Một số giải pháp sáng tạo nhằm tăng cường hứng thú học tập cho
học sinh lớp 2 trong môn Tự nhiên và Xã hội.
A. MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Bậc tiểu học được coi là nền tảng trong việc hình thành và phát triển của
các em học sinh. Tại thời điểm này, các em học sinh cần được học tập và tiếp
thu kiến thức 1 cách toàn diện nhất. Bên cạnh môn học Toán, Tiếng việt là
những môn chính thì môn học Tự nhiên và Xã hội cũng là môn cực kì quan
trọng xây dựng những kiến thức nền tảng thực tế góp phần bồi dưỡng phẩm
chất, nhân cách cho các em học sinh. Môn học này đã được đưa vào giảng dạy ở
bậc tiểu học từ năm 1995 – 1996 và được xây dựng trên cơ sở kế thừa và phát
triển các môn học trước nó như “Khoa học thường thức”, “Tìm hiểu khoa học”,
“Tìm hiểu tự nhiên và xã hội”. Tự nhiên và xã hội là môn học cung cấp cho các
em học sinh những hiểu biết cơ bản ban đầu về sự vật, hiện tượng trong tự nhiên
và các mối quan hệ giữa người với người trong xã hội.
Trong quá trình giảng dạy môn Tự nhiên xã hội cho các em học sinh lớp
2, bản thân tôi thấy mặc dù môn học này đem đến cho các em rất nhiều kiến
thức bổ ích và gần gũi với cuộc sống nhưng chất lượng dạy và học của môn học
này còn chưa cao, phương pháp truyền đạt kiến thức truyền thống còn nhiều
thiếu sót cần phải đổi mới. Ở lứa tuổi tiểu học hầu hết các em học sinh thích
chơi hơn là thích học nên việc truyền đạt kiến thức bằng cách đọc chép sẽ không
tạo hứng thú cho các em trong quá trình học tập.
Thời điểm hiện tại tôi thấy các đồng nghiệp của mình luôn tìm tòi những
sáng kiến để đổi mới phương pháp dạy và học nhưng hầu hết các thầy cô chỉ tập
trung vào các môn học Toán, Văn,… mà rất ít thầy cô quan tâm đến môn học Tự
nhiên và xã hội này. Cảm nhận được sự bất cập trong việc dạy và học môn Tự
nhiên và xã hội bản thân tôi đã nghiên cứu “Một số giải pháp sáng tạo nhằm tăng
cường hứng thú học tập cho học sinh lớp 2 trong môn Tự nhiên và Xã hội. ” dựa

1|21

theo bộ sách Chân trời sáng tạo với mong muốn cải thiện chất lượng dạy và học
môn Tự nhiên và xã hội lớp 2.
2. Mục đích nghiên cứu
+ Góp phần đổi mới phương pháp dạy và học môn Tự nhiên và xã hội lớp
2
+ Tạo cho các em học sinh niềm yêu thích môn học Tự nhiên và xã hội ,
giúp các em tiếp thu được kiến thức một cách tự nhiên và hiệu quả nhất
+ Cải thiện chất lượng giảng dạy đối với môn học Tự nhiên và xã hội lớp
2
3. Phạm vi nghiên cứu
Nghiên cứu các phương pháp tạo hứng thú cho các em học sinh khi học
môn Tự nhiên và xã hội lớp 2 dựa theo sách giáo khoa Tự nhiên và xã hội (bộ
sách Chân trời sáng tạo).
4. Đối tượng nghiên cứu
Chất lượng dạy và học môn Tự nhiên và xã hội của các em học sinh lớp 2.

