là tác giả của áng thiên cổ hùng văn Đại cáo bình ngô, Côn Sơn ca, Phú núi Chí Linh…viết bằng chữ Hán mà còn là một trong những người Việt Nam đầu tiên làm thơ bằng chữ Nôm. Chứng tích còn lại đến nay là Quốc âm thi tập. Tuy nằm trong phần thơ Bảo kính cảnh giới nhưng nhiều bài thơ lại không hề răn dạy ai mà chỉ là những khúc tâm tình, những tâm sự của nhà thơ về con người, cuộc sống và bản thân. Mà tiêu biểu là bài thơ Cảnh ngày hè hay Bảo kính cảnh giới số 43.
Hoạt động của giáo viên và học sinh
Nội dung cần đạt

Về tác gia Nguyễn Trãi các em sẽ có riêng một tiết học về tác gia này. Chúng ta sẽ tìm hiểu về cuộc đời, sự nghiệp sáng tác cũng như phong cách nghệ thuật của ông trong chương trình lớp 11.
Tố Hữu:
Nghe hồn Nguyễn Trãi phiêu diu
Tiếng gươm khua, tiếng thơ kêu xé lòng.





- Các em đọc sách giáo khoa trang 117
+ Nhóm 1: Tìm hiểu cho cô về nội dung và nghệ thuật của tập thơ Quốc âm thi tập.
+ Nhóm 2: Tìm hiểu cho cô về các phần của tập Quốc âm thi tập.
+ Nhóm 3: Tìm hiểu cho cô về xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác của bài thơ Cảnh ngày hè.
+ Nhóm 4: Tìm hiểu cho cô về thể thơ và bố cục của bài thơ Cảnh ngày hè.
- Học sinh thảo luận nhóm, đại diện nhóm trả lời câu hỏi.
- Giáo viên giải thích:
Bảo kính cảnh giới là Gương báu răn mình nhưng nhiều bài thơ lại không răn dạy ai mà chỉ là những khúc tâm tình, những tâm sự của nhà thơ về con người, cuộc sống và bản thân.
=> Bên cạnh nội dung ái quốc ưu dân, yêu mến cuộc sống thanh cao, trong sạch, chán ghét lòng xấu xa, hiểm độc của bọn quyền gian, Quốc âm thi tập còn có những bài thơ thể hiện lòng yêu cảnh sắc quê hương thôn dã.

- Hướng dẫn cách đọc: HS đọc với giọng chậm rãi, rõ ràng để thấy được vẻ đẹp của bức tranh thiên nhiên ngày hè cũng như tấm lòng của tác giả.
- GV đọc mẫu
- 1 học sinh đọc.

- Giáo viên hệ thống phần 1 gồm ngững nội dung sau:
+ Câu 1: Tâm thế của nhà thơ.
+ Câu 2,3,4: Bức tranh thiên nhiên ngày hè.
+ Câu 5,6: Bức tranh cuộc sống, con người.
- Học sinh đọc SGK phần chú thích, cho biết rồi có nghĩa là gì?
+ Hành động của tác giả được thể hiện qua từ ngữ nào?
+ Thời gian mà tác giả ngồi hóng mát đó là vào thời gian nào?
+ Em có nhận xét gì về cách ngắt nhịp trong câu thơ đầu?
- Giáo viên: cách ngắt nhịp thông thường trong văn học trung đại là:3/4, 4/3, 3/3, trong câu thơ này cách ngắt nhịp đặc biệt đó là nhịp 1/2/3.
- GV mở rộng: thiên nhiên không chỉ là khách khứa, là bạn bè, là láng giềng, thậm chí còn là người thân của ông:
Núi láng giềng. chim bầu bạn,
Mây khách khứa, nguyệt anh tan.
- Bức tranh thiên nhiên ngày hè được thể hiện qua những hình ảnh, màu sắc gì?