MÔ ĐUN 8:
PHỐI HỢP GIỮA NHÀ TRƯỜNG, GIA ĐÌNH VÀ XÃ HỘI TRONG
GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC, LỐI SỐNG CHO HỌC SINH TRƯỜNG
TRUNG HỌC CƠ SỞ
Họ và tên người viết bài thu hoạch: Vũ Thạch Khải
Chức danh: Phó Hiệu trưởng
Tổ: Khoa học tự nhiên
Trường: Trung học cơ sở Cam Giá, TP Thái Nguyên, Tỉnh Thái Nguyên
1. Tên chuyên đề
Phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong giáo dục đạo đức, lối
sống cho học sinh trường trung học cơ sở
2. Nội dung chuyên đề
Nội dung 1: Khái quát vai trò và lợi tích của sự gắn kết giữa nhà
trường, gia đình và xã hội trong giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh
trung học cơ sở, trách nhiệm của hiệu trưởng và các thành viên
1.1.1. Đặc điểm tâm lý lứa tuổi học sinh trung học cơ sở và những vấn
đề cần quan tâm trong giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh
Lứa tuổi học sinh THCS bao gồm những em có độ tuổi từ 11,12 tuổi đến
14, 15 tuổi. Đa số các em đang theo học từ lớp 6 đến lớp 9 trường THCS. Lứa
tuổi này còn có tên gọi là lứa tuổi thiếu niên và có một vị trí đặc biệt trong thời
kỳ phát triển của trẻ em. Vị trí này được phản ánh bằng các tên gọi “thời kỳ quá
độ”, “tuổi khó bảo”, “tuổi khủng hoảng”… Đây là thời kỳ chuyển từ tuổi ấu thơ
sang tuổi trưởng thành, thời kỳ mà các em không còn là trẻ con nhưng chưa phải
là người lớn.
Sự khác biệt của học sinh lứa tuổi trung học cơ sở so với các lứa tuổi khác
là sự phát triển nhanh chóng nhưng thiếu cân đối, thiếu hài hòa về tất cả các
mặt: thể chất, trí tuệ, xã hội và xuất hiện những yếu tố mới của sự trưởng thành,
trong đó sự phát triển của tự ý thức là bước ngoặt căn bản, là trung tâm trong sự
phát triển tâm lý của các em. Bên cạnh đó, tính tích cực xã hội phát triển mạnh
mẽ để lĩnh hội những giá trị, những chuẩn mực nhất định nhằm xây dựng lại
quan hệ với người lớn, với bạn, từ đó hình thành nên bản sắc và giá trị của bản
thân một cách độc lập là những vấn đề mà người lớn, các nhà giáo dục cần quan
tâm trong quá trình phối hợp giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh THCS.
Ở lứa tuổi này, sự phát triển thể chất diễn ra rất nhanh, mạnh mẽ nhưng
thiếu cân đối, chứa đựng nhiều mâu thuẫn ở tất cả các hệ cơ quan trong cơ thể.
Hệ xương phát triển nhanh hơn hệ cơ, dung tích tim tăng gấp đôi nhưng dung
tích hệ huyết quản chỉ tăng gấp rưỡi, hưng phấn mạnh hơn ức chế… dẫn dến

2
những khó khăn tạm thời ở học sinh như hay uể oải, mệt mỏi, tính tự kiềm chế
kém, dễ bị kích động, dễ nổi cáu, tâm trạng thất thường, có những hành vi không
đúng với bản chất của các em (hành vi gây hấn, bạo lực, làm tổn thương đến thể
chất và tinh thần của người khác nếu như bị kích động...). Đặc biệt, sự phát triển
về sinh lý hoàn toàn mới ở lứa tuổi học sinh trung học cơ sở làm xuất hiện ở các
em cảm giác về tính người lớn và rung cảm giới tính. Do đó, Hiệu trưởng chỉ
đạo giáo viên cần nhận diện đúng về những biến đổi tâm lý của học sinh ở lứa
tuổi này, tư vấn hỗ trợ gia đình hiểu về tâm lý học sinh để có những biện pháp
giáo dục phù hợp, phát hiện kịp thời những nhận thức, thái độ và hành vi lệch
chuẩn ở học sinh nhằm hạn chế tình trạng học sinh bị dụ dỗ, lôi kéo, sa ngã vào
các tệ nạn xã hội, đua đòi, bị lạm dụng tình dục, có lối sống buông thả...
Giao tiếp là hoạt động chủ đạo của học sinh trung học cơ sở. Lứa tuổi này
diễn ra những thay đổi rõ rệt trong quan hệ với người lớn và bạn cùng tuổi.
