C¶m thô v¨n häc líp 4
C©u 1: Trong bµi C¸i trèng tr­êng em, nhµ th¬ Thanh Hµo cã viÕt:
C¸i trèng tr­êng em
Mïa hÌ còng nghØ
Suèt ba th¸ng liÒn
Trèng n»m ngÉm nghÜ.
Buån kh«ng h¶ trèng
Trong nh÷ng ngµy hÌ
Bän m×nh ®i v¾ng
ChØ cßn tiÕng ve?
Dùa vµ c©u hái gîi ý d­íi ®©y, h·y nªu nh÷ng suy nghÜ cña em khi ®äc ®o¹n th¬ trªn.
§o¹n th¬ nãi vÒ t×nh c¶m cña b¹n häc sinh víi ®å vËt g×?
B¹n ngÜ vÒ ®å vËt ®ã ra sao( khæ th¬ 1)? Lêi trß chuyÖn cña b¹n víi ®å vËt ( khæ th¬ 2) thÓ hiÖn th¸i ®é g×?
Qua ®o¹n th¬, em thÊy b¹n häc sinh g¾n bã víi ng«i tr­êng cña m×nh nh­ thÕ nµo?
Gîi ý
§o¹n th¬ nãi vÒ t×nh c¶m cña b¹n ho¹c sinh ®èi víi c¸i trèng tr­êng th©n yªu. B¹n nghÜ vÒ trèng tr­êng trong nh÷ng ngµy hÌ, suèt 3 th¸ng liÒn, trèng ph¶i n»m yªn nh­ ®ang “ngÉm nghÜ” vÒ ®iÒu g× ®ã. Lêi trß chuyÖn cña b¹n víi c¸i trèng tr­êng ë khæ th¬ thø hai thÓ hiÖn th¸i ®é ©n cÇn, muèn chia sÎ nçi buån mµ trèng ph¶i tr¶i qua. §ã lµ nçi buån ngµy hÌ v¾ng c¸c b¹n häc sinh, trèng ph¶i n»m im cïng víi tiÕng ve kªu buån b·. Qua ®o¹n th¬, em thÊy b¹n häc sinh g¾n bã víi ng«i tr­êng cña m×nh nh­ g¾n bã víi ng«i nhµ th©n yªu cña m×nh.

C©u 2: Trong bµi Ng«i tr­êng míi, nhµ v¨n Ng« Qu©n MiÖn t¶ c¶m xóc cña b¹n häc sinh trong líp häc nh­ sau:
D­íi m¸i tr­êng míi, sao tiÕng trèng rung ®éng kÐo dµi! TiÕng c« gi¸o trang nghiªm mµ Êm ¸p. TiÕng ®äc bµi cña em còng vang vang ®Õn l¹! Em nh×n ai còng thÊy th©n th­¬ng. C¶ ®Õn chiÕc th­íc kÎ, chiÕc bót ch× sao còng ®¸ng yªu ®Õn thÕ!
Em h·y cho biÕt: Ngåi trong líp häc cña ng«i tr­êng míi, b¹n häa sinh c¶m thÊy nh÷ng ©m thanh vµ sù vËt cã g× kh¸c l¹? V× sao b¹n cã nh÷ng c¶m xóc Êy?
Gîi ý
Nh÷ng tõ ng÷ t¶ c¶m xóc cña b¹n häc sinh khi ngåi trong líp häc cña ng«i tr­êng míi thÓ hiÖn sù kh¸c l¹: sao tiÕng trèng rung ®éng kÐo dµi; tiÕng c« gi¸o trang nghiªm mµ Êm ¸p; tiÕng ®äc bµi còng vang vang ®Õn l¹; nh×n ai còng thÊy th©n th­¬ng; c¶ ®Õn chiÕc th­íc kÎ, chiÕc bót ch× sao còng d¸ng yªu ®Õn thÕ.
B¹n häc sinh cã nh÷ng c¶m xóc Êy v× b¹n rÊt tr©n träng, yªu quý ng«i tr­êng míi, yªu th­¬ng c« gi¸o cïng b¹n bÌ ®ång thêi còng rÊt yªu mÐm nh÷ng ®å vËt lu«n g¾n bã víi m×nh trong häc tËp.
