Chương 3: CACBON – SILIC
Bài 15: CACBON
I. Mục tiêu:
Kiến thức HS hiểu được :
Mối liên hệ giữa vị trí trong bảng tuần hoàn, cấu hình e nguyên tử, tính chất của cacbon
Đơn chất cacbon có ba dạng thù hình chính, dạng hoạt động hóa học nhất là cacbon vô định hình.
Sơ lược tính chất vật l‎í của 2 dạng thù hình.
Tính chất hóa học của cacbon: cacbon có một số tính chất hóa học của phi kim, vừa có tính khử vừa có tính oxi hóa. Tính chất hóa học đặc biệt của cacbon là tính khử ở nhiệt độ cao.
Một số ứng dụng tương ứng với tính chất vật lí và tính chất hóa học của cacbon
Kỹ năng
Phát triên kĩ năng nói trước lớp, trước đám đông, kĩ năng làm việc nhóm.
Viết cấu hình e nguyên tử cacbon
Biết suy luận từ tính chất của phi kim nói chung, dự đoán tính chất hóa học của cacbon.
Viết được các phương trình hóa học của phản ứng biểu diễn tính khử và tính oxi hóa
Biết nghiên cứu thí nghiệm để rút ra tính chất đặc biệt của cacbon là tính khử và tính hấp phụ của than gỗ.
Đọc SGK, thu thập xử lí thông tin và rút ra kết luận.
II. Chuẩn bị
Giáo viên
Tranh ảnh:
Than chì (ruột bút chì), kim cương, mặt nạ phòng độc
Cacbon vô định hình ( than gỗ, than hoa)
Clip minh họa
Học sinh
Chuẩn bị trước nội dung bài học ở nhà.
III. Tiến trình lên lớp:
Ổn định : Kiểm tra sĩ số.
Bài mới
Mở bài: Nguyên tố C, nó có những tính chất và ứng dụng như thế nào ? Tiết học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về nguyên tố cacbon.












Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
Nội dung ghi bảng

Hoạt động 1:Vị trí và cấu hình electron nguyên tử Cacbon.
Giáo viên yêu cầu học sinh hoạt động nhóm:
Viết cấu hình electron nguyên tử C. Từ đó cho biết vị trí của C trong bảng tuần hoàn. Xác định số oxi hóa có trong hợp chất sau đây: CH4, C, CO, CO2?

Hoạt động 2: Tính chất vật lí - ứng dụng của cacbon.
Giáo viên cho học sinh quan sát một số hình ảnh về các dạng thù hình của cacbon.
Dạng thù hình là gì ?


Cacbon có những dạng thù hình nào ?
Giáo viên yêu cầu học sinh hoạt động nhóm: Nêu đặc điểm cấu tạo và tính chất vật lí, ứng dụng của kim cương và than chì. Sau đó cử từng nhóm lên trình bày mỗi phần.
GV nhận xét và tổng hợp lại, cho HS quan sát hình ảnh ứng dụng của cabon.

Ngoài ra còn có dạng nào khác ?
Đặc điểm của cacbon vô định hình là gì ?


Hấp phụ là gì ? Hấp thụ là gì?
GV phân biệt cho học sinh hấp phụ và hấp thụ.

Hoạt động 3: Tính chất hoá học
Từ độ âm điện và các mức oxi hoá hãy dự đoán tính chất hoá học cơ bản của cacbon.
Tính chất nào đóng vai trò chủ đạo ?

Hoạt động 4: Tính khử
Giáo viên trình chiếu thí nghiệm cacbon tác dụng với oxi. Hãy xác định vai trò của cacbon trong phản ứng.


Đặc điểm của phản ứng ?
Dùng để làm gì ?
Nếu thiếu oxi thì xảy ra quá trình nào ? Liên hệ với thực tế khi đun bếp củi ?



Giáo viên trình chiếu thí nghiệm C+ HNO3 đặc. Xác định vai trò của cacbon trong phản ứng.


Giáo viên trình chiếu thí nghiệm C + KClO3. Xác định vai trò của cacbon trong phản ứng

Ngoài ra cacbon có thể khử một số oxit kim loại trung bình, yếu.GV trình chiếu phản ứng C + CuO. Cho HS viết phương trình, xác định số oxi hóa.

Hoạt động 5:Tính oxi hoá
GV cho HS viết phương trình C + H2 và C + kim loại. Xác định vai trò của cacbon.
Metan có ở đâu? Ứng dụng của metan là gì?







Cách gọi tên một số hợp chất cacbua.

Gọi tên các chất sau đây: Na2C2,CaC2, SiC



Hoạt động 6: Trạng thái tự nhiên
GV cho HS đọc SGK và đặt câu hỏi: Cacbon trong tự nhiên tồn tại ở dạng đơn chất hay hợp chất? Kể tên một số chất trong tự nhiên chứa cacbon
GV cho HS quan sát một số hình ảnh dạng tồn tại của cacbon trong tự nhiên.


12C 1s22s22p2
C thuộc chu kỳ 2 nhóm IV A, ô số 12 bảng hệ thống tuần hoàn.