Truờng THCS Tân Hiệp
Tuần 23 - Tiết: 45
Ngày dạy:

Kế hoạch bài dạy môn vật lý 9

CÁC TÁC DỤNG CỦA DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU
ĐO CƯỜNG ĐỘ VÀ HIỆU ĐIỆN THẾ XOAY CHIỀU

1. MỤC TIÊU:
Họat động 1: Tác dụng của dòng điện xoay chiều
1.1. Kiến thức:
- Học sinh biết: Nêu các tác dụng của dòng điện xoay chiều thong qua hình 35.1 SGK.
- Học sinh hiểu: So sánh các tác dụng của dòng điện xoay chiều và dòng điện 1 chiều
1.2. Kĩ năng:
- Học sinh thực hiện được nội dung cu hỏi C1
- Học sinh thực hiện thành thạo : Nêu đuợc nội dung giải thích đuợc hiện tượng của dòng điện
xoay chiều.
1.3.Thái độ:
-Thói quen: Trung thực, cẩn thận, sử dụng điện an toàn.
- Tính cách: Hợp tác trong hoạt động nhóm.
Họat động 2: Tìm hiểu các dụng cụ đo, cách đo cđdđ và hđt của dòng điện xoay chiều 2.1.
Kiến thức:
- Học sinh biết: Nhận biết được các tác dụng nhiệt, quang, từ của dòng điện xoay chiều không
gây hại cho môi trường. (LGGDMT)
- Học sinh hiểu: Bố trí được TN chứng tỏ lực từ đổi chiều khi dòng điện đổi chiều.
2.2. Kĩ năng:
- Học sinh thực hiện được các dụng cụ đo điện, mắc mạch điện theo sơ đồ, hình vẽ.
- Học sinh thực hiện thành thạo các bước tiến hành thí nghiệm
2.3.Thái độ:
-Thói quen: Sử dụng điện an toàn.
- Tính cách: Hợp tác trong hoạt động nhóm.
Họat động 3: Tìm hiểu các dụng cụ đo, cách đo cđdđ và hđt của dòng điện xoay chiều.
3.1. Kiến thức:
- Học sinh biết: Nhận biết được ký hiệu ampe kế và vôn kế xoay chiều, sử dụng được chúng để
đo cường độ dòng điện và hiệu điện thế hiệu dụng của dòng điện xoay chiều.
- Học sinh hiểu: Bố trí được TN đo I và U của dịng điện xoay chiều và dịng điện 1 chiều
Gv: Nguyễn Thị Nhị

Năm học 2020 -2021

Truờng THCS Tân Hiệp
3.2. Kĩ năng:

Kế hoạch bài dạy môn vật lý 9

- Học sinh thực hiện được các dụng cụ đo điện, mắc mạch điện theo sơ đồ, hình vẽ.
- Học sinh thực hiện thành thạo các bước tiến hành thí nghiệm
3.3.Thái độ:
-Thói quen: Sử dụng điện an toàn.
- Tính cách: Hợp tác trong hoạt động nhóm.
2. NỘI DUNG HỌC TẬP
Các tác dụng của dòng điện xoay chiều, đo cường độ và hiệu điện thế xoay chiều.
3. CHUẨN BỊ:
3.1. Giáo viên: Đối với giáo viên:
- 1 ampe kế xoay chiều, 1 vôn kế xoay chiều, 1 bóng đèn 3V, 1 công tắc, 8 dây dẫn, 1 biến thế
nguồn.
Chuẩn bị cho mỗi nhóm học sinh:
- 1 nam châm điện, 1 nam châm vĩnh cửu, 1 biến thế nguồn.
3.2. Học sinh: Đọc và nghiên cứu bài “Các tác dụng của dòng điện xoay chiều - đo cường
độ và hiệu điện thế xoay chiều”.
4.TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP
4.1/ Ổn định tổ chức và kiểm diện: 1phút
9A1:…………...............................................................................................................................
9A2:…………...............................................................................................................................
4.2/ Kiểm tra miệng: 5 phút
Học sinh 1
Câu 1: Nêu cấu tạo và hoạt động của máy phát điện xoay chiều?( 8đ)
Đáp án câu 1: Một máy phát điện xoay chiều có 2 bộ phận chính: nam châm và cuộn dây dẫn.
Một trong hai bộ phận đó đứng yên gọi là stato, bộ phận quay gọi là rôto.
Câu 2: Bằng cách nào làm quay máy phát điện? (2đ )
Đáp án câu 2: Dùng động cơ nổ, tuabin nước, dùng cánh quạt gió.
- HS: Nhận xét câu trả lời của bạn.
- GV: Nhận xét chung, ghi điểm.
4.3. Tiến trình bài học

