Bµi 14 (tiÕt - tiÕt 23) Bµi thùc hµnh sè 1
Mét sè thao t¸c thùc hµnh thÝ nghiÖm ho¸ häc
Sù biÕn ®æi tÝnh chÊt cña nguyªn tè trong chu k×, nhãm
I.Môc tiªu bµi häc
TËp luyÖn kÜ n¨ng sö dông ho¸ chÊt, dông cô thÝ nghiÖm th«ng th­êng vµ tiÕn hµnh mét sè thÝ nghiÖm ®¬n gi¶n.
Kh¾c s©u kiÕn thøc vÒ sù biÕn ®æi tÝnh kim lo¹i cña c¸c nguyªn tè trong chu k× vµ nhãm.
II.ChuÈn bÞ

Dông cô thÝ nghiÖm:
èng nghiÖm :2
èng hót nhá giät : 2
kÑp ®èt ho¸ chÊt : 1
phÔu thuû tinh :1
th×a xóc ho¸ chÊt: 1
kÑp èng nghiÖm : 1
gi¸ èng nghiÖm: 1
®Ìn cån: 1
Lä thuû tinh 100 ml : 1


Ho¸ chÊt:
Natri
Muèi ¨n
Dung dÞch phenolphtalein
Kali
Magie


III. Néi dung thùc hµnh
Chia HS trong líp ra thµnh tõng nhãm nhá ®Ó tiÕn hµnh thÝ nghiÖm.

GV h­íng dÉn, nªu c¸c chó ý khi thùc hµnh
HS

Ho¹t ®éng 1
1. KÜ n¨ng sö dông mét sè hãa chÊt vµ dông cô thÝ nghiÖm:
Khi më nót lä lÊy hãa chÊt ph¶i ®Æt ngöa nót trªn mÆt bµn ®Ó ®¶m b¶o ®é tinh khiÕt cña hãa chÊt vµ tr¸nh hãa chÊt d©y ra bµn.
a. LÊy hãa chÊt láng:
- Rãt hãa chÊt ph¶i dïng phÔu.
- LÊy hãa chÊt ph¶i dïng èng hót nhá giät, ph¶i dïng kÑp gç ®Ó kÑp èng nghiÖm tr¸nh hãa chÊt d©y ra tay.
b. Hßa tan hãa chÊt trong èng nghiÖm:
- LÊy hãa chÊt r»n ph¶i dïng th×a xóc hoÆc kÑp kh«ng dïng tay.
- Trén hoÆc hßa tan hãa chÊt trong cèc ph¶i dïng ®òa thñy tinh.
- Trén hoÆc hßa tan hãa chÊt trong èng nghiÖm ph¶i cÇm miÖng èng b»ng c¸c ngãn tay trá, c¸i vµ gi÷a cña bµn tay. §Ó èng h¬i nghiªng vµ l¾c b»ng c¸ch ®Ëp phÇn d­íi cña èng nghiÖm vµo ngãn tay trá hoÆc lßng bµn tay bªn kia cho ®Õn khi hãa chÊt ®­îc trén ®Òu. Kh«ng dïng ngãn tay bÞt miÖng èng nghiÖm vµ l¾c v× nh­ vËy sÏ lµm hãa chÊt d©y ra tay. NÕu l­îng hãa chÊt chøa qu¸ 1/2 èng nghÖm th× ph¶i dïng ®òa thuû tinh.
c. §un chÊt láng trong èng nghiÖm:
L­u ý HS:
§Ó èng nghiÖm ë t­ thÕ h¬i nghiªng, h­íng miÖng èng vÒ chç kh«ng cã ng­êi.
§¸y èng nghiÖm ®Æt ë chç nãng nhÊt cña ngän löa ®Ìn cån (vÞ trÝ 1/3 chiÒu cao ngän löa tÝnh tõ trªn xuèng)