2|21

B. NỘI DUNG
1. Cơ sở lý luận
Tại hội nghị trung ương lần thứ VIII, Đảng ta đã xác định rằng : “Đổi mới
căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa,
hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và
hội nhập quốc tế”. Trong xu thế đổi mới của nền giáo dục nước nhà, Giáo dục
Tiểu học đang tạo ra những bước chuyển dịch định hướng có giá trị. Việc đổi
mới phương pháp dạy học là con đường giúp học sinh tiếp cận với tri thức mới,
nhằm thay đổi cách dạy học truyền thống “thầy giảng trò nghe, thầy đọc trò
chép”. Dựa trên tinh thần luôn luôn tìm tòi đổi mới các phương pháp để cải thiện
chất lượng dạy và học, theo tôi nhận thấy việc học của các em học sinh phải
phối kết hợp cùng với các hoạt động thiết thực gần gũi với bài học để các em
được tự do sáng tạo, phát triển tư duy và tiếp thu bài giảng 1 cách hiệu quả nhất
trong các môn học nói chung và với môn Tự nhiên và xã hội nói riêng.
Môn Tự nhiên và xã hội là sự khám phá Tự nhiên – con người – xã hội
trong một thể thống nhất, có mối quan hệ qua lại và tác động lẫn nhau. Các kiến
thức trong chương trình môn học Tự nhiên và xã hội lớp 2 là kết quả của việc
tích hợp kiến thức của nhiều ngành khoa học như: Sinh học, Vật lí, Hoá học,
Dân số. Môn học này đem đến cho các em học sinh những kiến thức bổ ích về
đời sống, giúp các em phát triển bản thân 1 cách toàn diện, không chỉ là việc học
để đối phó với những kì thi những con số mà học môn Tự nhiên xã hội sẽ trang
bị cho các em những kĩ năng áp dụng vào cuộc sống hàng ngày. Chính vì vậy có
thể nói Tự nhiên và xã hội là môn học đóng vai trò cực kì quan trọng trong quá
trình học tập và phát triển của các em học sinh. Chương trình môn Tự nhiên và
Xã hội có cấu trúc đồng tâm phát triển qua các lớp, cùng là một chủ đề dạy học
nhưng ở lớp 1 kiến thức trang bị sơ giản hơn ở lớp 2. Bắt đầu bước sang lớp 2,
khối lượng kiến thức nhiều hơn, phức tạp hơn đòi hỏi các em phải thực sự tập
trung mới có thể lĩnh hội hết được lượng kiến thức đó. Nên việc đổi mới phương
pháp giáo dục là rất cần thiết để tạo hứng thú cho các em học tập hiệu quả hơn.

3|21

Theo nghiên cứu, đối với các em học sinh tiểu học trí nhớ không chủ định
đang chiếm ưu thế. Các em ghi nhớ rất kĩ những gì mà chúng thích, những điều
được diễn tả cụ thể bằng hình ảnh một cách sống động. Hiểu một cách khái quát,
ở tuổi của các em trí nhớ hình ảnh chiến thắng trí nhớ ngôn ngữ. Chính vì thế
với các dạy truyền thống “thầy giảng trò nghe, thầy đọc trò chép” chưa thực sự
phù hợp khi áp dụng với các em học sinh lớp 2.
2. Cơ sở thực tiễn
Qua một thời gian giảng dạy tại trường và có cơ hội được dự giờ nhiều
tiết dạy môn Tự nhiên và xã hội, tôi thấy hầu hết các tiết dạy chỉ có sự giảng bài,
đọc bài của các thầy cô và sự ghi chép máy móc của các em học sinh. Với cách
thức đó, các thầy cô đang “áp đặt” kiến thức cho các em học sinh chứ chưa thực
sự truyền đạt để các em hiểu sâu nhớ lâu 1 cách tự nhiên. Với sự giảng dạy nhiệt
tình nhưng lại áp dụng phương pháp chưa phù hợp khiến cho việc học trở nên
khô khan và nhàm chán, tiết học đầy căng thẳng và áp lực. Có lẽ các thầy cô đã
quên mất một điều rằng học sinh mới là người cần chủ động trong việc lĩnh hội
kiến thức cho bản thân các em. Mặc dù môn học Tự nhiên và xã hội đào tạo kỹ
năng sống cho các em học sinh nhưng trên thực tế tại trường học các thầy cô chỉ
coi đó là môn học phụ nên không quá chuyên tâm chú trọng đến môn học này.
Các giờ học của môn Tự nhiên và xã hội chưa có sự chuẩn bị chu đáo về công
cụ giảng dạy, các hình thức tổ chức hoạt động trong giờ học còn đơn điệu,
nghèo nàn. Ngay cả những nghiên cứu đổi mới phương pháp dạy học của các
thầy cô hầu hết đều ưu tiên các môn Toán, Tiếng Việt mà ít ai quan tâm đến sự
đổi mới của môn Tự nhiên và xã hội.
Đối với học sinh tiểu học nói chung và học sinh lớp 2 nói riêng, nhu cầu
vui chơi của các em là rất lớn. Những trò chơi sôi động náo nhiệt thường sẽ thu
hút các em hơn là các bài học khô khan trên lớp. Vậy nên , khi các thầy cô giảng
bài theo phương pháp truyền thống sẽ không tạo cho các em sự hứng thú trong
học tập, các em thường mất tập trung trong các giờ học không chú ý đến bài
giảng, dẫn đến việc không hiểu cũng như không ghi nhớ được các kiến thức mà
thầy cô muốn truyền đạt. Tình trạng chung trong trường chúng ta, tư duy của các
4|21

