BUỔI 2 : 17/6/2015
TIẾT 3 : TIẾNG VIỆT : CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI ( TIẾT 1 )
Mục tiêu cần đạt
Chuẩn bị
Tổ chức các hoạt động dạy học
Ổn định lớp
Kiểm tra bài cũ
Tiến trình bài học
Lời dẫn : Trong giao tiếp, người nói và người nghe cần tuân thủ nhiều quy tắc để hình thành nên những lời nói đúng và đẹp. Ở lớp 8, chúng ta đã được học vai giao tiếp và lượt lời trong hội thoại. Bài học hôm nay sẽ giúp chúng ta có những kiến thức cơ bản về các phương châm hội thoại. Các phương châm đó như thế nào ? Chúng ta cùng tìm hiểu ở tiết 1.
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS
NỘI DUNG CẦN ĐẠT

Hoạt động 1 : Phương châm về lượng
Bước 1 : Ví dụ 1 ( Nhóm 1 )
GV: gọi HS đọc ví dụ 1
An : - Cậu có biết bơi không ?
Ba : - Có chứ, thậm chí còn bơi giỏi nữa
An : - Cậu học bơi ở đâu ?
Ba : - Dĩ nhiên là ở dưới nước chứ ở đâu ?
GV hỏi : Khi An hỏi :”Cậu học bơi ở đâu” thì Ba trả lời “Dĩ nhiên là ở dưới nước chứ ở đâu ?”. Câu trả lời của Ba có đáp ứng điều An muốn biết không?
HS trả lời
GV nhận xét và chốt :



GV hỏi : Đáng ra phải trả lời ntn ?
GV chốt : Bể bơi A, Cung văn hóa...
GV hỏi : Qua đây, ta cần rút ra bài học gì trong giao tiếp ?
Gợi ý : Về nội dung giao tiếp
GV chốt :


GV hỏi :
Có 2 vị đại biểu chưa quen nhau nhưng cùng gặp nhau tại một hội nghị. Để làm quen nhau, một vị hỏi :
-Bây giờ anh làm việc ở đâu ?
Vị kia trả lời :
-Tôi đang làm việc tại đây
Em hãy cho biết vị đại biểu thứ 2 vi phạm phương châm nào ? Vi phạm ra sao ?
GV chốt : Vi phạm PC về lượng, nói thiếu thông tin là ông ta làm việc cụ thể ở cơ quan, ban ngành nào ?


Bước 2 : Ví dụ 2 ( Nhóm 2 )
GV : Gọi HS đọc ví dụ 2
GV hỏi : Vì sao truyện lại gây cười ?
HS TL
GV chốt :




GV hỏi : Đáng ra phải hỏi và trả lời ntn ?
HS TL
GV chốt : Bỏ các từ trên đi
GV hỏi : Qua đây em rút ra được bài học gì khi giao tiếp ?
HS TL
GV nx và chốt :



GV hỏi : Cho HS đọc câu chuyện cười: “Nói có đầu có đuôi”
Lão nhà giàu nọ có anh đầy tớ tính rất bộp chộp, thấy gì nói ấy, gặp đâu nói đó, chẳng có đầu có đuôi gì cả. Lão mới gọi anh ta bảo:
- Mày ăn nói chẳng có đầu có đuôi gì cả, người ta cười cả tao lẫn mày. Từ rày nói cái gì thì phải nói cho có đầu có cuối nghe chưa ? Anh đầy tớ vâng vâng dạ dạ.
Một hôm lão mặc quần áo sắp sửa đi chơi, đang ngồi hút thuốc thì thấy anh đầy tớ đứng chắp tay trịnh trọng nói:
- Thưa ông, con tằm nó nhả tơ, người ta đem tơ đi bán cho người Tầu, người Tầu đem dệt thành the rồi bán sang ta. Ông đi mua the về may thành áo. Hôm nay ông mặc áo, ông hút thuốc. Tàn thuốc nó rơi vào áo ông, và áo ông đang cháy…
Lão giật mình nhìn xuống thì áo đã cháy to bằng bàn tay rồi.
GV : Anh đầy tớ đã vi phạm phương châm hội thoại nào ? Vi phạm ntn ?
HS TL
GV chốt : Vi phạm phương châm về lượng, nói dài dòng, vòng vo, thừa thông tin.
Hoạt đông 2 : Phương châm về chất
Bước 1 : Ví dụ
GV gọi HS đọc ví dụ
GV hỏi : Truyện nhằm phê phán điều gì ?
HS TL
GV chốt :

Bước 2 : NX
GV hỏi : Qua câu chuyện , em rút được bài học gì trong giao tiếp


GV : Gọi HS lấy ví dụ ?
GV chốt : Cho HS nghe câu chuyện tiếu lâm 1 : Cưỡi Ngỗng Mà Về
Nhà nọ có khách xa đến chơi. Trong vườn đầy gà, vịt, ngan, ngỗng, nhưng chủ nhà cứ phàn nàn: – Chẳng mấy khi bác đến nhà chơi, mà nhà lại không có thức gì thết đãi tử tế, thật lấy làm ân hận quá! Ông khách mới bảo: – Tôi có con ngựa đấy, bác đem làm thịt, anh em ta cùng đánh chén cho vui, mấy khi anh em gặp nhau! Chủ nhà hỏi: – Thế nhưng, đường xa, khi về bác