Sau khi n­íc s«i, t¾t ngän löa ®Ìn cån b»ng c¸ch ®Ëy n¾p ®Ìn cån.
NÕu :
§un hãa chÊt láng trong cèc thñy tinh ph¶i dïng l­íi thÐp, kh«ng cói mÆt gÇn miÖng cèc ®ang ®un nãng.
§un hãa chÊt r¾n trong èng nghiÖm th× cÆp èng nghiªm ë t­ thÕ n»m ngang, miÖng èng h¬i chóc xuèng ®Ó phßng h¬i n­íc tõ hãa chÊt tho¸t ra ®äng l¹i vµ ch¶y ng­îc xuèng ®¸y èng nghiÖm ®ang nãng lµm vì èng
Ho¹t ®éng 2
2. Thùc hµnh vÒ sù biÕn ®æi tÝnh chÊt cña c¸c nguyªn tè trong chu k× vµ nhãm:
a. Sù biÕn ®æi tÝnh chÊt cña c¸c nguyªn tè trong nhãm:
GV l­u ý HS
MÈu Na hay K chØ lÊy b»ng h¹t ®Ëu xanh vµ ®­îc b¶o qu¶n trong dÇu háa.
Ph¶i dïng kÑp ®Ó lÊy Na vµ K, kh«ng cÇm tay ®Ó tr¸nh bÞ báng.
Khi tiÕn hµnh thÝ nghiÖm óp phÔu thñy tinh lªn miÖng cèc.
GV h­íng dÉn HS quan s¸t hiÖn t­îng vµ so s¸nh:
Khi cho Na vµo cèc 1: Na nãng ch¶y thµnh giät trßn vµ s¸ng, chuyÓn ®éng lung tung trªn mÆt n­íc råi biÕn mÊt, cã khÝ H2 bay ra. N­íc chuyÓn sang mÇu hång do t¹o thµnh dd kiÒm m¹nh NaOH.
Khi cho K vµo cèc 2; K p­ m·nh liÖt h¬n ®Õn nçi khÝ H2 sinh ra bÞ ®èt ch¸y, n­íc nhanh chãng chuyÓn sang mµu hång do t¹o thµnh dd kiÒm m¹nh KOH.
b. Sù biÕn ®æi tÝnh chÊt cña c¸c nguyªn tè trong chu k×:
GV h­íng dÉn HS nhËn xÐt:
Na t¸c dông m¹nh víi n­íc ë nhiÖt ®é th­êng t¹o thµnh dd kiÒm m¹nh NaOH.
Mg chØ t¸c dông víi n­íc ë nhiÖt ®é cao t¹o thµnh dd Mg(OH)2

1. KÜ n¨ng sö dông mét sè hãa chÊt vµ dông cô thÝ nghiÖm:



a. LÊy hãa chÊt láng:
- Dïng phÔu thñy tinh, rãt vµo lä thñy tinh 100 ml kho¶ng 30 ml n­íc. Dïng èng hót nhá giät lÊy n­íc tõ lä cho vµo èng nghiÖm ®Æt èng nghiÖm trªn gi¸.
b. Hßa tan hãa chÊt trong èng nghiÖm:
- Dïng th×a xóc vµi h¹t muèi ¨n råi cho vµo mét èng nghiÖm ®Æt trªn gi¸.
- Sau ®ã rãt tiÕp vµo èng nghiÖm mét l­îng n­íc ®Ó ®­îc 1/4 chiÒu cao èng nghiÖm. Råi hßa tan muèi ¨n nh­ h­íng dÉn.









c. §un chÊt láng trong èng nghiÖm:
- Dïng kÑp ®Ó kÑp èng nghiÒm vµ rãt vµo ®ã mét l­îng n­íc ®Ó ®¹t 1/4 chiÒu cao cña èng.
- Më n¾p ®Ëy ®Ìn cån, ch©m löa ®un.