C©u 3: §äc ®o¹n trÝch trong bµi Ch¸u d¾t tay bµ qua ®­êng d­íi ®©y, em h·y nªu nh÷ng suy nghÜ cña m×nh vÒ b¹n häc sinh gióp bµ cô qua ®­êng:
Tan häc vÒ gi÷a tr­a
N¾ng rÊt nhiÒu mµ bµ ch¼ng thÊy
Qua ®­êng l¾m xe, bµ dß theo c¸i gËy
C¸i gËy tre run run.
Bµ ¬i, ch¸u tªn lµ H­¬ng
Ch¸u d¾t tay bµ qua ®­êng.
Bµ qua råi l¹i ®i cïng gËy
Ch¸u trë vÒ, ch¸u vÉn cßn th­¬ng.
(Mai H­¬ng)
Gîi ý
B¹n häc sing lµ ng­êi cã tÊm lßng nh©n hËu. Tan häc vÒ, gi÷a tr­a n¾ng, nh×n thÊy mét bµ cô mï lßa ®i trªn ®­êng phè, b¹n ®· béc lé sù c¶m th«ng vµ chia sÎ nçi ®au khæ cïng bµ:
N¾ng r©t nhiÒu mµ bµ ch¼ng thÊy
Qua ®­êng l¾m xe, bµ dß theo c¸i gËy
C¸i gËy trª run run
TÊm lßng nh©n hËu cña b¹n häc sinh ®­îc thÓ hiÖn qua hµnh ®éng cô thÓ: d¾t tay µ ®i qua ®­êng. TÊm lßng Êy cµng ®Ñp h¬n khi h×nh ¶nh bµ cô kh¬i dËy trong tim mét t×nh th­¬ng s©u nÆng ®èi víi con ng­êi ho¹n n¹n:
Bµ qua råi l¹i ®i cïng gËy
Ch¸u trë vÒ, ch¸u vÉn cßn th­¬ng.
C©u 4: Trong bµi Lêi chµo, nhµ th¬ NguyÔn Hoµng S¬n cã viÕt:
§i ®Õn n¬i nµo
Lêi chµo ®i tr­íc
Lêi chµo dÉn b­íc
Ch¼ng sî l¹c nhµ
Lêi chµo kÕt b¹n
Con ®­êng bít xa.
§o¹n th¬ ®· gióp em c¶m nhËn ®­îc ý nghÜa cña lêi chµo trong cuéc sèng cña chóng ta nh­ thÕ nµo?
Gîi ý
Nh÷ng c©u th¬ nãi vÒ ý nghÜa lêi chµo:
Lêi chµo dÉn b­íc
Ch¼ng sî l¹c nhµ
-ý nãi: Lêi chµo gióp ta dÔ lµm quªn vµ gÇn gòi víi mäi ng­êi. Dï ®i ®Õn n¬i nµo xa l¹, nÕu ta cÊt lêi chµo hái lÞch sù, lÔ phÐp, mäi ng­êi sÏ s½n sµng chØ dÉn cho ta ®Õn ®óng n¬i cÇn ®Õn. Lêi chµo cã ý nghÜa ®Ñp ®Ï nh­ vËy nªn ®· ®­îc nhµ th¬ nh©n hãa thµnh ng­êi b¹n “dÉn b­íc” ta ®i ®Õn ®Ých, “ch¼ng sî l¹c nhµ”.
Lêi chµo kÕt b¹n
Con ®­êng bít xa.
-ý nãi: Lêi chµo cßn gióp ta “kÕt b¹n” (sö dông biÖn ph¸p nh©n hãa) ®Ó cïng cã thªm niÒm vui trªn ®­êng ®i, lµm cho ta thÊy con ®­êng nh­ bít xa.
Cã thÓ nãi: Lêi chµo cã ý nghÜa thËt ®Ñp ®Ï trong cuéc sèng chóng ta; lêi chµo xøng ®¸ng lµ ng­êi b¹n th©n thiÕt, g¾n bã bªn ta m·i m·i.