Đặc điểm cơ bản trong giao tiếp của thiếu niên với người lớn là nhu cầu
cải tổ lại mối quan hệ này theo chiều hướng hạn chế quyền hạn của người lớn,
mở rộng quyền hạn của mình. Các em mong muốn có được quyền bình đẳng
nhất định đối với người lớn, muốn được người lớn tin tưởng, tôn trọng và mở
rộng tính độc lập của mình. Những hình thức chống cự, không phục tùng của
các em được xem như là phương tiện để thay đổi kiểu quan hệ cũ bằng kiểu
quan hệ mới. Sự chuyển tiếp từ kiểu quan hệ giữa người lớn và trẻ em (đặc
trưng cho tuổi thơ ấu) sang kiểu quan hệ mới về chất (đặc thù cho sự giao tiếp
của học sinh THCS với người lớn) diễn ra thuận lợi hay khó khăn, điều này phụ
thuộc hoàn toàn vào thái độ của người lớn đối với các em.
Khái niệm, mục tiêu của giáo dục giáo dục đạo đức, lối sống cho học
sinh trung học cơ sở
Khái niệm giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh
Để thực hiện mục tiêu của chương trình giáo dục THCS 2018, nhà trường
phải triển khai đồng thời các nhiệm vụ giáo dục: Giáo dục trí tuệ, giáo dục đạo
đức, lối sống, giáo dục lao động, giáo dục thẩm mỹ, thể chất… Trong đó giáo
dục đạo đức, lối sống giữ vị trí vai trò quan trọng có tác dụng làm nền tảng để
tiến hành các nhiệm vụ giáo dục khác. Bởi phương châm giáo dục học sinh là
lấy đức làm gốc để phát triển năng lực và tài năng cho con người. Học sinh chỉ
có thể phát triển toàn diện dựa trên một nền tảng đạo đức tốt.
Giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh là quá trình nhà trường, giáo viên
và các lực lượng liên đới tổ chức các loại hình hoạt động có mục đích, có kế
hoạch nhằm giúp học sinh tự tổ chức, tích cực tham gia các loại hình hoạt động
của cá nhân, nhóm và tập thể để hình thành ý thức, thái độ, tình cảm động cơ,
hành vi và thói quen đạo đức, lối sống phù hợp với chuẩn mực đạo đức, lối sống
được xã hội và pháp luật quy định;

3
Giáo dục lối sống là một trong những nội dung giáo dục đạo đức cho học
sinh ở trường phổ thông nhằm hình thành lối sống tiết kiệm, có trách nhiệm với
bản thân, công việc và trách nhiệm với người khác, biết chia sẻ, hợp tác được
thể hiện ra bên ngoài bằng các hành vi chuẩn mực, có văn hóa.
Mục tiêu của giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh
Mục tiêu của giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh là hướng tới hình
thành các phẩm chất nhân cách cho học sinh mà chương trình giáo dục phổ
thông 2018 đã xác định đó là hình thành ở học sinh các phẩm chất: Yêu nước,
nhân ái, trung thực, chăm chỉ; trách nhiệm.
Mục tiêu giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh cần hướng tới là:
Hình thành tri thức về đạo đức, lối sống cho học sinh
Học sinh nhận diện đúng về các phẩm chất, chuẩn mực đạo đức, lối sống
cần hình thành; hiểu ý nghĩa xã hội và ý nghĩa cá nhân về các chuẩn mực đó,
nhận diện được các quy tắc hành vi để thực hiện các chuẩn mực đạo đức, lối
sống. Nhưng đồng thời cũng nhận diện đúng những hành vi, lối sống phi đạo
đức, phi văn hóa để tránh những hành vi tương tự.
Ví dụ về hình thành tri thức đạo đức, lối sống nhân ái cho học sinh: Giáo
viên, nhà trường giúp học sinh hiểu và nhận diện được thế nào là nhân ái; phẩm
chất nhân ái có ý nghĩa như thế nào đối với bản thân, gia đình, nhà trường và
cộng đồng; Làm thế nào để thể hiện lòng nhân ái. Những hành vi không thể hiện
lòng nhân ái là những hành vi nào?
Nội dung, phương pháp giáo dục đạo đức cho học sinh trung học cơ sở
Nội dung giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh trung học cơ sở
Để thực hiện mục tiêu hình thành các phẩm chất, năng lực chung và năng
lực đặc thù của người công dân trong tương lai cho học sinh THCS theo chương
trình giáo dục phổ thông 2018, giáo viên và nhà trường THCS phải thực hiện tốt
3 nội dung giáo dục đạo đức, lối sống sau đây:
Giáo dục học sinh nhận thức được các chuẩn mực đạo đức, lối sống cần
hình thành, giúp các em hiểu ý nghĩa của việc thực hiện các chuẩn mực đó đối
với cá nhân, gia đình và xã hội, đồng thời giúp học sinh nhận diện được các quy
tắc hành vi cần tiến hành để thực hiện các chuẩn mực đạo đức, lối sống ở học
sinh. Cụ thể là giúp học sinh nhận thức được:
Thế nào là yêu nước; Thế nào là nhân ái? Thế nào là trung thực? Thế nào
là chăm chỉ, trách nhiệm? thế nào là lối sống văn Minh, văn hóa? Vv… Phù hợp
với các nhiệm vụ học tập rèn luyện của học sinh ở lứa tuổi THCS.
