BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

/

THI KẾT THÚC HỌC PHẦN
HÌNH THỨC THI: BÀI TẬP LỚN


Tên chủ đề: Anh (chị) hãy trình bày những nội dung cơ bản
của Ngôn ngữ bản đồ. Lấy ví dụ để phân tích các phươngpháp
thể hiện nội dung bản đồ thông qua Atlat Địa líViệt Nam


Tên học phần: Bản đồ đại cương







MỞ ĐẦU
Ngôn ngữ bản đồ là tài liệu hướng dẫn cách đọc được ngôn ngữ thể hiện trong bản đồ. Tài liệu được minh họa sinh động bằng tranh ảnh màu sắc rõ ràng để cụ thể hóa cho từng lời giảng. Đây thật sự là tài liệu bổ ích để tìm hiểu về địa lý thông qua một công cụ thông dụng là bản đồ.
Hệ thống ký hiệu đặc thù của bản đồ cùng với các nguyên tắc, phương pháp sử dụng chúng, nhờ đó đối tượng của bản đồ được phản ánh. Ngôn ngữ bản đồ không chỉ là phương tiện phản ánh các mặt nào đó của thực tại mà còn là phương tiện nhận thức thực tại.

NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

1. Khái niệm về Ngôn ngữ bản đồ:
- Ký hiệu bản đồ:Là những hình vẽ đồ họa (các chấm, các nét,các con số, chữ cái, ký hiệu hình học và các hình vẽ khác, …) có kích thước khác nhau, cấu trúc khác nhau, màu sắc và tông màu khác nhau.Là phương tiện để thể hiện các nội dung bản đồ, là hình thức để qua đó người dùng nhận biết được mức độ tổng quát hoát nội dung bản đồ.
- Ngôn ngữ bản đồ là hệ thống ký hiệu đặc thù, biểu thị được đối tượng nhận thức của khoa học bản đồ: không gian cụ thể của các đối tượng và hiện tượng trong hiện thực khách quan và sự thay đổi của nó theo thời gian.
2. Nội dung cơ bản của Ngôn ngữ bản đồ:
2.1. Tính chất:
- Ký hiệu phải được định vị trong không gian cụ thể theo một hệ tọa độ nào đó, chuyển từ không gian của đối tượng nghiên cứu sang không gian của bản đồ.
- Dạng của ký hiệu phải nhắc nhở về đối tượng (điểm, tuyến, diện, khối, … là những hình dạng chung, nhắc nhở về đối tượng địa lý trong không gian): yếu tố hình vị.
- Ký hiệu phải chứa một nội dung nhất định, khái niệm cụ thể được gắn vào đó là 1 từ, 1 cụm từ trong ngôn ngữ tự nhiên.
2.2. Chức năng:
- Có 2 chức năng cơ bản đó là nhận thức và truyền thông.
- Ngôn ngữ bản đồ không trao đổi, giao tiếp trực tiếp mà là gián tiếp(nhìn và tiếp thu bằng mắt).
- Thông qua phân tích bản đồ để khám phá tri thức mới
2.3. Cấu tạo của hệ thống kí hiệu bản đồ:
- Về cú pháp:
+ Là sự liên hệ các ký hiệu với nhau bên trong một hệ thống ký hiệu thốngnhất đã có.
+ Các ký hiệu bản đồ đều có cấu trúc từ các phần tử: điểm, đường, diện.
+ Đặc trưng: hình dáng, kích thước, hướng, cấu trúc bên trong, độ sáng,sắc thái ký hiệu.
- Về ngữ nghĩa:
+ Là mối liên quan của ký hiệu tới các đối tượng, ghi chú, nghiên cứu giá trịtư duy của ký hiệu, xác định ý nghĩa bằng hình thức bên ngoài của ký hiệu,xác định mối liên quan của ký hiệu với thực tế, giải thích tính thông tin củaký hiệu.
+ Các đối tượng, hiện tượng thể hiện trên bản đồ được đặc trưng bởi mộtloạt các dấu hiệu (thông số) để chỉ ra vị trí, tính chất, nguồn gốc sự vậnđộng, động thái của chúng, …
+ Mối liên quan giữa các ký hiệu trong hệ thống cần phản ảnh bằng quanhệ của các đối tượng
2.4. Phân loại ký hiệu:
- Ký hiệu theo điểm:Chỉ thể hiện vị trí của đối tượng mà không biết kích thước của đối tượng.
- Ký hiệu theo tuyến:Thể hiện các đối tượng có dạng kéo dài theo đường, tuyến.
- Ký hiệu diện tích:Thể hiện hình ảnh bản đồ theo đúng tỷ lệ tương ứng với kích thước thựccủa đối tượng.
2.5. Ghi chú trên bản đồ:
- Theo ý nghĩa chia thành 2 nhóm: Nhóm tên gọi; Nhóm chú giải.
- Chữ và số ghi chú trên bản đồ có đặc điểm:Độ tương phản, độ sáng, độ rộng,hướng chữ, dạng chữ, kích thước chữ, màu sắc chữ.
- Sắp xếp ghi chú trên bản đồ cần đáp ứng 2 yêu cầu:
+ Mối liên quan của ghi chú với đối tượng địa lý xác định, không được gâynhầm lẫn.
+ Nên