Bài 40: ANKEN: Tính chất, điều chế và ứng dụng

I. MỤC TIÊU
1, Kiến thức
Biết:
- Tính chất vật lí chung của anken (trạng thái, màu sắc, nhiệt độ sôi, tính tan)
- Phương pháp điều chế anken trong phòng thí nghiệm và sản xuất trong công nghiệp.
- Ứng dụng của anken.
Hiểu:
- Tính chất hóa học của anken (nguyên nhân gây ra tính chất đặc trưng của nối đôi).
- Qui tắc Maccopnhicop, sơ lược cơ chế phản ứng cộng.
Vận dụng:
- Viết PTHH thể hiện tính chất của các anken
- Phân biệt anken với ankan và xicloankan
2, Kĩ năng
- Quan sát thí nghiệm, mô hình rút ra được nhận xét về đặc điểm cấu tạo và tính chất.
- Dự đoán tính chất vật lí, hóa học dựa vào đặc điểm cấu tạo.
- Viết các PTHH của phản ứng cộng, phản ứng oxi hóa, phản ứng trùng hợp cụ thể.
- Phân biệt được anken với ankan cụ thể.
- Giải được bài tập: Xác định công thức phân tử, viết công thức cấu tạo, gọi tên anken, tính % thể tích trong hỗn hợp khí có anken cụ thể, bài tập khác có liên quan.
3, Tình cảm, thái độ
Anken và các sản phẩm trùng hợp có nhiều ứng dụng trong đời sống, sản xuất, vì vậy bài học giúp HS thấy được tầm quan trọng của việc nghiên cứu anken.
II. TRỌNG TÂM
( Tính chất hoá học của anken.
+ Phản ứng cộng hiđro, cộng halogen (clo, brom trong dung dịch), cộng HX (HBr và nước) theo quy tắc Mac-côp-nhi-côp, sơ lược cơ chế cộng (cơ chế tạo cacbocation).
CnH2n + H2
CnH2n+ 2
CnH2n + Br2 ( CnH2nBr2 (làm mất màu dung dịch brom)
CnH2n + HX ( CnH2n+1X
CnH2n + H2O ( CnH2n+1OH (ancol)
+ Phản ứng trùng hợp etylen, propen, but-1-en và but-2-en.
+ Phản ứng oxi hoá (cháy và làm mất màu thuốc tím).
CnH2n + (
) O2
nCO2 + nH2O (tỷ lệ mol
= 1)
3CnH2n + 2KMnO4 + 4H2O ( 3CnH2n(OH)2 + 2MnO2 + 2KOH
( Phương pháp điều chế anken:
+ Trong phòng thí nghiệm: tách nước của ancol
+ Trong công nghiệp: tách hiđro hoặc crăckinh ankan
III. KIẾN THỨC LIÊN QUAN ĐÃ CÓ
- Đặc điểm cấu tạo phân tử của anken, độ bền của liên kết ( và (.
- Khái niệm về phản ứng cộng.
- Phản ứng cộng với dung dịch brom của etilen, phản ứng trùng hợp tạo PE (lớp 9)
IV. GỢI Ý THỰC HIỆN
1. Tính chất vật lí
Do anken cũng là HC, có đặc điểm cấu tạo chung của các hiđrocacbon đều là các chất không phân cực vì thế tính chất vật lí của anken không khác nhiều so với ankan và xicloankan đã học. Ngoài ra, trong SGK đưa ra các số liệu về các tính chất vật lí của anken từ đó có thể rút ra kết luận về tính chất vật lí của anken. Vì vậy với nội dung này chúng ta có thể hướng dẫn học sinh dành lấy kiến thức theo các cách như
- Cho HS sử dụng bảng số liệu tính chất vật lí trong sách giáo khoa để rút ra tính chất vật lí, tuy nhiên phải yêu cầu HS so sánh với các hiđrocacbon đã học để thấy mối liên hệ giữa cấu tạo và tính chất.
- Hoặc sử dụng phương pháp đàm thoại phát hiện bằng cách chỉ ra điểm giống về cấu tạo của anken với các hiđrocacbon đã học từ đó suy ra tính chất vật lí, tất nhiên sau đó kiểm chứng lại bằng bảng số liệu trong SGK.
2. Tính chất hoá học của anken
Các chất hữu cơ ở THPT được nghiên cứu dạy theo dãy đồng đẳng, dạy theo các chức hữu cơ do đó khi dạy cần làm rõ mối liên hệ giữa cấu tạo và tính chất. Ở các bài trước về hiđrocacbon no HS đã bắt đầu làm quen với cách học này.
Ngoài ra, HS đã có các kiến thức về đặc điểm các liên kết ( và (, và các tính chất của etilen (phản ứng cộng H2, Br2, trùng hợp).
Như vậy vừa để củng cố, vận dụng các kiến thức đã có và hs có thể tự rút ra kiến thức thức khi dạy tính chất hóa học của anken, chúng ta có thể sử dụng phương pháp đàm thoại kết hợp với phương pháp trực quan để hs tự rút ra được tính chất đặc trưng của anken, bản chất của các phản ứng cộng là sự cắt đứt liên kết (, hình thành liên kết ( bền hơn, cũng như tự rút ra các viết các phương trình phản ứng cộng, cách nhận biết anken. Chúng ta có