Gv: Nguyễn Thị Nhị

Năm học 2020 -2021

Truờng THCS Tân Hiệp

Kế hoạch bài dạy môn vật lý 9

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS

NỘI DUNG BÀI HỌC

* Giới thiệu bài
- GV: Như ta đã biết có 2 loại dòng điện: một
chiều và dòng điện xoay chiều; hai loại dòng điện
này có gì giống và khác nhau? Cách đo cđdđ và hđt
của dòng điện xoay chiều
* Họat động 1: Phát hiện dòng điện xoay chiều I. Tác dụng của dòng điện xoay chiều
có những tác dụng giống và khác với dòng điện

C1:

một chiều. 8 phút

- Bóng đèn nóng sáng: Tác dụng nhiệt.

- GV: Nêu các tác dụng của dòng điện 1 chiều?

- Bút thử điện sáng: Tác dụng quang

- HS: Trả lời cá nhân.

- Đinh sắt bị hút: Tác dụng từ.

- GV: Dòng điện xoay chiều có những tác dụng
nào giống và khác với dòng điện1 chiều?
- HS: Trả lời cá nhân.
- HS: Đọc và trả lời C1
- GV: Ngoài 3 tác dụng trên dòng điện một chiều
còn có tác dụng sinh lý. Vậy dòng điện xoay chiều
có tác dụng sinh lý không? Tại sao em biết?
- HS: Trả lời cá nhân.
* Lồng ghép GDMT: GV thông báo: Việc sử
dụng dòng điện xoay chiều là không thể thiếu
trong xã hội hiện đại. Sử dụng dòng điện xoay
chiều để lấy nhiệt và lấy ánh sáng có ưu điểm
gì? ( Tạo ra những chất khí gây hiệu ứng nhà
kính, góp phần bảo vệ môi trường). Tác dụng từ
của dòng điện xoay chiều là cơ sở chế tạo các
động cơ điện xoay chiều. Động cơ điện xoay
chiều có ưu điểm gì? ( Không có bộ góp điện
nên không xuất hiện các tia lửa điện và các chất
khí gây hại cho môi trường).
* Họat động 2: Tìm hiểu tác dụng từ của dòng
Gv: Nguyễn Thị Nhị

Năm học 2020 -2021

Truờng THCS Tân Hiệp
điện xoay chiều 13 phút

Kế hoạch bài dạy môn vật lý 9

- GV: Mô tả sơ đồ TN hình 35.2 và 35.3 SGK.

II.Tác dụng từ của dòng điện xoay

- HS: Trả lời cá nhân.

chiều:

- HS: Đọc thông tin C2.
- HS: Cả lớp suy nghĩ đưa ra dự đoán.

1) Thí nghiệm:
C2: Trường hợp sử dụng dòng điện

- HS: Làm TN theo nhóm trả lời C2.

không đổi, nếu lúc đầu N của thanh nam

- HS: Đại diện nhóm báo cáo.

châm bị hút thì khi đổi chiều dòng điện nó

- HS: HS khác theo dõi nhận xét.

sẽ bị đẩy và ngược lại.

- GV: Giải thích hiện tượng xảy ra trong 2 trường

- Khi dòng điện xoay chiều chạy qua

hợp?

ống dây thì cực N của thanh nam châm lần

- HS: trả lời cá nhân.

lượt bị hút đẩy. Nguyên nhân do dòng điện

- GV: Qua TN rút ra kết luận gì về sự phụ thuộc luân phiên đổi chiều.
của lực từ vào chiều dòng điện?
- HS: Trả lời cá nhân.

2) Kết luận:
Khi dòng điện đổi chiều thì lực từ của dòng
điện tác dụng lên nam châm cũng đổi

* Họat động 3: Tìm hiểu các dụng cụ đo, cách chiều.
đo cđdđ và hđt của dòng điện xoay chiều. 13 III. Đo cường độ dòng điện và hiệu điện
phút
- HS: Đọc và trả lời phần a SGK.

thế của mạch điện xoay chiều:
1) Quan sát giáo viên làm thí nghiệm:

- GV: Có thể dùng vônkế và ampe kế này đo
cđdđ và hđt xoay chiều được không?
- HS: Trả lời cá nhân nêu dự đoán.
- GV: Tiến hànhTN kiểm tra mắc vônkế một chiều
vào chốt lấy điện xoay chiều.
- HS: quan sát xem hiện tượng có phù hợp với dự
đoán không.
- GV: Giới thiệu vônkế đo dòng điện xoay chiều;

2) Kết luận:

lưu ý với HS trên vôn kế có ghi AC, không có ghi

- Dùng vônkế và ampe kế để đo hiệu điện

chốt “+” và ”-“

thế và cường độ dòng điện xoay chiều.

