Phần thứ nhất:
Mở đầu

Sáng kiến kinh nghiệm

KINH NGHIỆM BỒI DƯỠNG HỌC SINH VIẾT ĐƯỢC MỘT BÀI PHÂN TÍCH NHÂN VẬT HAY TRONG VĂN NGHỊ LUẬN LỚP 9.

I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI.

Phần tập làm văn phân tích nhân vật trong văn nghị luận là kiểu bài thực hành chủ yếu của chương trình Tập làm văn lớp 9, ở lớp 8 các em đã làm quen với nhân vật trong tác phẩm bằng kiểu bài “ Nêu những suy nghĩ về nhân vật”. Lên lớp 9 các em tiếp tục tìm hiểu nhân vật trong tác phẩm ở mức độ cao hơn, vì vậy cần có sự hướng dẫn thật tốt của giáo viên, nếu không các em sẽ chỉ viết rất hời hợt, không sâu sắc và rất dễ sa đà sang kiểu văn kể chuyện (tóm tắt lại những điểm chính của nhân vật). Từ những lí do trên, qua quá trình giảng dạy tôi đã đúc kết được những kinh nghiệm về “ Một số kiến thức và kĩ năng bổ trợ cần thiết để hướng dẫn học sinh viết được một bài phân tích nhân vật hay trong văn nghị luận”.
Trong phạm vi một sáng kiến kinh nghiệm cấp trường này, tôi không trình bày các bước để viết được một bài văn mà chỉ xin trao đổi về một số kiến thức và kĩ năng bổ trợ để hướng các em viết được bài văn phân tích nhân vật trong văn nghị luận được tốt hơn.


III. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU.
1. Mục tiêu:
- Nghiên cứu để đưa ra phương pháp luyện học sinh có thể viết được một bài văn phân tích nhân vật hay trong văn nghị luận, từ đó bồi dưỡng lòng say mê văn học, giáo dục đạo đức và hướng học sinh đến chân, thiện, mĩ.
- Đối tượng : Học sinh lớp 9c, 9d.
Trường : THCS Triệu Độ
- Phạm vi nghiên cứu: Nội dung chương trình phân môn tập làm văn, cụ thể là kiểu bài phân tích nhân vật trong tác phẩm truyện hoặc đoạn trích.
- Phương pháp nghiên cứu: Dùng phương pháp tìm hiểu, nêu vấn đề, đàm thoại, kiểm tra việc luyện viết của học sinh.
2. Thực trạng:
a. Thuận lợi:
- Phần lớn học sinh đều có ý thức trong việc học tập, đa số phụ huynh đều tạo điều kiện để con em mình học tốt.
- Bản thân được đào tạo và khi ra trường được dạy đúng chuyên môn nên có thuận lợi trong việc nghiên cứu, để rút ra kinh nghiệm thực tế.
- Bản thân được giảng dạy hết các khối trong chương trình THCS, có kinh nghiệm 3 năm dạy lớp 9.
- Được sự quan tâm của Ban giám hiệu và công đoàn nhà trường, tạo điều kiện giúp đỡ, đồng thời được các đồng nghiệp dự giờ góp ý kiến trân thành, để thấy được những mặt mạnh, mặt yếu trong quá trình giảng dạy, cùng với sự nỗ lực phấn đấu của bản thân đã cho tôi nâng lên một bước lớn về chuyên môn.
b. Khó khăn:
- Trình độ nhận thức của học sinh có sự khác biệt lớn do khác nhau về điều kiện, mức sống, thái độ động cơ học tập nên ảnh hưởng không nhỏ đến học tập.
- Tình trạng học sinh không chú trọng, không thích học môn văn vẫn còn xảy ra.
- Tài liệu tham khảo để giảng dạy chưa nhiều.


Phần thứ 2: NỘI DUNG CỦA ĐỀ TÀI.

I. ĐẶT VẤN ĐỀ (CƠ SỞ LÍ LUẬN)

Cũng như văn giải thích và chứng minh, phân tích cũng là một phương pháp phổ biến để nhận thức sự vật và trình bày ý kiến của con người nhưng vấn đề cơ bản là phân tích như thế nào? Nhất lại là phân tích nhân vật trong tác phẩm nghị luận, một nhân vật khi xuất hiện trong tác phẩm đã được nhà văn nhào nặn lựa chọn, cân nhắc kĩ lưỡng từ đặc điểm bên ngoài cũng như đặc điểm bên trong. Hơn nữa, mỗi nhân vật xuất hiện đều có sự định hướng và dụng ý nghệ thuật, tư tưởng tình cảm của tác giả. Vì vậy muốn có bài viết sinh động thì giáo viên phải hướng dẫn các em một cách cụ thể từ việc cảm thụ tác phẩm cho đến sự hình thành các kĩ năng của bài văn.

II. QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN.

1. Một số biện pháp thực hiện:
a. Mục đích:
Qua nghiên cứu tìm hiểu nắm được tình hình học tập của học sinh khi học đến phần phân tích nhân vật trong văn nghị luận để từ đó đưa ra một phương pháp chung hướng học sinh có thể viết được một bại văn phân tích nhân vật hay.
b. Phương pháp tiến hành:
Ngay từ đầu năm học tôi đã hướng đẫn các em phương pháp học ngữ văn nói chung và phương pháp