Một con người có lòng yêu nước, nhân ái, trung thực, chăm chỉ, trách
nhiệm, có lối sống văn minh, văn hóa có ý nghĩa như thế nào đối với bản thân,
gia đình, nhà trường, cộng đồng và đất nước? Ngược lại sống thiếu nhân ái,

4
thiếu trung thực, thiếu trách nhiệm và thiếu văn hóa sẽ có tác hại như thế nào đối
với gia đình, nhà trường, cộng đồng và tác hại đối với chính bản thân.
Đối với học sinh THCS cần học tập, rèn luyện và làm gì để thể hiện lòng
yêu nước, nhân ái, trung thực, chăm chỉ, trách nhiệm, thể hiện lối sống văn
minh, văn hóa?
Giáo dục học sinh có quan điểm, thái độ, động cơ tích cực trước các
chuẩn mực đạo đức, lối sống cần tập luyện, rèn luyện, có quan điểm rõ ràng
trước những hành vi tiêu cực đi ngược lại các chuẩn mực đạo đức, lối sống biết
phân biệt cái thiện cái ác, cái chăm, cái lười; tốt với xấu…, tích cực đấu tranh
phê phán các hành vi không chuẩn mực, không phù hợp với lối sống văn minh.
Tổ chức tập luyện, rèn luyện các hành vi, thói quen đạo đức, lối sống cho
học sinh nhằm thực hiện tốt các mối quan hệ của học sinh với chính mình; học
sinh với thầy cô, bạn bè và nhà trường; quan hệ giữa học sinh với cha mẹ và
những người xung quanh; quan hệ giữa học sinh với môi trường tự nhiên và
cộng đồng v.v.Để hướng tới một kết quả tốt đẹp nhất đó là hình thành được ở
học sinh các phẩm chất yêu nước, trung thực, chăm chỉ; trách nhiệm; tự trọng và
các năng lực chung, năng lực cốt lõi qua các môn học.
Bản chất của quá trình giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh là quá
trình tổ chức các loại hình hoạt động và giao lưu nhằm chuyển hóa một cách tự
giác yêu cầu về việc thực hiện các chuẩn mực đạo đức, lối sống thành nhu cầu
thể hiện hành vi và thói quen đạo đức, lối sống của học sinh phù hợp với chuẩn
mực đạo đức, lối sống trong mối quan hệ của học sinh với bản thân, người khác,
cộng đồng và với môi trường tự nhiên...
Phương pháp giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh trung học cơ sở
Có nhiều cách phân loại phương pháp giáo dục thành các nhóm phương
pháp khác nhau, tài liệu này phân chia các các phương pháp giáo dục đạo đức,
lối sống cho học sinh trung học cơ sở thành 3 nhóm phương pháp giáo dục:
Nhóm phương pháp giáo dục hình thành ý thức cá nhân về các chuẩn mực
đạo đức, lối sống cho học sinh:
Hình thành ý thức cá nhân về các chuẩn mực đạo đức, lối sống là một quá
trình phức tạp lâu dài. Nó được bắt đầu từ việc học sinh học các quy tắc hành vi,
các chuẩn mực đạo đức, lối sống... Đến hình thành một hệ thống các quan điểm
và niềm tin về các chuẩn mực đó. Ý thức cá nhân về các chuẩn mực đạo đức, lối
sống là một thể thống nhất giữa tri thức hiểu biết của cá nhân về các chuẩn mực
đạo đức, lối sống với niềm tin cá nhân về việc thực hiện các chuẩn mực đó.
Chức năng của nhóm phương pháp hình thành ý thức cá nhân về các
chuẩn mực đạo đức gồm các chức năng sau đây: Đưa lý luận vào ý thức của học
sinh (lý luận đạo đức, lối sống, pháp luật, thẩm mỹ,...). Khái quát những kinh
nghiệm, những hành vi, sự ứng xử của bản thân học sinh.

5
Hình thức tổ chức giáo dục đạo đức, lối sống cho học
sinh trung học cơ sở
Giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh THCS có thể thực hiện thông qua
các hình thức sau đây:
Hình thức tổ chức hoạt động dạy học, tổ chức hoạt động trải nghiệm; tổ chức
sinh hoạt tập thể, hoạt động xã hội và hoạt động tự giáo dục của học sinh, trong đó
hoạt động tự giáo dục, tự rèn luyện của học sinh là hình thức quan trọng nhất, vì vậy
tất cả các hình thức tổ chức giáo dục của nhà trường, gia đình và cộng đồng đều phải
hướng tới hoạt động tự giáo dục, tự rèn luyện của học sinh.