C©u 5: Nhµ th¬ NguyÔn Duy ca ngîi c©y tre trong bµi Tre ViÖt Nam nh­ sau:
Nßi tre ®©u chÞu mäc cong
Ch­a lªn ®· nhän nh­ ch«ng l¹ th­êng
L­ng trÇn ph¬i n¾ng ph¬i s­¬ng
Cã manh ¸o céc tre nh­êng cho con.
H×nh ¶nh c©y tre trong ®o¹n th¬ trªn gîi cho em nghÜ ®Õn phÈm chÊt g× tèt ®Ñp cña con ng­êi ViÖt Nam?
Gîi ý
–H×nh ¶nh: Nßi tre ®©u chÞu mäc cong
Ch­a lªn ®· nhän nh­ ch«ng l¹ th­êng.
Gîi cho ta nghÜ ®Õn nh÷ng phÈm chÊt cña con ng­êi ViÖt Nam: ngay th¼ng, trung trùc ( “®©u chÞu mäc cong”), kiªn c­êng, hiªn ngang, bÊt khuÊt trong chiÕn ®Êu( “nhän nh­ ch«ng”).
-H×nh ¶nh: L­ng trÇn ph¬i n¾ng ph¬i s­¬ng
Cã manh ¸o céc, tre nh­êng cho con.
Gîi cho ta nghÜ ®Õn nh÷ng phÈm chÊt: s½n sµng chÞu ®ùng mäi thö th¸ch ( “ph¬i n¾ng ph¬i s­¬ng”), biÕt yªu th­¬ng, chia sÎ vµ nh­êng nhÞn tÊt c¶ cho con c¸i, cho®ång lo¹i( “cã manh ¸o céc, tre nh­êng cho con”).
C©u 7: B¸c Hå kÝnh yªu ®· tõng viÕt vÒ c¸c ch¸u thiÕu nhi nh­ sau:
TrÎ em nh­ bóp trªn cµnh
BiÕt ¨n, ngñ, biÕt häc hµnh lµ ngoan.
Em hiÓu c©u th¬ trªn nh­ thÕ nµo? Qua ®ã, em biÕt ®­îc t×nh c¶m cña B¸c Hå dµnh cho thiÕu nhi ra sao?
Gîi ý
C©u th¬ cña B¸c Hå cho thÊy: TrÎ em thËt trong s¸ng, ng©y th¬ vµ ®¸ng yªu, gièng nh­ “bóp trªn cµnh” ®ang ®é lín lªn ®Çy søc sèng vµ høa hÑn t­¬ng lai t­¬i s¸ng, ®Ñp ®Ï. V× vËy, trÎ em biÕt ¨n, ngñ ®iÒu ®é, biÕt häc hµnh ch¨m chØ ®· ®­îc coi lµ ngoan ngo·n. C©u th¬ cho em biÕt ®­îc t×nh c¶m cña B¸c Hå dµnh cho thiÕu nhi lµ t×nh c¶m trµn ®Çy yªu th­¬ng vµ quý mÕn.
C©u 8: §äc ®o¹n th¬ d­íi ®©y, em cã suy nghÜ g× vÒ ­íc m¬ cña ng­êi b¹n nhá:
Bãng m©y
H«m nay trêi n¾ng nh­ nung
MÑ em ®i cÊy ph¬i l­ng c¶ ngµy
¦íc g× em hãa ®¸m m©y
Em che cho mÑ suèt ngµy bãng r©m
(Thanh Hµo)
Gîi ý
¦íc m¬ cña b¹n nhá trong bµi th¬ thËt gi¶n dÞ vµ ®¸ng yªu:
¦íc g× em hãa ®¸m m©y
Em che cho mÑ suèt ngµy bãng r©m.
§ã lµ ­íc m¬ kh«ng ph¶i cho b¹n mµ dµnh cho mÑ. Bëi v× ng­êi mÑ cña b¹n ph¶i lµm lông vÊt v¶ d­íi trêi n¾ng nh­ nung: “MÑ em ®i cÊy ph¬i l­ng c¶ ngµy”. B¹n ­íc mong ®­îc gãp phÇn lµm cho mÑ ®ì vÊt v¶ trong c«ng viÖc: “hãa” thµnh “®¸m m©y” ®Ó che cho mÑ “suèt ngµy bãng r©m”, gióp mÑ lµm viÖc trªn ®ång m¸t mÎ, khái bÞ n¾ng nãng. ¦íc m¬ cña b¹n nhá chøa ®ùng t×nh yªu th­¬ng mÑ võa s©u s¾c võa cô thÓ vµ thiÕt thùc nªn nã thËt ®Ñp ®Ï vµ®¸ng tr©n träng.
