NÂNG CAO NĂNG LỰC HIỂU BIẾT VỀ MÔI TRƯỜNG GIÓA DỤC VÀ XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG HỌC TẬP

MODUN THCS 4 :
PHƯƠNG PHÁP VÀ KỸ THUẬT THU THẬP VÀ XỬ LÝ THÔNG TIN VỀ MÔI TRƯỜNG GIÁO DỤC THCS

1. Khái niệm
Môi trường giáo dục là tổng hòa các mối quan hệ trong đó giáo dục và người được giáo dục tiến hành hoạt động dạy và học. Môi trường giáo dục rất đa dạng, có thể phân chia một cách tương đối thành các môi trường nhà trường, gia đình, xã hội và tự nhiên. “ Các phương tiện và điều kiện vật chất - kĩ thuật và xã hội - tâm lí tác động thường xuyên và tạm thời, được người dạy và người học sử dụng một cách có ý thức, để đảm bảo cho lao động dạy và học tiến hành thuận lợi và đạt hiệu quả cao. Đây là một trong các yếu tố của quá trình giáo dục”.
Ngoài ra hiểu môi trường giáo dục là hệ thống phức hợp các hoàn cảnh bên ngoài, các điều kiện tự nhiên và xã hội xung quanh.
Môi trường gồm hai loại:
Môi trường tự nhiên
Môi trường văn hóa – xã hội
a. Môi trường tự nhiên
Môi trường tự nhiên bao gồm toàn bộ những gì không phải là con người và do con người tạo ra cũng như cộng đồng xã hội người nhưng nó có liên quan đến con người như một chủ thể và tác động đến cuộc sống, đến tâm – sinh lý của con người.
Môi trường tự nhiên gồm tất cả những gì có trong thiên nhiên và những quyền năng của nó có thể tác động đến con người. Đó là những gì trực tiếp gần gũi với con người, những gì dễ cảm nhận, dễ thấy, như đất đai, sông núi, nắng mưa, han hán, lũ lụt, thời tiết nơi ta ở... và cả những gì khó nhận biết như hiện tượng bão từ, hiệu ứng nhà kính hay các hành tinh xa xôi trong vũ trụ v.v… tự nhiên hoạt động theo các quy luật của nó. Mọi sự tồn tại của tự nhiên và các quy luật vận động của nó đến tác động nhất định đến con người.
b. Môi trường văn hóa – xã hội
* Môi trường văn hóa
Văn hóa được hiểu theo thuật ngữ gốc là giáo hóa, là giáo dục và cảm hóa con người theo cái dẹp
Văn hóa theo Phương Tây là rất quý giá, thiêng liêng, vừa có nghĩa là chăm sóc, vun trồng
Văn hóa theo Phương Đông coi văn hóa không phải là một vật, là một cái gì có quan sát và cầm nắm được, là một trạng thái, tính chất và tác động đến đời sống mỗi cá nhân và của cả cộng đồng
Theo nhà văn hóa Đào Duy Anh: văn hóa là văn vật và giáo hóa, văn hóa là giáo hóa con người trở lên đẹp đẽ.
Fedico Mayer định nghĩa: văn hóa là tổng thể sóng động của sự sồng động trong quá khứ và hiện tại, qua các thế kỉ, hoạt động sáng tạo ấy đã hoàn thành lên hệ thống và thị yếu, những yếu tố xác định lên tính riêng của mỗi dân tộc.
Mỗi sự vật đều có hai mặt: một mặt, có đặc tính cụ thể, hướng tới thỏa mãn nhu cầu của con người. Mặt khác, nó mang giá trị văn hóa và là khuôn mẫu quy định nhân thức, thái độ hành vi ứng xử của con người.
Tác động văn hóa âm hay dương tùy thuộc vào tính chất tác động của nó đối với người tiếp nhận, dù không nhìn thấy nhưng nó vẫn tồn tại và nó tạo ra môi trường thứ hai, nuôi dưỡng yếu tố tinh thần con người. Cuộc sống của mỗi cá nhân, cộng đồng có hai môi trường: Môi trường sinh học (sinh quyển) và môi trường văn hóa (văn quyển). Hai môi trường tác động lẫn nhau, môi trường văn hoá ngày càng có vai trò quyết định trong sự phát triển của mỗi cá nhân và cộng đồng.
Như vậy, văn hóa được hiểu là cái do con người tạo ra và tích lũy qua mỗi thế hệ. Đồng thời cái đó trở thành tác nhân chủ yếu quy định nhận thức, thái độ và hành vi ứng sử của mỗi cá nhân, cộng đồng tức là quy định sự phát triển của mỗi cá nhân.
* Môi trường xã hội
Môi trường xã hội là một hệ thống các quan hệ hiện hữu giữa con người với con người và giữa con người với thế giới đồ vật do con người chế tạo ra.
Môi trường xã hội không phải là không gian tĩnh, trong đó bao gồm các cá nhân và đồ vật tồn tại độc lập, mà là hệ thống bao gồm hai mối quan hệ có tính phổ biến: quan hệ giữa các chủ thể với thế giới đồ vật do con người sáng tạo.
Môi trường xã hội có phổ rất rộng, bao gồm từ môi trường rất cụ thể, ổn định và gần gũi với trẻ em