Hình thức tổ chức giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh thông qua hoạt
động dạy học là hình thức thuận lợi nhất vì dạy học là con đường cơ bản, quan
trọng nhất trong nhà trường để giáo dục, phát triển toàn diện nhân cách học sinh
[13]. Dạy học thực hiện ba nhiệm vụ đó là hình thành tri thức, kỹ năng, kỹ xảo
cho học sinh, phát triển năng lực hoạt động trí tuệ và trí thông minh sáng tạo;
giáo dục phẩm chất nhân cách cho học sinh, cụ thể là giúp học sinh hình thành
được 5 phẩm chất chủ yếu đó là yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách
nhiệm [13]. Dạy học là hoạt động chủ yếu, chiếm nhiều thời gian nhất trong nhà
trường, là con đường thuận lợi nhất có thể làm thay đổi nhận thức, thái độ và
hành vi đạo đức, lối sống cho học sinh. Hiệu trưởng chỉ đạo giáo viên phải
thường xuyên đồng thời thực hiện hai nhiệm vụ dạy chữ, dạy người thông qua
hoạt động dạy học, không được xem nhẹ hoạt động giáo dục đạo đức, lối sống
cho học sinh thông qua hoạt động dạy học.
Hoạt động trải nghiệm là hình thức tổ chức giáo dục thuận lợi giúp học sinh
THCS chuyển hóa nhận thức thành thái độ và hành vi ứng xử phù hợp với các chuẩn
mực đạo đức, lối sống trong quan hệ của học sinh với bản thân, công việc, với gia
đình, cộng đồng, thầy cô và những người xung quanh. Thông qua hoạt động trải
nghiệm giúp học sinh tập luyện, rèn luyện các kỹ năng hành vi thể hiện các phẩm
chất nhân cách của học sinh theo mục tiêu chương trình giáo dục 2018 đã xác định
bởi kỹ năng hành vi không hình thành qua lời nói mà nó chỉ được hình thành thông
qua hoạt động và bằng chính hoạt động của người học. Hiệu trưởng chỉ đạo giáo
viên tăng cường các hoạt động trải nghiệm theo chủ đề giáo dục đạo đức, lối sống
cho học sinh với những hình thức đa dạng, phong phú nhằm thu hút học sinh tích
cực tham gia. iii) Hình thức tổ chức hoạt động lao động là hình thức tổ chức giáo dục
giúp học sinh trải nghiệm, rèn luyện các phẩm chất đạo đức, thông qua đó giáo dục
tình yêu lao động, tính trách nhiệm, hợp tác, chia sẻ với người khác, giáo dục đức
tính chăm chỉ, cần cù, trung thực cho học sinh…Ví dụ: Lao động tổng vệ sinh nhà
trường; trồng cây vườn trường; vệ sinh khối phố, làng xóm; chăm sóc nghĩa trang
liệt sĩ vv… iv) Hoạt động xã hội là hình thức tổ chức hoạt động giúp học sinh trải
nghiệm các mối quan hệ xã hội các vấn đề xã hội cần giải quyết để tiến tới một xã

6
hội tốt đẹp trong mối quan hệ tương thân, tương ái, thông qua hoạt động xã hội học
sinh được rèn luyện các phẩm chất nhân cách tinh thần yêu nước, dân tộc, lòng nhân
ái; tính trách nhiệm, đức tính chăm chỉ…Ví dụ tổ chức cho học sinh tham gia ủng hộ
đồng bào vùng lũ, vùng dịch bệnh Covid 19; Hỗ trợ trẻ tại trung tâm bảo trợ vv…
Đặc điểm của giáo dục giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh trung
học cơ sở
Quá trình giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh là một bộ phận của quá
trình giáo dục góp phần hình thành phát triển nhân cách học sinh một cách toàn
diện, nó mang những đặc điểm của quá trình giáo dục nói chung và mang những
đặc điểm đặc trưng của quá trình giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh, vì vậy
quá trình giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh THCS có một số đặc điểm sau:
Giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh thống nhất với quá trình dạy học,
hoạt động trải nghiệm và tự giáo dục, tự rèn luyện của học sinh.
Giáo dục đạo đức cho học sinh THCS không tồn tại độc lập mà nó luôn
gắn liền với quá trình dạy học các môn học văn hóa, gắn liền với hoạt động trải
nghiệm, sinh hoạt tập thể và hoạt động tự giáo dục, tự rèn luyện của học sinh
trong nhà trường vì vậy mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức
giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh được tích hợp trong mục tiêu, nội dung,
phương pháp và các hình thức tổ chức dạy học, hoạt động trải nghiệm, sinh hoạt
tập thể, hoạt động xã hội và đặc biệt là hoạt động tự giáo dục, tự rèn luyện của
học sinh… Do đó kế hoạch giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh phải được
tích hợp trong kế hoạch giáo dục nhà trường.