- GV: Tiến hành TN mắc ampekế và vônkế vào

- Trên mặt vôn kế, ampe kế có ghi AC

chốt lấy điện xoay chiều.

- Các giá trị đo của vôn kế và ampkế chỉ

- HS: Đọc số chỉ vôn kế và ampe kế

giá trị hiệu dụng của hiệu điện thế và

- GV: Nếu đổi 2 đầu phích cắm vào ổ lấy điện thì cường độ dòng điện
Gv: Nguyễn Thị Nhị
Năm học 2020 -2021

Truờng THCS Tân Hiệp
ampe kế và vôn kế có quay không?
- HS: Trả lời cá nhân.

Kế hoạch bài dạy môn vật lý 9
- Cách mắc: Khi mắc vôn kế và ampe kế
xoay chiều vào mạch điện xoay chiều

- GV: Cách mắc vôn kế và ampe kế xoay chiều vào không cần phân biệt chốt của chúng.
mạch điện?
- HS: Trả lời cá nhân.
- GV: Cườngđộ dòng điện và hiệu điện thế của
dòng điện xoay chiều luôn biến đổi. Vậy các dụng Vận dụng
cụ đó cho biết giá trị nào?

C3: Sáng như nhau, Vì hiệu điện thế hiệu

- HS: Đọc thông tin SGK.

dụng của dòng điện xoay chiều tương

Vận dụng

đương với hiệu điện thế của dòng điện một

- HS: Đọc C3.

chiều có cùng giá trị.

- HS: Suy nghĩ và trả lời cá nhân C3.

C4: Có, vì dòng điện xoay chiều chạy

- HS: khác nhận xét

vào cuộn dây của nam châm và tạo ra một

- GV: Bổ sung hoàn chỉnh.

từ trường biến đổi. Các đường sức từ

- HS: Đọc C4.

xuyên qua tiết diện S của cuộn dây B biến

- HS: Suy nghĩ và trả lời cá nhân C4.

đổi. Do đó trong cuộn dây B xuất hiện

- HS: HS khác nhận xét.

dòng điện cảm ứng

- GV: Bổ sung hoàn chỉnh.
5. Tổng kết và huớng dẫn học tập 6 phút
5.1 / Tổng kết
Câu 1: Dòng điện xoay chiều có những tác dụng nào? Cho ví dụ.
Đáp án câu 1: Tác dụng nhiệt, quang, từ.
Câu 2:Vôn kế và ampe kế xoay chiều có ký hiệu như thế nào? Nêu cách mắc chúng vào mạch
điện.
Đáp án câu 2: Trên mặt vôn kế, ampe kế có ghi AC. Vôn kế mắc song song với vật cần đo,
ampe kế mắc nối tiếp với vật cần đo
-HS: HS đọc phần ghi nhớ.
5.2 / Hướng dẫn học sinh tự học :
- Đối với bài học ở tiết học này:
+ Học thuộc ghi nhớ .
+ Làm các bài tập từ bài 35.1 , 35.5 SBT.
+ Đọc phần “Có thể em chưa biết”
- Đối với bài học ở tiết học tiếp theo:
Gv: Nguyễn Thị Nhị

Năm học 2020 -2021

Truờng THCS Tân Hiệp
Kế hoạch bài dạy môn vật lý 9
+ Đọc và nghiên cứu trước bài “Truyền tải điện năng đi xa”.
+ Hao phí điện năng trên đường dây truyền tải điện do đâu?
+ Làm thế nào giảm hao phí trên đường dây tải điện.
6.PHỤ LỤC
Không có

Tuần : 23- Tiết: 46
Gv: Nguyễn Thị Nhị

CHỦ ĐỀ: TRUYỀN TẢI ĐIỆN NĂNG ĐI XA

Năm học 2020 -2021

Truờng THCS Tân Hiệp
Ngày dạy:

