TUẦN 7 - BÀI 7.

Ngày soạn: 8 /10 Ngày dạy: 22 /10
Tiết 26: Bánh trôi nước
(Hồ Xuân Hương)
A. Mục tiêu cần đạt:
1. Kiến thức: - Hiểu tính đa nghĩa trong thơ.
- Vẻ đẹp trong trắng, bản lĩnh sắt son, thân chòm nổi của người phụ nữ trong xã hội phong kiến.
- Hiểu thêm về thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt.
2. Rèn kỹ năng: Đọc hiểu văn bản.
3. Giáo dục:
4. Tích hợp: Thực tế : + Văn bản thể thơ thất ngôn tứ tuyệt đã học.
+ Văn biểu cảm; ca dao.
B. Tiến trình các hoạt động dạy - học:
1. Kiểm tra bài cũ: Đọc thuộc lòng văn bản" Sau phút chia ly? Nêu cảm nghĩ của mình về văn bản?
2. Bài mới:
Trong đội ngũ những nhà thơ nữ của dân tộc thì bà Hồ Xuân Hương được coi là nữ nhân tài hoa và độc đáo nhất. Thơ của bà khác thường, sắc sảo, tinh tế và thấm đẫm tình yêu thương, trân trọng với con người ĐB là người phụ nữ. Hồ Xuân Hương để lại cho đời những 50 bài thơ đường luật chữ Hán và chữ Nôm. Bà đã được tôn xưng là "Bà chúa thơ Nôm". Hôm nay chúng ta sẽ được thưởng thức bài "Bánh Trôi Nước". Một trong những bài thơ Nôm tiêu biểu, nổi tiếng của bà.
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
NỘI DUNG CẦN ĐẠT

*HĐ1:Hướng dẫn tìm hiểu về tác giả tác phẩm
?1: Phần chú thích cho em hiểu biết gì vẫn HXH?
H: Phát biểu cá nhân
G: (Giới thiệu thêm): Là người có tài nhưng đời riêng Hồ Xuân Hương lại gặp nhiều trắc trở, bất hạnh. Vì vậy bà thường gửi gắm nỗi niềm tâm sự vào thơ ca, thơ của bà thường chứa chan cảm xúc và có giá trị nhân đạo sâu sắc. Bà được mệnh danh là bá chúa thơ Nôm vì đã rất điêu luyện, tài tình trong việc dùng chữ Nôm để sáng tác.
?2: Xác định thể thơ của bài thơ? Em hiểu gì về thể thơ này?
?3: Em đã học những bài thơ nào cũng thuộc thể thơ này? (SNNN, TTV.... Vọng...)
HĐ 2: Hướng dẫn tìm hiểu chi tiết
?4: Bài thơ có nhan đề là Bánh trôi nước. Em biết gì về loại bánh này?
H: Phát biểu cá nhân
?5: "Bánh trôi nước" là một bài thơ có tính đa nghĩa. Em hiểu như thế nào là tính đa nghĩa trong thơ ca? Tìm một vài ví dụ trong thơ ca dân gian mà em biết để minh họa.
H: Trao đổi, học sinh khá trả lời.
G: ( Chốt) Đa nghĩa là bài thơ không chỉ nói về một nội dung đối tượng mà qua nội dung, đối tượng đó
muốn nói về nội dung đối tượng khác. Ví dụ:
"Có công ..... kim"
"Uống nước..... nguồn"
"Bầu ơi ....... giàn"
?6: Theo em, tính đa nghĩa trong bài thơ là những nghĩa nào?
H: Phát biểu cá nhân
( Nghĩa 1: Tả Bánh trôi nước (tả thực).
Nghĩa 2: Phản ánh vẻ đẹp và phẩm chất thân phận của người phụ nữ trong xã hội cũ
?7: Với nghĩa tả thực, Bánh trôi nước đã được miêu tả như thế nào?
G (Chốt): Bằng cách dùng từ chọn lọc, chính xác nhưng giản dị, gần gũi với ngôn ngữ dân gian, Hồ Xuân Hương đã miêu tả thật đúng hình ảnh và cách làm bánh trôi ngoài đời: Bánh có màu trắng tinh khiết của bột nếp, có hình dáng tròn trịa xinh xắn. Còn chất lượng rắn hay nát là phụ thuộc vào sự khéo léo hay vụng về của người làm bánh. Khi luộc bánh chín thì nổi còn bánh chưa chín thì chìm. Qua cách miêu tả ta thấy Hồ Xuân Hương là người có óc quan sát thực tế rất tinh!
?8: Với nghĩa thứ 2, vẻ đẹp, phẩm chất cao quí và thân phận chìm nổi của người phụ nữ được gợi lên như thế nào?
G( Chốt): Qua việc miêu tả viên bánh trôi nước, Hồ Xuân Hương ngầm nói đến vẻ đẹp hình thể cũng như phẩm chất của người phụ nữ. Họ là những người có vẻ đẹp trong trắng nhưng lại phải chịu số phận long đong, "bảy nổi, ba chìm" không được tự mình quyết đoán sản phẩm của mình. Song, những người phụ nữ đã vượt lên trên số phận, chiến thắng hoàn cảnh để giữ vững phẩm chất đạo đức, tấm lòng son sắt của mình. Hai câu thơ cuối bài với kiểu cấu trúc "mặc dầu... mà" và hình ảnh "Tấm lòng