Kết quả giáo dục đạo đức, lối sống chỉ đạt hiệu quả cao khi học sinh tự
giác, tích cự tự giáo dục, tự rèn luyện. Hiệu trưởng cần chỉ đạo giáo viên gắn
chặt việc dạy chữ với giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh, cân đối giữa dạy
chữ với dạy người, không nên xem nhẹ việc giáo dục đạo đức, lối sống cho học
sinh trong quá trình dạy học và thực hiện các nhiệm vụ dạy học. Hiệu trưởng
hướng dẫn giáo viên thường xuyên phối hợp với cha mẹ học sinh và cộng đồng
để tổ chức hoạt động trải nghiệm gắn với chủ đề dạy học và chủ đề giáo dục đạo
đức, lối sống cho học sinh.
Phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong giáo dục đạo đức,
lối sống cho học sinh trung học cơ sở
Nội dung phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong giáo dục
đạo đức, lối sống cho học sinh trung học cơ sở
Phối hợp giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng để giáo dục ý thức, thái
độ và hành vi đối với bản thân cho học sinh
Mục tiêu của nội dung hoạt động phối hợp: Giúp học sinh nhận thức đúng
về vai trò của cảnh quan thiên nhiên, môi trường và trách nhiệm cá nhân trong

7
giữ gìn bảo vệ, phát huy giá trị di sản văn hóa quê hương, đất nước, bảo vệ cảnh
quan thiên nhiên và bảo vệ môi trường sống an toàn.
Nhiệm vụ thực hiện:
Giáo dục ý thức giữ gìn cảnh đẹp quê hướng, đất nước:
+ Phối hợp giữa NT, GĐ và XH để tổ chức cho học sinh tìm hiểu cảnh
đẹp quê hương đất nước.
+ Phối hợp giữa NT, GĐ và XH để tổ chức cho học sinh thực hiện các
hoạt động chăm sóc, giữ gìn cảnh đẹp, di sản văn hóa tại địa phương.
Giáo dục bảo vệ môi trường sống:
+ Phối hợp giữa NT, GĐ và XH để tổ chức cho học sinh tìm hiểu thực trạng
môi trường thiên nhiên, tài nguyên của đất nước; thực trạng môi trường và ô nhiễm
môi trường sống ở địa phương, nguyên nhân dẫn đến ô nhiễm môi trường và các
biện pháp giữ gìn tài nguyên, thiên nhiên và bảo vệ môi trường sống.
+ Phối hợp giữa NT, GĐ và XH để tổ chức cho học sinh thực hiện các dự
án tiết kiệm tài nguyên, bảo vệ tài nguyên, thiên nhiên và giữ gìn và bảo vệ môi
trường sống quê em. iii) Các biện pháp và hình thức tổ chức thực hiện nội dung
phối hợp giáo dục nêu trên:
Phối hợp giáo dục thông qua dạy học môn học chiếm ưu thế; thông qua tổ
chức hoạt động trải nghiệm về nguồn tài nguyên, thiên nhiên, môi trường và ô
nhiễm môi trường; thông qua các cuộc thi có tính chất sân khấu khóa; thông qua
hoạt động tuyên truyền; thông qua triển khai các dự án giáo dục: “Giữ gìn và
bảo vệ nguồn nước” “Bảo vệ rừng và động vật hoang dã”; “Bảo vệ tài nguyên,
khoáng sản”; “Làm sạch môi trường sống quê em”…
Hiệu trưởng chỉ đạo Đoàn Thanh niên lập kế hoạch giáo dục và kế hoạch
phối hợp giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng tổ chức triển khai các chủ đề
giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh trên quy mô toàn trường hoặc quy mô
khối lớp. Giáo viên bộ môn xây dựng kế hoạch giáo dục đạo đức, lối sống cho
học sinh theo chủ đề trên phạm vi quy mô lớp chủ nhiệm, phối hợp với giáo viên
bộ môn, cha mẹ học sinh và cộng đồng tổ chức thực hiện. Chính quyền địa
phương, cán bộ văn hóa, các cơ sở sản xuất kinh doanh, tổ chức chính trị xã hội
tại địa phương tham gia hỗ trợ nhà trường và giáo viên thực hiện…
Phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội để tổ chức giáo dục giới
tính, sức khỏe sinh sản cho học sinh trung học cơ sở
Mục tiêu của nội dung hoạt động phối hợp: Giúp học sinh nhận thức đúng
về nhu cầu giới tính và đạo đức giới tính, rèn luyện các hành vi phù hợp giới
tính và có kỹ năng giữ gìn sức khỏe sinh sản, phòng tránh lạm dụng tình dục.
