Phạm Tiến Duật – Người thơ say miền đất lạ
Lê Khánh Mai - 30-06-2011 10:54:33 AM

VanVN.Net - Chất trẻ trong thơ Phạm Tiến Duật không chỉ toát ra ở đối tượng được nói đến, mà chính là ở cái tuổi thanh xuân không chịu già đi trước sự tàn phá của chiến tranh. Thơ Phạm Tiến Duật tràn đầy nhiệt huyết của con  người luôn đi tới và hành động; Tràn đầy yêu thương của trái tim luôn hướng về cuộc đời; Tràn đầy niềm vui trong trẻo hồn nhiên của tấm lòng rộng mở...
Cuối năm 2002 Khánh Hoà náo nức chuẩn bị kỷ niệm Khánh Hoà 350 năm sẽ diễn ra vào tháng 4/2003, nhà thơ Phạm Tiến Duật được mời tham gia một phần chương trình. Trong buổi gặp mặt anh chị em làm công tác văn hoá văn nghệ tại một nhà hàng sang trọng trên bờ biển Nha Trang, Phạm Tiến Duật mặc một bộ vét trắng, áo sơ mi đỏ, trông ông nổi bật như một ca sĩ. Có lẽ thấy ông ngồ ngộ đáng yêu,  các cô tiếp viên rón rén mang đồ ăn đến, nấn ná ngắm nhìn không muốn rời chân. Nhà thơ Trần Chấn Uy giới thiệu nhà thơ Phạm Tiến Duật với mọi người, thế là tất cả reo lên vây quanh ông, rồi đọc thơ, hát “Trường Sơn đông, Trường Sơn tây” rộn ràng sôi động. Hôm ấy Phạm  Tiến Duật cười nói say sưa, ánh mắt láp lánh. Ông bảo “mình rất vui vì các cô gái này sinh ra sau chiến tranh mà thuộc thơ Phạm Tiến Duật viết về chiến tranh”. Thực ra không chỉ ở Nha Trang mà nhiều người trong cả nước nhớ tên và thuộc thơ Phạm Tiến Duật. Ông được chào đón nồng nhiệt ở mọi nơi, vì ông là nhà thơ của công chúng.
Lại nhớ, vào khoảng tháng 7/2003 Uỷ ban Toàn quốc Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam tổ chức Hội nghị báo chí văn nghệ địa phương tại thành phố Nha Trang. Lãnh đạo các  Hội từ Thừa Thiên Huế đến Cà Mau về dự. Nhà thơ Hữu Thỉnh, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam và nhà thơ Phạm Tiến Duật lúc ấy là Tổng biên tập Tạp chí  Diễn đàn Văn nghệ Việt Nam cũng về dự. Buổi tối anh em văn nghệ quây quần tại một quán cóc bên lề con phố đổ ra biển, nhâm nhi bia, mực nướng. Nhà thơ “Năm anh em trên một chiếc xe tăng” và nhà thơ “Tiểu đội xe không kính” lai rai cùng chúng tôi. Hai nhà thơ: Văn Công Hùng và Nguyễn Thanh Mừng thi nhau trổ tài thuộc thơ của hai thi sĩ đàn anh. Họ đọc thơ không dứt, hết “Đường tới thành phố” lại “Gửi em cô Thanh niên Xung phong”… khiến cho bao người “ngậm ngùi” vì muốn “khoe” cái sự thuộc thơ mà không thể chen vào chỗ nào được. Nhà thơ Hữu Thỉnh khen “thơ Duật rất lạ, độc đáo mà có duyên. Ảnh hưởng của thơ Duật rất lớn”. Nhà thơ Phạm Tiến Duật lại khen “Thơ Thỉnh sâu sắc, tài hoa nhưng là thơ chủ yếu viết về phía sau người lính”. Rồi ông tự nhận “Thơ Duật mới là thơ viết ở chiến trường, viết về lính trận”.
Phạm Tiến Duật được mệnh danh là nhà thơ của Trường Sơn, thi sĩ huyền thoại của đường mòn Hồ Chí Minh những năm chống Mỹ. Ông từng bộc bạch: “Tôi gắn bó máu thịt với Trường Sơn và có thể nói Trường Sơn đã đẻ ra nhà thơ Phạm Tiến Duật. Trước đây, bây giờ và sau này nếu tôi viết được chút gì neo lại trong lòng bạn đọc chính là nhờ những năm tháng ở Trường Sơn”.
Cũng như các nhà thơ thế hệ chống Mỹ, Phạm Tiến Duật là nhà thơ “được thời”. Cuộc chiến tranh ái quốc vĩ đại của dân tộc là một hiện thực  lớn tác động mạnh mẽ đến lớp nhà thơ trẻ đồng thời là người lính.
Thơ Phạm Tiến Duật bao quát được hiện thực lớn ở chính cái nơi mà người ta có thể nhìn thấy rõ nhất tầm vóc của dân tộc trong giai đoạn lịch sử hào hùng. Nhưng điều quan trọng hơn để khẳng định một tài thơ Phạm Tiến Duật là tiếng nói trực diện, giàu bản sắc, mới lạ và mang tinh thần tuổi trẻ. Năng lực cảm nhận và nắm bắt hiện thực cuộc sống nhanh nhạy ở ông đã chứng minh ưu thế xung kích, lên tuyến đầu của thơ trong những hoàn cảnh mà người nghệ sĩ không có thời gian để “nghiền ngẫm”, phải vội vàng ghi lấy những khoảnh khắc vụt hiện và có giá trị lâu bền của đời sống. Bởi, nếu chậm trễ bom đạn sẽ xoá đi tất cả.
Hiện thực trong thơ Phạm Tiến Duật gian khổ, ác liệt, bộn bề, gấp gáp, nóng bỏng… Rất nhiều tiếng động của đạn bom, xe pháo, máy bay, mìn… Rất nhiều âm thanh của tiếng hò, tiếng hát, tiếng cười… Rất nhiều ánh sáng của đèn dù, pháo sáng, quầng lửa