CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI

A – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- HS nắm được nội dung phương châm về lượng và phương châm về chất.
- Biết vận dụng những phương châm này trong giao tiếp.
B – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG
GV cần tập trung vào nội dung của các phương châm giúp HS nhận thức rõ trong giao tiếp có những yêu cầu gì và cần tuân thủ thế nào.
C – PHƯƠNG PHÁP, PHƯƠNG TIỆN
- GV sử dụng các phương pháp thuyết giảng, phát vấn, hướng dẫn HS thảo luận, luyện tập v.v. theo cách dẫn dắt HS đi từ riêng->chung, đã biết-> chưa biết, lí thuyết->thực hành. HS thảo luận, thực hành và khái quát để hình thành khái niệm.
- GV chuẩn bị bài soạn, SGK, SGV. HS chuẩn bị SGK, bài soạn.
D – TIẾN TRÌNH THỰC HIỆN
1. Ổn định
2. Kiểm tra bài cũ
3. Bài mới:
Giới thiệu:
Giảng bài mới:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS
NỘI DUNG

Hoạt động 1: HS tìm hiểu phương châm về lượng
-HS đọc bài, trả lời các câu hỏi
+ Câu trả lời của Ba có đáp ứng điều An muốn biết không?
+ Cần trả lời như thế nào?
-GV dẫn dắt HS rút ra khái niệm.

-HS đọc bài, trả lời các câu hỏi
+ Vì sao truyện này gây cười?
+ Phải hỏi và trả lời thế nào để người nghe đủ biết được điều cần hỏi và cần trả lời?

-GV dẫn dắt HS rút ra khái niệm.

Hoạt động 2: HS tìm hiểu phương châm về chất
-HS đọc bài, trả lời các câu hỏi:
+ Truyện cười này phê phán điều gì?
+ Trong giao tiếp có điều gì cần tránh?

Hoạt động 3: HS luyện tập
Bài 1, tr.10: Vận dụng phương châm về lượng để phân tích lỗi trong những câu sau
Trâu là một loài gia súc nuôi ở nhà.
Én là một loài chim có hai cánh
Bài 2, tr.10: chọn từ ngữ thích hợp điền vào chỗ trống





Bài 3, tr.11: Đọc truyện và cho biết phương châm hội thoại nào không được tuân thủ

Bài 4, tr.11: Vận dụng các phương châm hội thoại để giải thích những cách diễn đạt:
-Như tôi được biết, tôi tin rằng, nếu tôi không lầm thì, tôi nghe nói, theo tôi nghĩ, hình như là,…
- Như tôi đã trình bày, như mọi người đều biết,…
Bài 5, tr.11:Giải thích nghĩa của các thành ngữ

I – PHƯƠNG CHÂM VỀ LƯỢNG
Bài 1, tr.8: Câu trả lời của Ba (bơi ở dưới nước) không mang nội dung mà An cần biết.
Câu trả lời mà An cần biết là bơi ở một địa điểm cụ thể nào đó (bể bơi, sông, hồ, biển).
Bài 2, tr.9:
- Truyện gây cười vì các nhân vật nói nhiều hơn những gì cần nói.
- Chỉ cần hỏi: “Bác có thấy con lợn nào chạy qua đây không?”.
- Chỉ cần trả lời: “Tôi chẳng thấy con lợn nào chạy qua đây cả?”.
Ghi nhớ: Khi giao tiếp, cần nói cho có nội dung; nội dung của lời nói phải đáp ứng đúng yêu cầu của cuộc giao tiếp, không thiếu, không thừa.
II – PHƯƠNG CHÂM VỀ CHẤT
Bài 3, tr.9-10:
- Truyện phê phán tính nói khoát.
Ghi nhớ: Khi giao tiếp, đừng nói những điều mà mình không tin là đúng hay không có bằng chứng xác thực.
III – LUYỆN TẬP
Bài 1, tr.10:
- Trâu là một loài gia súc nuôi ở nhà: thừa cụm từ Nuôi ở nhà (từ gia súc đã mang nghĩa này).
- Én là một loài chim có hai cánh: thừa cụm từ có hai cánh.
Bài 2, tr.10:
Câu a: Nói có sách, mách có chứng
Câu b: nói dối
Câu c: nói mò
Câu d: nói nhăng, nói cuội
Câu e: nói trạng
Bài 3, tr.11: Không tuân thủ phương châm về lượng, hỏi một câu rất thừa (Rồi có nuôi được không?).
Bài 4, tr.11:
- Trong những trường hợp chưa có bằng chứng xác thực về điều sắp nói, người nói dùng những từ ngữ này để cho người nghe biết thông tin chưa được kiểm chứng (để đảm bảo phương châm về chất).
-Đôi khi để nhấn mạnh, chuyển ý,… cách nói nhắc lại này nhằm