Nhiệm vụ thực hiện:
Giáo dục giới tính:

8
Phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội để giáo dục học sinh nhận
biết những thay đổi về sinh lý của cơ thể mỗi giới tuổi THCS
Phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội để giáo dục nhu cầu giới tính
cho học sinh: Kết bạn khác giới, làm đẹp, thể hiện đặc trưng của giới, tình bạn,
tình yêu...
Phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội để giáo dục các phẩm chất
đạo đức đặc trưng của giới tính cho học sinh: Nam mạnh mẽ, quyết đoán...nữ
mềm mỏng, thùy mị, dịu dàng…
Phối hợp giữa giữa nhà trường, gia đình và xã hội để giáo dục học sinh
biết giữ gìn, bảo vệ sức khỏe sinh sản vị thành niên và phòng tránh lạm dụng
tình dục:
Phối hợp giữa giữa nhà trường, gia đình và xã hội để giáo dục giữ gìn,
bảo vệ SKSSVTN cho học sinh: Vệ sinh thân thể; phòng tránh các bệnh lây lan
qua đường tình dục; cách phòng tránh thai; nhận biết về tác hại của nạo phá thai,
sinh con ngoài ý muốn…
Phối hợp giữa giữa nhà trường, gia đình và xã hội để tổ chức giáo dục
phòng chống bạo lực học đường và tệ nạn xã hội cho học sinh
Mục tiêu của nội dung hoạt động phối hợp;
Giúp học sinh nhận thức đúng về tác hại của bạo lực học đường và tệ nạn
xã hội đối với học sinh, từ đó có thái độ và hành vi phù hợp trong việc phòng
chống bạo lực học đường và tệ nạn xã hội.
Nhiệm vụ thực hiện:
Phối hợp giữa NT, GĐ và XH để nâng cao nhận thức cho học sinh về bạo
lực học đường và tệ nạn xã hội:
Nhận dạng các loại hình bạo lực học đường, tệ nạn xã hội: Xâm phạm thể
xác, tinh thần người khác, đánh nhau…
Phân tích tác hại của bạo lực học đường và tệ nạn xã hội.
Các biện pháp cần tham gia để phòng chống bạo lực học đường và tệ nạn
xã hội
Phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội để giáo dục ý thức, thái độ,
hành vi tham gia mạng xã hội, tham gia giao thông, phòng chống dịch bệnh cho
học sinh
Mục tiêu của nội dung phối hợp giáo dục:
Giúp học sinh nhận thức được mặt tích cực cũng như mặt trái của mạng
xã hội, nhận thức đúng về luật giao thông, tác hại của dịch bệnh trên cơ sở đó
tích cực rèn luyện thái độ hành vi tích cực khi tham gia mạng xã hội và tham gia
giao thông, phòng chống dịch bệnh.
Nhiệm vụ phối hợp cần triển khai:

9
Phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội để giáo dục ý thức thái độ,
kỹ năng hành vi tham gia và sử dụng mạng xã hội cho học sinh:
Giáo dục nhận diện mặt tích cực và mặt tiêu cực khi tham gia mạng xã hội
Giáo dục kỹ năng tham gia, khai thác sử dụng mạng xã hội: Phục vụ học
tập, rèn luyện, chia sẻ thông tin.
Giáo dục kỹ năng hành vi đấu tranh những biểu hiện thiếu lành mạnh,
không chuẩn mực khi tham gia mạng xã hội
Chấp hành an ninh mạng theo pháp luật
Nguyên tắc phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong giáo
dục đạo đức, lối sống cho học sinh trung học cơ sở
Đảm bảo tính mục đích
Đảm bảo tính pháp lý trong hoạt động phối hợp
Đảm bảo tính dân chủ
Đảm bảo nguyên tắc xã hội hóa giáo dục
Đảm bảo phù hợp với điều kiện thực tiễn vùng miền
Vai trò và lợi ích của sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội
để giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh trung học cơ sở
Khi phân tích vai trò và lợi ích của sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình
và xã hội để giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh trước tiên phải phân tích
vai trò của từng lực lượng giáo dục trong giáo dục đạo đức, lối sống cho học
sinh.
Nhà trường trung học cơ sở là cơ quan giáo dục chuyên biệt thực hiện
mục tiêu giáo dục cấp học được quy định bởi Luật giáo dục và điều lệ nhà
trường; Vai trò của nhà trường trong phối hợp với gia đình và xã hội để giáo dục
đạo đức, lối sống cho học sinh được quy định lại điều 89 Luật Giáo dục 2019
[5].
