§ 15: CACBON
I. Mục tiêu:
Kiến thức HS biết được :
Đơn chất cacbon có ba dạng thù hình chính, dạng hoạt động hóa học nhất là cacbon vô định hình.
Sơ lược tính chất vật l‎í của 3 dạng thù hình.
Tính chất hóa học của cacbon: cacbon có một số tính chất hóa học của phi kim. Tính chất hóa học đặc biệt của cacbon là tính khử ở nhiệt độ cao.
Một số ứng dụng tương ứng với tính chất vật lí và tính chất hóa học của cacbon
Kỹ năng
Biết suy luận từ tính chất của phi kim nói chung, dự đoán tính chất hóa học của cacbon.
Biết nghiên cứu thí nghiệm để rút ra tính chất đặc biệt của cacbon là tính khử và tính hấp phụ của than gỗ.
II. Phương pháp giảng dạy
III. Chuẩn bị
Giáo viên
Tranh ảnh:
Than chì (ruột bút chì), kim cương, mặt nạ phòng độc
Cacbon vô định hình ( than gỗ, than hoa)
Dụng cụ :Giá sắt, ống nghiệm, bộ ống dẫn khí, lọ thủy tinh có nút (thu sẵn khí O2 ), đèn cồn, cốc thủy tinh, ống hình trụ, nút có vuốt.
Hóa chất :
Mực xanh, bột gỗ than, bông thấm nước.
Nước, bình thu sẵn khí O2 ( 4 bình )
CuO, Ca(OH)2
Học sinh
Chuẩn bị trước nội dung bài học ở nhà.
III. Tiến trình lên lớp:
Ổn định
Bài mới
Mở bài: Nguyên tố C, nó có những tính chất và ứng dụng như thế nào ? Tiết học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về nguyên tố cacbon.
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
Nội dung ghi bảng

Hoạt động 1 Vị trí và cấu hình electron nguyên tử cacbon.
Giáo viên yêu cầu học sinh viết cấu hình electron nguyên tử C và suy ra vị trí của C trong bảng tuần hoàn.
Từ cấu tạo hãy dự đoán tính chất hoá học của cacbon.


Hoạt động 2 Tính chất vật lí của cacbon.
Giáo viên cho học sinh quan sát một số hình ảnh về các dạng thù hình của cacbon.
Dạng thù hình là gì ?
Cacbon có những dạng thù hình nào ?


Đặc điểm cấu tạo ? Tính chất vật lí ?
Ngoài ra còn có dạng nào khác ?
Giáo viên chú ý cho học sinh rõ cacbon vô định hình không phải là một dạng thù hình của cacbon nó có cấu trúc vi tinh thể của than chì. Đặc điểm của cacbon vô định hình ?
hấp phụ là gì ?
Giáo viên cần phân biệt cho học sinh hấp phụ và hấp thụ.









Hoạt động 3 Tính chất hoá học
Từ độ âm điện và các mức oxi hoá hãy dự đoán tính chất hoá học cơ bản của cacbon.
Tính chất nào đóng vai trò chủ đạo ? Nguyên nhân ?
Tính oxi hoá, tính khử thể hiện khi nào ?




Hoạt động 4 Tính khử
Tính khử thể hiện khi nào ? Giáo viên làm thí nghiệm biểu diễn cacbon tác dụng với oxi.
Đặc điểm của phản ứng ?
Dùng để làm gì ?
Học sinh viết phương trình phản ứng và xác đinh vai trò của các chất trong phản ứng.
Nếu thiếu oxi thì xảy ra quá trình nào ? Liên hệ với thực tế khi đun bếp củi ?
Giáo viên làm thí nghiệm biểu diễn C+ HNO3 đặc.
Học sinh quan sát và làm các yêu cầu như trên.



Hoạt động 5 Tính oxi hoá
Tính oxi hóa thể hiện khi nào ?




Cách gọi tên một số hợp chất cacbua.
GV cung cấp thêm một số thông tin ngoài ra cacbon có thể khử một số oxit kim loại trung bình, yếu.






Hoạt động 6 Ứng dụng
Từ thực tế hiểu biết yêu cầu học sinh cho biết các ứng dụng của cacbon ?
Các ứng dụng đó dựa trên những tính chất nào ?














Hoạt động 7 Điều chế
Các dạng thù hình của cacbon được điều chế như thế nào ? Giáo viên bổ sun thêm một số thông tin.





12C 1s22s22p2
C thuộc chu kỳ 2 nhóm IVA, ô số 12 bảng hệ thống tuần hoàn.



Cacbon có thể tạo ra 4 liên kết nên nó có thể có số oxi hoá +4 hoặc -4, ngoài ra nó có thể có số oxi hoá +2.

Học sinh quan sát tranh ảnh và nhận xét đó là các dạng thù hình của cacbon

Các dạng thù hình của một nguyên tố hóa học là những đơn chất khác nhau do nguyên tố đó tạo nên nhưng có cấu tạo khác nhau nên có tính chất khác nhau.
Kim cương, than chì, fuleren.