C©u 9: H·y nªu c¶m nhËn cña em vÒ ®o¹n th¬ d­íi ®©y cña Mai ThÞ BÝch Ngäc:
Em m¬ lµm m©y tr¾ng
Bay kh¾p nÎo trêi cao
Nh×n non s«ng gÊm vãc
Quª m×nh ®Ñp biÕt bao!

Em m¬ lµm n¾ng Êm
§¸nh thøc bao mÇm xanh
V­¬n lªn tõ ®Êt míi
Mang c¬m no ¸o lµnh.
Gîi ý
§o¹n th¬ nãi vÒ÷ng ­íc m¬ ®Ñp ®Ï cña ng­êi b¹n nhá. B¹n m¬ ®­îc lµm m©y tr¾ng bay kh¾p nÎo trêi cao ®Ó ng¾m nh×n non s«ng t­¬i ®Ñp. B¹n m¬ ®­îc lµm ¸nh n¾ng Êm ¸p gióp cho bao mÇm xanh v­¬n lªn tõ ®Ê míi, mang l¹i ¸o c¬m no Êm cho mäi ng­êi, ¦íc m¬ cña b¹n gióp em thªm yªu quý vÎ ®Ñp cña quª h­¬ng ®Êt n­íc vµ mong muèn ®­îc loµm nh÷ng c«ng viÖc cã Ých cho quª h­¬ng.
C©u 10: B»ng c¸ch nh©n hãa, nhµ th¬ Vâ Qu¶ng ®· viÕ vÒ anh §om §ãm trong bµi “ Anh §«m §ãm” nh­ sau:
MÆt trêi g¸c nói
Bãng tèi lan dÇn
Anh §ãm chuyªn cÇn
Lªn ®Ìn ®i g¸c.

Theo lµn giã m¸t
§ãm ®i rÊt ªm
§i suèt mét ®ªm
Lo cho ng­êi ngñ.
§äc ®o¹n th¬ trªn, em cã suy nghÜ g× vÒ c«ng viÖc cña anh §om §ãm?
Gîi ý
-Anh §om §ãm chuyªn cÇn lªn ®Òn ®i g¸c vµo lóc “MÆt trêi xuèng nói/ Bãng tèi lan dÇn” ®©y lµ lócmäi ng­êi ®· kÕt thóc mét ngµy lao ®éng vµ chuÈn bÞ nghØ ng¬i trong ®ªm.
-Anh §om §ãm ®· lµm viÖc rÊt chuyªn cÇn, cÈn thËn: “§i rÊt ªm” theo lµn giã m¸t; “®i suèt mét ®ªm” ®Ó canh giÊc ngñ cho mäi ng­êi, gióp mäi ng­êi yªn t©m ngñ ngon.
Tõ nh÷ng ®iÒu trªn, ta thÊy c«ng viÖc cña anh §om §ãm mang ý nghÜa rÊt ®Ñp: lu«n v× cuéc sèng vµ h¹nh phóc cña mäi ng­êi.
C©u 11: Trong bµi ¤ng vµ ch¸u, nhµ th¬ Ph¹m Cóc cã viÕt:
¤ng vËt thi víi ch¸u
Keo nµo «ng còng thua
Ch¸u vç tay hoan h«:
“¤ng thua ch¸u, «ng nhØ!”

BÕ ch¸u «ng thñ thØ:
“Ch¸u kháe h¬n «ng nhiÒu!
¤ng lµ buæi trêi chiÒu
Ch¸u lµ ngµy r¹ng s¸ng.”
Theo em, b»ng c¸ch sö dông c¸c h×nh ¶nh so s¸nh (khæ th¬ 2), ng­êi «ng muèn nãi víi ch¸u nh÷ng ®iÒu g× s©u s¾c?