Các hoạt động của nhà trường được tiến hành có mục đích, có kế hoạch,
nội dung chương trình nhà trường được phê duyệt và được thực hiện bởi đội ngũ
các nhà sư phạm. Nhà trường tác động giáo dục tới học sinh thông qua các nội
dung chương trình giáo dục cấp THCS, hoạt động giáo dục và cơ cấu tổ chức
hành chính của nhà trường, thông qua truyền thống văn hóa của nhà trường và
đội ngũ các nhà sư phạm được đào tạo theo trình độ chuẩn…
Nhà trường là nơi tổ chức quản lý quá trình giáo dục học sinh theo mục
tiêu giáo dục cấp học, quá trình này gồm hoạt động của chủ thể giáo dục và đối
tượng giáo dục luôn gắn bó, tương tác, hỗ trợ nhau tựa vào nhau để thực hiện
mục tiêu theo yêu cầu của xã hội, yêu cầu của chương trình giáo dục 2018 đặt ra
đó là hình thành 5 phẩm chất nhân cách và 10 năng lực ở học sinh.
Vai trò trách nhiệm của Trường THCS được quy định trong Thông tư
32/2020/ Bộ Giáo dục - Đào tạo về Điều lệ trường trung học.

10
Trách nhiệm của Hiệu trưởng và các thành viên trong phối hợp để
giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh
Trách nhiệm của Hiệu trưởng
Hiệu trưởng chỉ đạo phối hợp các lực lượng giáo dục trong trường để
giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh
Hàng năm Hiệu trưởng xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện kế hoạch
phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội để giáo dục đạo đức, lối sống cho
học sinh thông qua các hình thức tổ chức giáo dục: Giáo dục đạo đức, lối sống
thông qua dạy học các môn văn hóa; Giáo dục đạo đức thông qua tổ chức hoạt
động trải nghiệm; sinh hoạt tập thể, hoạt động xã hội và tự giáo dục của học
sinh… Việc xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch phối hợp giữa nhà trường,
gia đình và xã hội để giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh THCS được thực
hiện tích hợp trong xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục nhà trường
THCS;
Tham mưu, đề xuất những yêu cầu, đề nghị với các lực lượng giáo dục về
nội dung phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội để giáo dục đạo đức, lối
sống cho học sinh THCS.
Xây dựng và đề xuất cơ chế phối hợp, hình thức phối hợp để tạo điều kiện
thuận lợi cho các tổ chức ngoài nhà trường tham gia phối hợp chặt chẽ với
trường THCS trên địa bàn trong việc giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh.
Tổ chức cuộc họp liên tịch giữa Ban Giám hiệu nhà trường và Ban đại
diện cha mẹ học sinh nhằm thảo luận và xác định mục đích, yêu cầu, nội dung,
chuẩn bị nhân sự, thời gian mở hội nghị cha mẹ học sinh lớp và trường. Nên tổ
chức trước hội nghị cha mẹ học sinh cấp trường khoảng một tuần.
Trách nhiệm của gia đình
Gia đình có trách nhiệm chủ động đồng hành cùng giáo viên, nhà trường
triển khai thực hiện các mục tiêu, nội dung, hình thức tổ chức giáo dục học sinh,
cộng đồng trách nhiệm cùng với giáo viên và nhà trường về sự tiến bộ của mỗi
học sinh;
Gia đình chủ động phối hợp với giáo viên và nhà trường quản lý giáo dục
học sinh nhằm thực hiện tốt các nội dung dạy học bắt buộc; dạy học tự chọn và
quá trình tập luyện, rèn luyện đạo đức, lối sống của học sinh ngoài giờ lên lớp.
Gia đình phải có trách nhiệm tạo ra môi trường thực hành các hành vi đạo
đức, lối sống của học sinh một cách an toàn nhất sau khi học sinh đã được giáo
dục ở trường.
Gia đình có trách nhiệm tham gia đóng góp đầy đủ các quy định của nhà
trường về những chủ trương chính sách đã được thống nhất giữa nhà trường,
Ban đại diện cha mẹ học sinh dựa trên những căn cứ hợp pháp.

11
Gia đình có trách nhiệm đồng hành cùng giáo viên và nhà trường trong
huy động nguồn lực xây dựng môi trường giáo dục nhà trường an toàn, hành
phúc tạo động lực cho học sinh tới trường.
Trách nhiệm của các tổ chức xã hội
Chính quyền địa phương và các lực lượng xã hội phải nhận thức rõ về vai
trò của từng lực lượng trong phối hợp với nhà trường để giáo dục đạo đức, lối
sống cho học sinh THCS; thực hiện đúng chức năng nhiệm vụ của từng tổ chức
trong phối hợp với nhà trường, chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục học sinh, tạo
điều kiện tốt nhất và hợp pháp cho sự phát triển của nhà trường và sự phát triển
của mỗi học sinh.