em học sinh cũng xem nhẹ môn học Tự nhiên và xã hội. Mặc dù tinh thần giáo
dục là giúp các em phát triển toàn hiện nhưng trên thực tế các em dành sự ưu
tiên cho môn Văn, Toán còn đối với môn Tự nhiên và xã hội các em chỉ học một
cách đối phó, chính vì thế những kiến thức về đời sống của các em rất hạn hẹp.
Từ những bất cập trong quá trình giảng dạy và kết quả học tập của các em
học sinh, tôi xin đề xuất “Một số giải pháp sáng tạo nhằm tăng cường hứng thú
học tập cho học sinh lớp 2 trong môn Tự nhiên và Xã hội. ” để từ đó giúp các em

học sinh lĩnh hội kiến thức một cách đầy đủ nhất.
3. Giải pháp thực hiện
Khi nghiên cứu về phương pháp giảng dạy, tôi hiểu được cốt lõi của vấn
đề sở dĩ chất lượng học chưa cao là do không khí lớp học quá căng thẳng và áp
lực khiến cho học sinh nhàm chán với môn học. Chính vì vậy để tạo hứng thú
cho các em, tôi đã nghiên cứu và xin đề xuất 5 biện pháp giúp các em học tốt
hơn môn học Tự nhiên và xã hội.
3.1 Biện pháp 1 : Thiết kế bài giảng sinh động và chuẩn bị đồ dùng
dạy học mang tính trực quan để khơi gợi hứng thú học tập cho học sinh
Nội dung: Như đã trình bày ở trên, nguyên nhân dẫn đến việc các em học
sinh chưa tập trung vào bài học môn tự nhiên xã hội, ghi nhớ bài 1 cách máy
móc nên nhớ không lâu và hiểu không sâu là do sự chuẩn bị chưa chu đáo từ
phía các thầy cô. Ở lứa tuổi của các em học sinh lớp 2 những màu sắc, hình ảnh
sinh động thường sẽ thu hút sự chú ý của các em. Chính vì vậy mục tiêu tôi đề
xuất phương pháp này nhằm thu hút sự quan tâm của các em học sinh và khơi
gợi hứng thú cũng như niềm yêu thích môn học. Biện pháp này sẽ giúp các em
học sinh chủ động trong việc học tập. đẩy mạnh tinh thần học của các em, không
khí lớp học sẽ trở nên sôi nổi hơn và thu hút các em hơn. Từ đó các em học sinh
sẽ tiếp thu kiến thức một cách tự nhiên nhất mà không bị nhàm chán hay ép
buộc.
Ví dụ minh hoạ : Tôi xin đưa ra ví dụ về bài 2 “Nghề nghiệp của người
thân trong gia đình” trang 12 sách giáo khoa môn Tự nhiên và xã hội bộ sách
5|21

Chân trời sáng tạo để các thầy cô hình dung rõ hơn về phương pháp mà tôi đề
xuất bên trên.

Cách thức triển khai : Với chủ đề này các thầy cô có thể chuẩn bị những
thẻ hình ảnh như trên và lần lượt từng em sẽ chọn những thẻ bài tương ứng với
nghề nghiệp của bố mẹ mình. Các em sẽ có thời gian suy nghĩ và đứng trước lớp
kể cho các bạn nghe về nghề nghiệp đó của bố mẹ và ý nghĩa của nó như thế
nào. Cả lớp sẽ lắng nghe và bầu chọn cho phần trình bày mà các em cho là hay
và sâu sắc nhất. Cuối cùng các thầy cô trao phần thưởng cho bạn chiến thắng và
6|21

giảng dạy 1 lần nữa để các em hiểu được đầy đủ và sâu sắc ý nghĩa của từng
công việc.
Minh chứng : Bản thân tôi đã và đang sử dụng phương pháp này trong
việc giảng dạy các em học sinh của mình. Khi tôi chuẩn bị những hình ảnh thực
tế sinh động có cả những video để thu hút các em thì các em rất tập trung vào
bài học và đặc biệt còn sôi nổi thảo luận, giơ tay để phát biểu ý kiến xây dựng
bài.

3.2 Biện pháp 2: Tổ chức hoạt động quan sát thực tế trong quá trình
dạy học để nâng cao hứng thú cho học sinh
Zalo: 0985598499

7|21