Kế hoạch bài dạy môn vật lý 9

1. MỤC TIÊU:
Họat động 1: Phát hiện sự hao phí điện năng trên đường dây tải điện và lập công thức
tính công suất hao phí
1.1.Kiến thức:
- Học sinh biết: Lập được công thức tính năng lượng hao phí do tỏa nhiệt trên đường dây tải
điện.
-Học sinh hiểu: Nêu được công suất hao phí trên đường dây tải điện tỉ lệ nghịch với bình
phương của điện áp hiệu dụng đặt vào hai đầu đường dây.
1.2. Kĩ năng:
- Học sinh thực hiện được: Nêu cách làm giảm hao phí điện năng trên đuờng truyền tải điện
- Học sinh thực hiện thành thạo các công thức để giải bài tập C1- C3
1.3. Thái độ:
- Thói quen: Cẩn thận khi sử dụng đường dây cao áp gây cản trở giao thông và gây nguy
hiểm cho con người khi chạm phải đường dây điện.( LGGDMT).
-Tính cách biết sữ dụng tiết kiệm năng lượng.
Họat động 2: Vận dụng
2.1.Kiến thức:
- Học sinh biết: Vận dụng kiến thức về giảm hao phí điện năng đ tìm hiểu ở mục I để làm bài
tập C3- C5
-Học sinh hiểu: Tại sao khi xây dựng đuờng dây tải điện bắc – nam có hiệu d8iện thế lớn
2.2. Kĩ năng:
- Học sinh thực hiện được:Tổng hợp kiến thức đã học để đi đến kiến thức mới.
- Học sinh thực hiện thành thạo các công thức để giải bài tập
2.3. Thái độ:
- Thói quen: Cẩn thận khi sử dụng đường dây cao áp gây cản trở giao thông và gây nguy
hiểm cho con người khi chạm phải đường dây điện.( LGGDMT).
-Tính cách biết sữ dụng tiết kiệm năng lượng.
2. NỘI DUNG HỌC TẬP
Nêu được công suất hao phí trên đường dây tải điện tỉ lệ nghịch với bình phương của điện áp
hiệu dụng đặt vào hai đầu đường dây.
3. CHUẨN BỊ:
3.1. GV: Bảng Phụ ghi nội dung bài tập C5,C6
Gv: Nguyễn Thị Nhị

Năm học 2020 -2021

Truờng THCS Tân Hiệp
Kế hoạch bài dạy môn vật lý 9
3.2. HS: Đọc và nghiên cứu bài “Truyền tải điện năng đi xa”.
Ôn lại kiến thức về công suất của dòng điện và công suất toả nhiệt của dòng điện.
4. TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP
4.1/ Ổn định tổ chức và kiểm diện 1 phút
9A1:………………………………………………........................................................................
9A2:…………………………………………………....................................................................
4.2/ Kiểm tra miệng: 5 phút
Câu 1:Dòng điện xoay chiều có những tác dụng nào? Cho ví dụ.( 8đ)
Đáp án câu 1:Tác dụng nhiệt, tư, quang.
Ví dụ học sinh tự nêu
Câu 2:Nêu cách đo cường độ dòng điện và hiệu điện thế của dòng điện thế xoay chiều.(2đ)
Đáp án câu 2: Mắc ampe kế AC nối tiếp với vật cần đo và vôn kế AC song song vào mạch
điện xoay chiều không cần phân biệt chốt cắm.
4.3. Bài mới
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS

NỘI DUNG BÀI HỌC

Giới thiệu bài 1 phút
- HS: Đọc phần nêu vấn đề như SGK
* Họat động 1: Phát hiện sự hao phí điện năng I. Sự hao phí điện năng trên đường dây
trên đường dây tải điện và lập công thức tính tải điện
công suất hao phí. 24 phút
- GV: Truyền tải điện năng đi xa bằng dây dẫn có

-Khi truyền tải điện năng đi xa bằng

thuận tiện gì hơn so với vận chuyển các nhiên liệu đường dây dẫn sẽ có một phần điện năng
dự trữ?

hao phí do hiện tượng tỏa nhiệt trên

- HS: Trả lời cá nhân.

đường dây.

- GV: Khi tải điện năng bằng dây dẫn có hao hụt,
mất mát không? Nguyên nhân?
- HS: Trả lời cá nhân.
- HS: Đọc lại thông tin phần I.
* Lồng ghép GDMT: Việc truyền tải điện năng 1) Tính điện năng hao phí trên đường
đi xa bằng hệ thống các đường dây cao áp là một dây điện:
giải pháp tối ưu để giảm hao phí điện năng và đáp
ứng yêu cầu truyền đi lượng điện năng lớn. Ngòai
Gv: Nguyễn Thị Nhị