2. Thùc hµnh vÒ sù biÕn ®æi tÝnh chÊt cña c¸c nguyªn tè trong chu k× vµ nhãm:
a. Sù biÕn ®æi tÝnh chÊt cña c¸c nguyªn tè trong nhãm:
- LÊy vµo 2 cèc thñy tinh, mçi cèc chõng 60 ml n­íc. Nhá vµo mçi cèc vµi giät dd phenolphtalein vµ khuÊy ®Òu.
- Cho vµo cèc thø nhÊt mÈu nhá Na, cèc thø 2 mét mÈu K cïng kÝch th­íc.


HS quan s¸t, ghi l¹i hiÖn t­îng vµ nhËn xÐt vµ kÕt luËn vÒ sù biÕn ®æi tÝnh chÊt cña c¸c nguyªn tè trong nhãm.








b. Sù biÕn ®æi tÝnh chÊt cña c¸c nguyªn tè trong chu k×:
- Cho mÈu Na t¸c dông víi n­íc ë nhiÖt ®é th­êng (nh­ phÇn a).
- Cho mÈu Mg vµo cèc thø 2 cã phenolphtalein. Quan s¸t hiÖn t­îng. §un nãng dÇn n­íc trong cèc. Quan s¸t hiÖn t­îng, cho nhËn xÐt.

Ho¹t ®éng 3
Néi dung t­êng tr×nh
1.Tªn bµi thùc hµnh.
2.M« t¶ hiÖn t­îng x¶y ra, gi¶i thÝch, viÕt c¸c ptp­ x¶y ra khi thùc hiÖn c¸c thÝ nghiÖm.
Rót ra kÕt luËn vÒ sù biÕn ®æi tÝnh chÊt cña c¸c nguyªn tè trong chu k× vµ nhãm.



Bµi 27 (1 tiÕt) Bµi thùc hµnh sè 2. Ph¶n øng oxi hãa -khö

I.Môc tiªu bµi thùc hµnh:
TiÕp tôc luyÖn tËp kÜ n¨ng thùc hµnh thÝ nghiÖm, quan s¸t, nhËn xÐt vµ gi¶i thÝch hiÖn t­îng x¶y ra khi lµm thÝ nghiÖm.
VËn dông kiÕn thøc vÒ p­ oxi ho¸ khö ®Ó gi¶i thÝch c¸c hiÖn t­îng x¶y ra vµ viÕt c¸c ph­¬ng tr×nh ph¶n øng .
II.ChuÈn bÞ:
Dông cô thÝ nghiÖm:
- èng nghiÖm: 4
- Capsun sø hoÆc hâm sø: 1
- KÑp lÊy ho¸ chÊt :1
Ho¸ chÊt:
KÏm viªn
dd HCl, H2SO4 lo·ng
dd CuSO4 ; dd KMnO4 lo·ng
- èng hót nhá giät: 6
- Th×a xóc ho¸ chÊt: 1


§inh s¾t lo¹i 1,5 cm
B¨ng Mg
- dd FeSO4 ; lä khÝ chøa khÝ CO2

III. Néi dung thùc hµnh:
GV l­u ý
HS thùc hµnh

1.ThÝ nghiÖm 1.
Ph¶n øng gi÷a kim lo¹i vµ dd axit.
- §Ó ph¶n øng x¶y ra nhanh, nªn dïng dd H2SO4 nång ®é kho¶ng 30%, c¸c h¹t Zn ph¶i ®­îc röa s¹ch b»ng dd HCl lo·ng, sau ®ã röa b»ng n­íc cÊt.
- §Ó tiÕt kiÖm hãa chÊt vµ thªm an toµn cho HS, cã thÓ tiÕn hµnh c¸c thÝ nghiÖm l­îng nhá trong c¸c hâm sø ®Ó trªn gi¸ thÝ nghiÖm.
2. ThÝ nghiÖm 2. Ph¶n øng gi÷a kim lo¹i vµ dd muèi.
- Nªn dïng chiÕc ®inh s¾t cßn míi vµ ®­îc lau s¹ch. NÕu dïng ®inh s¾t cò ph¶i ®¸nh s¹ch gØ.