Các tổ chức xã hội đặc biệt là chính quyền địa phương có trách nhiệm tạo
điều kiện thuận lợi nhất về chủ trương, chính sách để nhà trường có thêm các
nguồn lực triển khai hoạt động giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh, khắc
phục những khó khăn về tài chính dành cho giáo dục trong bối cảnh hiện nay để
thực hiện thành công chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Chính quyền địa phương và các tổ chức chính trị xã hội tích cực tham gia
xây dựng cụm dân cư thành môi trường giáo dục lành mạnh đối với trẻ em,
tuyên truyền giáo dục mọi công dân trên địa bàn nuôi con khỏe, dạy con ngoan,
xây dựng gia đình văn hóa, cùng nhau đấu tranh đẩy lùi tệ nạn xã hội và các tập
tục lạc hậu; nêu cao truyền thống dân tộc, truyền thống văn hóa địa phương để
con trẻ học tập, noi theo; chỉ đạo thực hiện vận động các tổ chức chính trị, các
doanh nghiệp và dân cư trên địa bàn tham gia xây dựng và phát triển giáo dục
địa phương, tham gia thực hiện các chương trình vận động tài trợ để phát triển
giáo dục trong các nhà trường.
Phát huy vai trò, thế mạnh của từng tổ chức chính trị xã hội trên địa bàn
để chủ động phối hợp với nhà trường trong triển khai thực hiện các nội dung và
hình thức tổ chức hoạt động giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh nhằm tạo
môi trường giáo dục thống nhất, đồng thuận, an toàn nhất cho học sinh.

12
Nội dung 2: Xây dựng kế hoạch hành động và cam kết phối hợp giữa
nhà trường, gia đình và cộng đồng để giáo dục đạo đức, lối sống cho học
sinh trong trường trung học cơ sở
2.1. Quy trình xây dựng kế hoạch phối hợp giữa nhà trường, gia đình và
cộng đồng để giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh
Bước 1: Phân tích bối cảnh
Ở khâu này, Hiệu trưởng căn cứ vào cơ sở pháp lý, tình hình nhà trường,
kế hoạch giáo dục của nhà trường, mục tiêu, nhiệm vụ nội dung giáo dục đạo
đức, lối sống cho học sinh và tình hình văn hóa chính trị xã hội của địa phương,
xây dựng kế hoạch phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội để giáo dục đạo
đức, lối sống cho học sinh THCS. Khi phân tích thực trạng nhà trường, Hiệu
trưởng cần phân tích thực trạng giáo dục đạo đức và thực trạng phối hợp giữa
nhà trường, gia đình và xã hội để giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh của
nhà trường, kết quả đã đạt được, những điểm còn hạn chế.
Bước 2: Xác định nội dung, biện pháp phối hợp giữa nhà trường, gia
đình và cộng đồng
Xác định nội dung, biện pháp phối hợp giữa nhà trường, gia đình và cộng
đồng để giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh được tích hợp trong nội dung
kế hoạch giáo dục chung của trường và quán triệt mục tiêu phối hợp giữa nhà
trường , gia đình và xã hội để giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh trong thực
hiện mục tiêu giáo dục nhà trường; Cụ thể hóa nhiệm vụ và trách nhiệm của
từng lực lượng tham gia phối hợp giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh trong
các hoạt động dạy học; trải nghiệm; xây dựng nền nếp; quản lý và giáo dục học
sinh, phát triển môi trường giáo dục hạnh phúc cho học sinh vv...
Bước 3: Thẩm định kế hoạch giáo dục và kế hoạch phối hợp
Hiệu trưởng thành lập Hội đồng thẩm định kế hoạch giáo dục nhà trường
và kế hoạch phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội để giáo dục đạo đức,
lối sống cho học sinh, đóng góp ý kiến cho bản kế hoạch đảm bảo tính thực tiễn,
tính khả thi.
Bước 4: Hoàn thiện kế hoạch và phê duyệt kế hoạch
Dựa trên ý kiến nhận xét, góp ý của Hội đồng thẩm định và những ý kiến
góp ý, nhóm chuyên gia xây dựng kế hoạch phối hợp giữa nhà trường, gia đình
và xã hội để giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh hoàn thiện kế hoạch để
trình Hiệu trưởng phê duyệt kế hoạch.
Kế hoạch sau khi được hoàn thiện trình Hiệu trưởng phê duyệt và triển
khai ký cam kết phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội. Để kế hoạch phối
hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong giáo dục đạo đức, lối sống cho học
sinh trung học cơ sở đi vào thực tiễn cần tiến hành ký cam kết thực hiện kế
hoạch. Việc ký cam kết thực hiện kế hoạch do đại diện Ban Giám hiệu ký; Đại

13
diện cha mẹ học sinh ký; 01 Đại diện cho chính quyền địa phương và các tổ
chức chính trị trên địa bàn ký...