I. Tên module
Module THCS 5: Nâng cao năng lực hiểu biết và xây dựng môi trường giáo dục của giáo viên.
II. Lí do lựa chọn module
Học sinh THCS là độ tuổi phát triển mạnh về thể chất, khí chất, tâm lý, sinh lí. Đây là giai đoạn mà các em mở rộng việc giao tiếp với môi trường bên ngoài. Tuy nhiên, do chưa đủ nền tảng về trí tuệ, kinh nghiệm nên có thể các em sẽ rất tốt nếu được định hướng đúng và cũng rất dễ mắc sai lầm nếu định hướng không đúng.
Xã hội hiện nay đang bùng nổ sự phát triển cả về kinh tế, văn hóa, xã hội. Đặc biệt, với các ứng dụng mạng xã hội như Facebook, Zalo, Instagram… (dùng phổ biến ở Việt Nam) thì việc giao lưu, trao đổi thông tin, tìm kiếm các cơ hội ngày càng dễ dàng. Đây là điều kiện để có thể góp phần nâng cao dân trí. Tuy nhiên, do nguồn thông tin trên mạng xã hội quá đa dạng, chưa được kiểm soát tốt. Do đó, ngoài những thông tin giúp học sinh có thể mở rộng tầm hiểu biết và các mối quan hệ cần thiết thì cũng có không ít những thông tin trái chiều, sai lệch khiến học sinh định hướng không đúng, dẫn tới các suy nghĩ và hành vi không tốt.
Trong việc học tập và rèn luyện ở trường và ở nhà, áp lực đối với học sinh ngày càng lớn do các môn học không giảm mà các hoạt động giáo dục ngày càng tăng. Mặt khác, riêng với trường Trung học cơ sở xã Tân Tri thì sự khác biệt lớn về địa lý và phong tục của dân tộc, dẫn tới việc giao tiếp, khả năng tham gia của học sinh vào các hoạt động học tập và giáo dục là không giống nhau. Đây là một trở ngại tương đối lớn trong việc xây dựng môi trường giáo dục hiệu quả.
Xuất phát từ lý do trên, tôi thực hiện tìm hiểu và vận dụng module THCS 5: Nâng cao năng lực hiểu biết và xây dựng môi trường giáo dục của giáo viên trong học kỳ I năm học 2019 - 2020.
III. Nội dung module
1. Một số khái niệm liên quan
1.1. Giai đoạn lứa tuổi học sinh trung học cơ sở
1.1.1. Khái niệm học sinh Trung học cơ sở
Lứa tuổi HS THCS bao gồm những em có độ tuổi từ 11, 12 tuổi đến 14, 15 tuổi. Đó là những em đang theo học từ lớp 6 đến lớp 9 ở trường THCS. Lứa tuổi này còn gọi là lứa tuổi thiếu niên và nó có một vị trí đặc biệt trong thời kì phát triển của trẻ em. Vị trí đặc biệt này đuợc phản ánh bằng những tên gọi khác nhau: “thời kì quá độ”, “tuổi khó bảo”, “tuổi khủng hoảng”, “tuổi bất trị” .. Những tên gọi đó nói lên tính phức tạp và tầm quan trọng của lứa tuổi này trong quá trình phát triển của trẻ em.
Đây là thời kì chuyển từ thời thơ ấu sang tuổi trưởng thành.
1.1.2. Đặc đểm tâm lí lứa tuổi học sinh Trung học cơ sở
Nội dung cơ bản của sự khác biệt ở lứa tuổi HS THCS với các em ở lứa tuổi khác là sự phát triển mạnh mẽ, thiếu cân đối về các mặt trí tuệ, đạo đức. Việc xuất hiện những yếu tố mới của sự trưởng thành do kết quả sự biến đổi của cơ thể, của sự tự ý thức, của các kiểu quan hệ với người lớn, với bạn bè, của hoạt động học tập, hoạt động xã hội...
Yếu tố đầu tiên của sự phát triển nhân cách ở lứa tuổi HS THCS là tính tích cực xã hội mạnh mẽ của bản thân các em nhằm lĩnh hội những giá trị, những chuẩn mực nhất định, nhằm xây dựng những quan hệ thỏa đáng với người lớn, bạn bè và cuối cùng nhằm vào bản thân, thiết kế nhân cách của mình, thiết kế tương lai của mình với mục đích thực hiện những ý định, nhiệm vụ... một cách độc lập.
Tuy nhiên quá trình hình thành cái mới thường kéo dài về thời gian và phụ thuộc vào điều kiện sống, hoạt động của các em. Do đó, sự phát triển tâm lí ở lứa tuổi này diễn ra không đồng đều về mọi mặt. Điều đó quyết định sự tồn tại song song “vừa tính trẻ con, vừa tính người lớn” ở lứa tuổi này. Mặt khác, ở những em cùng độ tuổi lại có sự khác biệt về mức độ phát triển các khía cạnh khác nhau của tính người lớn. Sự khác nhau đó do hoàn cảnh sống, do những hoạt động khác nhau của các em.
1.1.3. Môi trường học tập
Một số nghiên cứu về môi trường học tập:
Nhiều nhà tâm lí học Mỹ với các công trình nghiên cứu đã chỉ ra những ảnh hưởng rất quan trọng của môi trường đến sự hình thành