Gîi ý
B»ng c¸ch sö dông h×nh ¶nh so s¸nh (khæ th¬ 2), ng­êi «ng muèn nãi víi ch¸u nh÷ng ®iÒu s©u s¾c:
- Ch¸u kháe h¬n «ng nhiÒu! (¤ng muèn nãi tíi t­¬ng lai cña ch¸u thËt r¹ng rì: ch¸u lµ ng­êi sÏ lín lªn vµ kháe h¬n «ng rÊt nhiÒu, ®ã còng lµ ®iÒu «ng mong mái vµ hi väng).
- ¤ng lµ buæi trêi chiÒu ( V× «ng ®· nhiÒu tuæi, cuéc sèng kh«ng cßn dµi n÷a, gièng nh­ “buæi trêi chiÒu” ®ang b¸o hiÖu mét ngµy s¾p hÕt.)
- Ch¸u lµ ngµy r¹ng s¸ng ( V× ch¸u cßn Ýt tuæi, ®ang lín lªn, cuéc sèng cßn ®ang ë phÝa tr­íc, gièng nh­ “tr­êi r¹ng s¸ng” b¸o hiÖu mét ngµy míi b¾t ®Çu).
C©u 12: §äc bµi ca dao sau:
Cµy ®ång ®ang buæi ban tr­a
Må h«i th¸nh thãt nh­ m­a ruéng cµy
Ai ¬i! B­ng b¸t c¬m ®Çy
DÎo th¬m mét h¹t, ®¾ng cay mu«n phÇn.
Em hiÓu ng­êi n«ng d©n muèn nãi víi ta ®iÒu g×? C¸ch diÔn t¶ h×nh ¶nh cã sù ®èi lËp ë c©u cuèi bµi ®· nhÊn m¹nh ®­îc ý g×?
Gîi ý
- 2 dßng ®Çu: Ng­êi n«ng d©n ®ang cµy ®ång vµo buæi ban tr­a. H×nh ¶nh so s¸nh “Må h«i th¸nh thãt nh­ m­a ruéng cµy” (må h«i ®æ ra, r¬i nhiÒu nh­ m­a trªn ruéng cµy) ý nãi: C«ng viÖc cña ng­êi cµy ruéng, lµm ®ång ¸ng v« cïng vÊt v¶, khã kh¨n;
- 2 dßng cuèi: “Ai ¬i…” Ng­êi n«ng d©n muèn nh¾n göi: Hìi ng­êi b­ng b¸t c¬m ®Çy tr­íc khi ¨n h·y nhí: mçi h¹t g¹o dÎo h¬m ®· chøa ®ùng mu«n phÇn ®¾ng cay, vÊt v¶ cña ng­êi lao ®éng lµm ra nã.
C¸ch diÔn t¶ h×nh ¶nh cã sù ®èi lËp ë c©u cuèi cña bµi ca dao “DÎo th¬m mét h¹t ®¾ng cay mu«n phÇn” ®· nhÊn m¹nh d­îc sù vÊt v¶, khã nhäc, nhiÒu khi cßn c¶ ®¾ng cay, buån tñi cña ng­êi lao ®éng ch©n tay cµy ®ång, lµm ruéng, s¶n xuÊt ra lóa g¹o ®Ó nu«i sèng con ng­êi, gãp phÇn lµm cho con ng­êi trë nªn sung s­íng vµ h¹nh phóc.
C©u 13: Em hiÓu nh÷ng c©u th¬ d­íi ®©y cña B¸c Hå muèn nãi vÒ ®iÒu g×? Nªu mét vÝ dô mµ em biÕt ®Ó lµm râ ®iÒu ®ã.
Kh«ng cã viÖc g× khã
ChØ sî lßng kh«ng bÒn
§µo nói vµ lÊp biÓn
QuyÕt chÝ ¾t lµm nªn.
Gîi ý
Nh÷ng c©u th¬ cña B¸c Hå muèn nãi vÒ lßng kiªn tr× vµ ý chÝ quyÕt t©m cña con ng­êi. DÉu c«ng viÖc cã khã kh¨n, to lín ®Õn ®©u (