3. ThÝ nghiÖm 3. Ph¶n øng oxi hãa khö gi÷a Mg vµ CO2
- §iÒu chÕ s½n khÝ CO2 tõ dung dÞch HCl vµ CaCO3, thu ®Çy lä miÖng réng 100 ml, sau ®ã ®Ëy nót l¹i.
- Cho vµo ®¸y lä mét Ýt c¸t ®Ó tr¸nh cho lä khái bÞ nøt,vì khi tiÕn hµnh thÝ nghiÖm.







4. ThÝ nghiÖm 4. Ph¶n øng oxi hãa khö trong m«i tr­êng axit.
- H­íng dÉn HS x¸c ®Þnh s¶n phÈm t¹o thµnh
1.ThÝ nghiÖm 1.
Ph¶n øng gi÷a kim lo¹i vµ dd axit.
Cho vµo èng nghiÖm 2 ml dung dÞch axit H2SO4 lo·ng, bá tiÕp vµo èng mét h¹t kÏm.
Quan s¸t hiÖn t­îng
Trong èng nghiÖm cã bät khÝ H2 næi lªn, kÏm tan dÇn trong dung dÞch axit.
Gi¶i thÝch hiÖn t­îng, viÕt ptp­, cho biªt vai trß tõng chÊt trong ph¶n øng
2. ThÝ nghiÖm 2. Ph¶n øng gi÷a kim lo¹i vµ dd muèi.
Cho vµo èng nghiÖm 2 ml dung dÞch CuSO4 lo·ng, bá tiÕp vµo èng mét ®inh s¾t.
Quan s¸t hiÖn t­îng:
Trªn mÆt chiÕc ®inh ®­îc phñ dÇn mét líp ®ång kim lo¹i mµu ®á. Mµu xanh cña dung dÞch CuSO4 nh¹t dµn do ph¶n øng t¹o thµnh dung dÞch FeSO4 kh«ng mµu.
Gi¶i thÝch hiÖn t­îng, viÕt ptp­, cho biªt vai trß tõng chÊt trong ph¶n øng
3. ThÝ nghiÖm 3. Ph¶n øng oxi hãa khö gi÷a Mg vµ CO2
LÊy mét b¨ng Mg (kÑp b»ng kÑp s¾t) ®em ch©m löa trong kh«ng khÝ råi ®­a vµo b×nh cã chøa khÝ CO2.
Quan s¸t hiÖn t­îng.
Khi ®èt Mg trong kh«ng khÝ sÏ cho ngän löa s¸ng chãi. §­a nhanh ®Çu d©y ®ang ch¸y vµo lä ®ùng CO2, Mg tiÕp tôc ch¸y, t¹o thµnh bét MgO mµu tr¾ng r¬i xuèng vµ muéi than (C) mµu ®en xuÊt hiÖn.
Gi¶i thÝch hiÖn t­îng, viÕt ptp­, cho biªt vai trß tõng chÊt trong ph¶n øng

4. ThÝ nghiÖm 4. Ph¶n øng oxi hãa khö trong m«i tr­êng axit.
Cho vµo èng nghiÖm 2 ml dung dÞch FeSO4 lo·ng, thªm tiÕp vµo èng nghiÖm 1 ml dung dÞch H2SO4. Nhá vµo èng nghiÖm tõng giät dd KMnO4, l¾c nhÑ èng sau mçi lÇn thªm mét giät dung dÞch.
Quan s¸t hiÖn t­îng:
Khi nhá tõng giät dung dÞch KMnO4 mµu tÝm vµo hçn hîp dd FeSO4 vµ H2SO4 trong èng nghiÖm,l¾c nhÑ, dung dÞch mÊt dÇn mµu tÝm.
Gi¶i thÝch hiÖn t­îng, viÕt ptp­, cho biªt vai trß tõng chÊt trong ph¶n øng