Công suất của dòng điện: P = U.I
Năm học 2020 -2021

Truờng THCS Tân Hiệp
ưu điểm trên, việc có quá nhiều đường dây cao áp

Kế hoạch bài dạy môn vật lý 9
Công suất hao phí: P hp = R.I²

củng làm phá vở cảnh quan môi trường, cản trở

Công suất hao phí do tỏa nhiệt:

giao thông và gây nguy hiểm cho người khi chạm

P hp =

phải đường dây điện. Vậy để giảm các tác hại của
chúng ta cần phải làm gì? ( Đưa các đường dây
cao áp xuống lồng đất hoặc đáy biển để giảm
thiểu tác hại của chúng) .
- GV: Vậy làm thế nào tính điện năng hao phí?
- HS: Thảo luận theo nhóm để tìm công thức liên
hệ giữa công suất hao phí và P, U, R.
- HS: Đại diện nhóm trình bày công thức tính
công suất hao phí.
- HS: HS khác theo dõi và nhận xét.
Đề xuất biện pháp làm giảm công suất hao phí.
- GV: Hãy dựa vào công thức hao phí đề ra
phương án làm giảm hao phí.
- HS: Thảo luận nhóm tìm phương án giảm hao
phí bằng cách trả lời C1, C2, C3.
- HS: Đại diện nhóm trình bày kết quả thảo luận
nhóm trước lớp.

RP ²
U²

2) Cách làm giảm hao phí.
C1: Có 2 cách: giảm R hoặc tăng U
C2: Muốn giảm R thì phải tăng S
(R = 

l
) nghĩa là dây dẫn có tiết diện
S

lớn, đắt tiền, nặng, phải có hệ thống cột
điện lớn --> tốn kém.
C3: Tăng U, công suất hao phí sẽ giảm
rất nhiều (P tỉ lệ nghịch với U²) Phải chế
tạo máy tăng hiệu điện thế.
* Kết luận: Để giảm hao phí điện năng
do tỏa nhiệt trên đường dây tải điện thì
tốt nhất là tăng hiệu điện thế đặt vào hai
đầu đường dây.

- HS: Cả lớp thảo luận chung chọn phương án tốt
nhất.
- HS: Nêu kết luận về cách làm giảm hao phí.
* Tích hợp TKGDNL&HQ: Để giảm hao phí
cần có biện pháp gì? ( tăng hiệu điện thế đặt vào
hai đầu đường dây)
* Họat động 2: Vận dụng 7 phút
- HS: Đọc câu C4.
- HS: Suy nghĩ và trả lời cá nhân C4
- HS: HS khác nhận xét.
- GV: Bổ sung hoàn chỉnh.
- HS: Đọc câu C5.
Gv: Nguyễn Thị Nhị

II. Vận dụng
C4: Hiệu điện thế tăng 5 lần. Vậy công
suất hao phí giảm 5² = 25lần.
C5: Bắt buộc phải dùng máy biến thế để
giảm công suất hao phí, tiết kiệm, bớt
Năm học 2020 -2021

Truờng THCS Tân Hiệp
- HS: Suy nghĩ và trả lời cá nhân C5.

Kế hoạch bài dạy môn vật lý 9
khó khăn vì dây dẫn quá to, nặng .

- HS: HS khác nhận xét.
5. Tổng kết và huớng dẫn học tập 7 phút
5.1. Tổng kết
- HS: Nhắc lại ghi nhớ (SGK)
Câu 1: Trên cùng cùng một đường dây dẫn tải đi cùng một công suất, nếu dùng dây dẫn có
tiết diện tăng gấp đôi thì công suất hao phí vì tỏa nhiệt sẽ:
A. tăng 2 lần

C. tăng 4 lần

B. giảm 2 lần

D. giảm 4 lần

- HS thực hiện.
Đáp án câu 1: Câu B
Câu 2: Vì sao khi muốn truyền tải điện năng đi xa bằng dây dẫn người ta lại phải dùng máy
biến thế đặt vào hai đầu đường dây tải điện?
Đáp án câu 2: Muốn giảm hao phí phải tăng hiệu điện thế lên, do đó phải đặt máy tăng thế ở
2 đầu đường dây tải điện. Ơ nơi sử dụng điện, thường dùng hiệu điện thế 220V. Như vậy phải
có một máy hạ thế đặt ở nơi sử dụng để giảm hiệu điện thế.
5.2/ Hướng dẫn học sinh tự học
- Đối với bài học ở tiết học này:
+ Học thuộc ghi nhớ và xem lại SGK.
+ Đọc phần “có thể em chưa biết”
- Đối với bài học ở tiết học tiếp theo:
+ Đọc và nghiên cứu trước bài “ Máy biến thế”.
+ Cấu tạo và hoạt động của máy biến thế.
+ Máy biến thế có tác dụng gì?
6. PHỤ LỤC
Không có

Gv: Nguyễn Thị Nhị

Năm học 2020 -2021