Ngày soạn: 3.11.2020
Ngày dạy: 25.11.2020
Tiết: 45 CẢNH KHUYA
(Hồ Chí Minh)
I.Mục tiêu:
- Hiểu được giá trị tư tưởng và nghệ thuật đặc sắc của bài thơ “ Cảnh khuya” của tác giả Hồ Chí Minh.
1. Kiến thức:
- Sơ giản về tác giả Hồ Chí Minh
- Tình yêu thiên nhiên gắn liền với tình cảm cách mạng của chủ tịch Hồ Chí Minh.
- Tâm hồn chiến sĩ và nghệ sĩ vừa tài hoa vừa tinh tế, vừa ung dung, bình tĩnh, lạc quan của Bác.
- Nghệ thuật tả cảnh, tả tình, ngôn ngữ, hình ảnh đặc sắc trong bài thơ “Cảnh khuya”
2. Kĩ năng:
- Đọc hiểu tác phẩm thơ hiện đại, viết theo thể thơ Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật.
- Phân tích để thấy được chiều sâu nội tâm của người chiến sĩ cách mạng và vẻ đẹp mới mẻ của những chất liệu cổ thi trong sáng tác của Hồ Chí Minh
3. Thái độ:
- Giáo dục lòng tự hào, kính trọng và biết ơn Bác Hồ
- Giáo dục học sinh lòng yêu thiên nhiên và bảo vệ thiên nhiên
II. Chuẩn bị
1.GV: giáo án, powerpoint, máy chiếu, bảng phấn…
2.HS soạn bài, tìm hiểu những bài thơ của Bác viết về trăng
III. Phương pháp
Kết hợp sử dụng các phương pháp: vấn đáp, gợi mở, bình giảng, thảo luận nhóm.
III. Tiến trình bài dạy:
1.Ổn định, tổ chức lớp
2. Kiểm tra bài cũ: Kết hợp trong nội dung bài mới.
3. Khởi động:
GV cho HS quan sát một số hình ảnh, nơi ở của Bác Hồ ở Tuyên Quang, Pác Bó…
GV: Những hình ảnh này ở đâu, gợi cho em nhớ đến ai?
Qua hình ảnh nhà Bác ở, không gian xung quanh, em nhận thấy Bác là một người như thế nào?
Bác Hồ không chỉ là một người yêu thiên nhiên, bác còn là người có tình yêu đối với đất nước sâu đậm, luôn lo lắng cho vận mệnh của Đất Nước. Nhà thơ Tố Hữu đã viết:
“Bác Hồ thức năm canh không ngủ
Nghe phong ba gào thét đá ghềnh
Vững tay lái, ôi người thủy thủ
Đã từng quen sóng biển lênh đênh”
Bài thơ “Cảnh khuya” đã ra đời trong một đêm Bác Hồ thao thức năm canh không ngủ như thế. Và để hiểu thêm nỗi lòng của Bác được gửi gắm trong bài thơ, chúng ta cùng đi vào tìm hiểu bài mới, trong tiết học ngày hôm nay.
Hoạt động của GV và HS
Nội dung

Hoạt động 1: Tìm hiểu chung
Phương pháp: vấn đáp, quy nạp.
Thời gian: 5 phút

? Trình bày những hiểu biết của em về tác giả Hồ Chí Minh ,vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc?
? Bài thơ này được Bác viết ở đâu, trong hoàn cảnh nào?
*Tích hợp: Em hiểu gì về hoàn cảnh lịch sử nước ta giai đoạn này? Chiến khu Việt Bắc gồm những tỉnh nào?
? Bài thơ được Bác viết theo thể thơ nào? ( Thất ngôn tứ tuyệt)
? Vận dụng những hiểu biết về thể này qua những bài thơ Đường mà em đã học, hãy chỉ ra các đặc điểm về số tiếng (chữ) trong mỗi câu thơ, số câu của một bài, cách gieo vần, ngắt nhịp của hai bài thơ trên?
GV: Thơ tứ tuyệt còn gọi là thơ tuyệt cú có từ lâu đời ở TQ và VN . Theo nghĩa rộng đây là bài thơ bốn câu, mỗi câu năm tiếng hoặc bảy tiếng (gọi là ngũ ngôn tuyệt thi và thất ngôn tuyệt cú) .giữa các câu có thể đối nhau, cũng có thể không cần đối nhau. Thơ HCM nhất là thơ chữ Hán, thường là thơ tứ tuyệt.
? Nhắc lại cách ngắt nhịp của thể thơ thất ngôn tứ tuyệt?
(4/3 hoặc 2/2/3)
GV: Bài thơ “Cảnh khuya” được làm theo thể tứ tuyệt: có bốn câu, mỗi câu bảy tiếng, ba vần (ở các câu thứ nhất, thứ hai,thứ tư ) giống mô hình chung của thể tứ tuyệt thất ngôn.Về cấu trúc nội dung bài thơ cũng theo trình tự khai, thừa, chuyển, hợp. Chỗ khác biệt rõ nhất về hình thức của bài thơ so với mô hình chung là cách ngắt nhịp ở câu thứ nhất và thứ tư. Hai câu này không ngắt nhịp 4/3 như thông thường mà ngắt nhịp 3/4 và 2/5.
- Bài thơ khi đọc cần chậm rãi, chú ý nhấn mạnh các điệp ngữ.
GV đọc mẫu, gọi học sinh đọc lại. Nhận xét.
GV yêu cầu HS đọc