IV. Néi dung t­êng tr×nh:
1. Tªn bµi thùc hµnh
2. Tr×nh bµy pp tiÕn hµnh thÝ nghiÖm, hiÖn t­îng quan s¸t ®­îc, gi¶i thÝch, viÕt c¸c pt p­ oxi hãa khö vµ cho biÕt vai trß cña c¸c chÊt tham gia p­ trong c¸c thÝ nghiÖm ®· lµm.
Bµi 36. Bµi thùc hµnh sè 3 (1 tiÕt- tiÕt 53)
I.Môc tiªu bµi thùc hµnh
- TËp luyÖn l¾p r¸p mét dông cô thÝ nghiÖm ®¬n gi¶n ®Ó lµm viÖc víi hãa chÊt ®éc nh­ clo vµ halogen kh¸c.
- Cñng cè c¸c thao t¸c thÝ nghiÖm an toµn, kÜ n¨ng quan s¸t, nhËn xÐt c¸c hiÖn t­îng x¶y ra vµ viÕt ph­¬ng tr×nh ph¶n øng.
- Kh¾c s©u kiÕn thøc vÒ tÝnh oxi hãa m¹nh cña halogen. So s¸nh tÝnh oxi hãa cu¶ clo, brom, iot.
II. ChuÈn bÞ
Dông cô thÝ nghiÖm:
èng nghiÖm : 5
CÆp èng nghiÖm: 1
Gi¸ ®Ó èng nghiÖm: 1
Hãa chÊt:
KClO3 hoÆc KMnO4
dd NaCl; dd NaI; N­íc iot
B«ng

èng nghiÖm nhá giät: 5
Nót cao su ®ôc lç: 1
Th×a xóc hãa chÊt: 1

dd HCl ®Æc
dd NaBr; N­íc clo.
Hå tinh bét.


III. Néi dung thùc hµnh
L­u ý cña GV
HS thùc hµnh

1. ThÝ nghiÖm 1:§iÒu chÕ khÝ clo. TÝnh tÈy mµu cña khÝ clo Èm
- NÕu dïng KMnO4 ®Ó ®iÒu chÕ th× ph¶i dïng mét l­îng nhiÒu h¬n.
- Dung dÞch HCl ®Æc dÔ bay h¬i vµ khÝ clo rÊt ®éc v× vËy khi lµm TN th× ®Ó èng nghiÖm trªn gi¸.




2. So s¸nh tÝnh oxi ho¸ cña clo, brom vµ iot
- §Ó quan s¸t râ h¬n l­îng br«m ®­îc t¸ch ra trong p­ ta cã thÓ cho thªm vµo èng mét Ýt benzen ®Ó brom ®­îc t¸ch ra hoµ tan trong benzen. L¾c nhÑ èng nghiÖm vµ ®Ó mét lóc sau brom tan trong benzen sÏ t¹o thµnh mét líp dung dÞch mµu n©u næi trªn mÆt n­íc clo.




3. T¸c dông cña iot víi tinh bét
- C¸ch kh¸c: Dïng èng nhá giät nhá 1 giät n­íc iot lªn mÆt c¾t cña cñ khoai t©y hoÆc khoai lang.
1. ThÝ nghiÖm 1: §iÒu chÕ khÝ clo. TÝnh tÈy mµu cña khÝ clo Èm
- Cho vµo èng nghiÖm mét l­îng KClO3 b»ng nh÷ng h¹t ng«.
- L¾p dông cô nh­ h×nh vÏ.




- Bãp nhÑ phÇn cao su cña èng nhá giät ®Ó dung dÞch HCl ch¶y xuèng èng nghiÖm.
2. So s¸nh tÝnh oxi ho¸ cña clo, brom vµ iot
- LÊy 3 èng nghiÖm cã ghi nh·n, mçi èng chøa mét trong c¸c dung dÞch NaCl; NaBr; NaI.
- Nhá vµo mçi èng vµi giät n­íc clo, l¾c nhÑ.
- Quan s¸t hiÖn t­îng thÝ nghiÖm. Gi¶i thÝch vµ viÕ