Tuần 20. Bài 20
Tiết 73,74
Văn bản



BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
(Tô Hoài)




I. Mục tiêu: Giúp học sinh :
1. Kiến thức:
Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong một văn bản truyện viết cho thiếu nhi.
Dế Mèn: một hình ảnh đẹp của tuổi trẻ sôi nổi nhưng tính tình bồng bột và kiêu ngạo.
Một số biện pháp nghệ thuật xây dựng nhân vật đặc sắc trong đoạn trích.
2. Kỹ năng:
Phát hiện trong văn bản truyện hiện đại có yếu tố tự sự kết hợp với yếu tố miêu tả.
Phân tích các nhân vật trong đoạn trích.
Vận dụng được các biện pháp nghệ thuật so sánh, nhân hóa khi viết văn miêu tả.
3. Thái độ:
Bồi dưỡng tinh thần khiêm tốn, biết học hỏi những người chung quanh, biết hối hận vì những việc làm sai trái.
II. Nội dung học tập:
Hình ảnh Dế Mèn và ý nghĩa của Bài học đường đời đầu tiên.
III. Chuẩn bị:
a. Giáo viên : tranh “Dế Mèn”, tham khảo các tài liệu có liên quan đến bài giảng.
b. Học sinh : chuẩn bị theo yêu cầu của giáo viên ở tiết 70.
IV. Tổ chức các hoạt động học tập:
1. Ổn định tổ chức và kiểm diện :
2. Kiểm tra miệng : giáo viên kiểm tra việc chuẩn bị bài và SGK của học sinh- nhận xét.
3. Tiến trình bài học:

Hoạt động của thầy và trò
Nội dung bài học

A. Hoạt động 1: Vào bài.: Giáo viên đi từ việc sửa chữa lỗi lầm của con người để dẫn vào bài.(2 phút)
B. Hoạt động 2. (28 phút)
Hoạt động 2.1
*GV: Gọi HS đọc chú thích (*) (SGK/8). Giới thiệu thêm:
Tô Hoài tham gia cách mạng từ rất sớm và từng giữ nhiều chức vụ quan trọng trong phong trào văn nghệ.
Ông được xem là một trong những nhà văn xuất sắc của văn học Việt Nam, nhất là trong lĩnh vực văn học viết cho thiếu nhi trong đó có truyện: “Dế Mèn phiêu lưu kí”.
Δ: Nội dung của tác phẩm kể về sự việc gì?




Δ: Qua tác phẩm cho thấy hình ảnh của Dế Mèn có ý nghĩa gì?
*GV: kiểm tra việc tìm hiểu chú thích ở nhà của HS. Chú ý các chú thích (1), (2), (3), (6), (8), (9), (10), (12), (13), (17).
Hoạt động 2.2
* GV: Yêu cầu giọng đọc: đọc giọng kể, chú ý làm rõ vẻ đẹp của Dế Mèn và sự kiêu ngạo, ích kỉ, nghịch ranh dẫn đến cái chết thảm thương của Dế Choắt.
*GV: Cùng HS đọc. Gọi 1 HS tóm tắt nội dung.
Hoạt động 2.3
Δ: Bài văn có thể chia làm mấy đoạn, nội dung của từng đoạn?
O: HS xác định trên văn bản.
* GV: nhận xét, thống nhất bố cục:
Đoạn 1: từ đầu … thiên hạ rồi. vẻ đẹp cường tráng của Dế Mèn.
Đoạn 2: còn lại. Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn.
Δ: Truyện kể ở ngôi kể thứ mấy? Kể như thế có ưu điểm gì?
O: HS thảo luận nhóm.
* GV: Kể ở ngôi thứ nhất (nhân vật chính), kể như thế tạo nên sự thân mật, gần gũi giữa người kể và bạn đọc, dễ biểu hiện tâm trạng, ý nghĩ, thái độ của nhân vật đối với những gì xảy ra chung quanh và đối với mình (tích hợp với kiến thức về ngôi kể trong văn tự sự đã học ở học kì I)
C.Hoạt động 3: ( 15 phút)
Hoạt động 3.1
Δ: Ở đầu đoạn trích, Dế Mèn được giới thiệu, miêu tả như thế nào? Tìm chi tiết thể hiện điều đó?
O: HS nêu nhận xét.
Δ: Như vậy, Dế Mèn được miêu tả ở những điểm nào?
O: Hình dáng và hành động.
Δ: Những từ tả Dế Mèn thuộc từ loại nào? Thử thay các từ đó bằng các từ đồng nghĩa? Qua đó cho thấy điều gì trong việc sử dụng từ loại này?
O: HS trao đổi, thảo luận.
Δ: Cách tả như thế đã làm nổi bật điều gì ở Dế Mèn?
O: Với sự quan sát tỉ mỉ, lần lượt tả từng bộ phận cơ thể của Dế Mèn gắn liền tả hình dáng, hành động bằng những tính từ giàu sức gợi hình, tác giả vừa tả hình dáng chung