Đầu xuân thăm bản sắp ngụa 1.
Đầu năm 2008, theo chân những người HMông xuống núi mua sắm hàng tết, tôi đến với bản vùng cao Sắp Ngụa 1.
Bản Sắp Ngụa 1 nằm ngang lưng dãy núi Hoàng Liên Sơn hùng vĩ. Nơi đây, hàng ngày phải hứng chọn toàn bộ khối gió Khau Co khô và lạnh trước khi đổ xuống cánh đồng Mường Than. Những khó khăn khắc nghiệt của thời tiết không ngăn được niềm vui từ phát triển kinh tế vườn rừng, vươn lên làm giàu và đón chào năm mới của đồng bào người HMông nơi đây.
Toàn bản Sắp Ngụa 1 có 76 hộ với 522 nhân khẩu. Có thế mạnh, ở ngay cạnh những khu rừng già trong quần thể sinh thái Hoàng Liên Sơn nên cây thảo quả là loại cây trồng được người dân chú trọng phát triển mạnh. Trong năm 2007, bản trồng mới thêm được 10 ha thảo quả, nâng tổng diện tích cây thảo quả của cả bản lên hơn 30 ha. Với 20 ha cây thảo quả (3-7 năm tuổi), mùa thu hoạch năm 2007 Sắp Ngụa 1 đã thu trên 2300 kg quả khô; mang về giá trị kinh tế gần 300 triệu đồng. Một số gia đình có thu nhập cao từ thảo quả như: Gia đình ông Vàng A Giống, thu hơn 40 triệu đồng; gia đình ông Vàng A Páo thu 25 triệu đồng trên diện tích thảo quả đã cho thu hoạch, ngoài ra ông còn trồng mới thêm gần 3 ha. Thảo quả đã đem lại cho người dân ở Sắp Ngụa 1 một diện mạo mới, cuộc sống của đồng bào đã khá giả hơn rất nhiều. Cả bản có hơn 80% số hộ gia đình có nhà lợp ngói; không còn hộ gia đình đặc biệt khó khăn; nhiều gia đình đã mua sắm được các vật dụng có giá trị như ti vi, máy xay xát, xe máy,.v.v..Bà con xuống chợ giao thương không phải đi bộ hay dùng ngựa mà phương tiện chủ yếu là xe máy. Cũng chính nhờ thế mà các sản phẩm nông, lâm sản làm ra có giá trị kinh tế cao hơn. Họ đã biết chế biến hàng hoá có chất lượng trước khi bán ra thị trường, vì vậy mà thảo quả và các hàng nông sản khác của Sắp Ngụa 1 rất được thị trường ưa chuộng. Trước đây người dân Sắp Ngụa 1 chỉ biết đốt phá rừng làm nương rẫy thì nay họ đã biết bảo vệ và chăm sóc rừng vì nhờ có rừng mà họ trồng được thảo quả, kinh tế gia đình họ khá giả hơn. Theo thống kê năm 2007, bản Sắp Ngụa 1 có hơn 50% số hộ gia đình có kinh tế khá và giàu. Ngoài những gia đình làm giàu từ cây thảo quả, còn nhiều hộ gia đình giàu lên nhờ biết kết hợp giữa các mô hình cấy lúa năng suất cao, chăn nuôi gia súc, khai thác kinh tế vườn rừng.v.v.. như gia đình ông Vừ A Gừ , gia đình bà Mùa Thị Say có thu nhập trên 40 triệu đồng / năm. Bên cạnh đó đồng bào nơi đây cũng chú trọng tới phát triển đàn gia súc, gia cầm: Tổng đàn gia súc của cả bản là 220 con trâu, bò; vật nuôi và gia cầm gần 1000 con các loại. Đặc biệt người HMông ở Sắp Ngụa 1 đã biết cách chăm sóc và tiêm phòng đầy đủ cho đàn gia súc của mình , nên trong nhiều năm qua không sảy ra dịch hoạ cho đàn gia súc của bản. Mấy năm gần đây kinh tế khá giả nên người dân đã qua tâm đến việc học của con cái hơn. Tại bản đã mở được 6 lớp tiểu học, 1 lớp mầm non với 110 học sinh; 100% trẻ em 6 tuổi được cha mẹ cho đến lớp học, nhiều em được theo học THCS,THPT. Người dân Sắp Ngụa 1 đã phá bỏ hoàn toàn cây thuốc phiện; công tác KHHGĐ từng bước được hạn chế theo tỉ lệ chung của toàn xã Phúc Than.
Hoa đào nở rộ báo hiệu mùa xuân đang đến, khắp bản Sắp Ngụa 1 đang rộn rịp tiếng khèn, tiếng hát HMông hoà chung trong tiếng cười rạng rỡ của mọi người. Tôi biết rằng trong âm thanh nhộn nhịp ấy chứa đựng cả niềm vui thành công trong phát triển kinh tế gia đình của bà con nơi đây. Năm nay người HMông ở Sắp Ngụa 1 chắc chắn sẽ có một cái tết vui hơn vì nhiều gia đình đã thoát nghèo vươn lên làm giàu, nhờ biết khai thác tiềm năng thế mạnh của địa phương mình.

Đặng Hữu Đoan
(Trường Tiểu học xã Phúc Than – Than Uyên)