II.9. Điều khiển bàn đạp phanh:
II.9.1. Động tác đạp bàn đạp phanh:
Chuyển chân từ bàn đạp ga sang bàn đạp phanh.
Khi đạp phanh gấp, dùng mũi bàn chân đạp mạnh vào bàn đạp phanh, gót chân không để dính xuống sàn xe.
Dẫn động cho phanh ôtô có 2 loại: phanh dầu và phanh khí.
+ Đối với phanh dẫn động bằng khí nén tiến hành đạp phanh từ từ cho đến khi tốc độ xe giảm theo ý muốn.
+ Đối với phanh dẫn động bằng dầu phải đạp phanh 2 lần. Lần 1 đạp 2/3 hành trình bàn đạp và nhả ra ngay, lần 2 đạp hết hành trình bàn đạp.
II.9.2. Nhả bàn đạp phanh:
- Sau khi phanh phải nhanh chóng nhấc chân khỏi bàn đạp phanh chuyển về bàn đạp ga.
Trường: Cao đẳng nghề sông đà
Khoa: Động lực
Hoà Bình, tháng 4 năm 2007 - --***--- Giáo viên thực hiện: Đào Hữu Đắc
II.10. Điều khiển phanh tay:
Phanh tay sử dụng chủ yếu khi dừng và đỗ xe.
Khi phanh, dùng lực kéo cần điều khiển phanh về phía sau (ha).
- Khi nhả Phanh dùng lực của bàn tay phải bóp khoá hãm và đẩy tay về phía trước (hb). Nếu khoá bị kẹt phải kéo phanh tay về phía sau một chút đồng thời bóp khoá hãm.
Trường: Cao đẳng nghề sông đà
Khoa: Động lực
Hoà Bình, tháng 4 năm 2007 - --***--- Giáo viên thực hiện: Đào Hữu Đắc
H.a
H.b
II.11.1. Kiểm tra trước khi khỏi động động cơ:
Để đảm bảo an toàn, tăng tuổi thọ của động cơ người láI xe cần phảI kiểm tra thêm các nội dung sau:
Kiểm tra mức dầu bôi trơn trong đáy các te bằng thước thăm dầu. Nếu thiếu phải bổ sung đủ mức quy định.
Kiểm tra mức nước làm mát. nếu thiếu phải bổ sung.
Kiểm tra lượng nhiên liệu tong thùng chứa.
kiểm tra các đầu nối, cực ắc quy .
Trường: Cao đẳng nghề sông đà
Khoa: Động lực
Hoà Bình, tháng 4 năm 2007 - --***--- Giáo viên thực hiện: Đào Hữu Đắc
II.11. Phương pháp khởi động và tắt động cơ:
II.11.2. Phương pháp khởi động động cơ: có 2 cách
a. Khởi động bằng máy khởi động:
+ Kéo chặt phanh tay để giữ cho ôtô đứng yên.
+ Đạp hết hành trình bàn đạp ly hợp.
+ đưa cần số về vị trí số 0 (số mo)
+ Đạp phanh để kiểm tra sự làm việc của hệ thống phanh.
+ Đạp và giữ bàn đạp ga ở 1/3 hành trình đối với động cơ xăng và hết hành trình đối vời động cơ Diesel.
+ Vặn chìa khoá điện về vị trí khởi động (START). Khi động cơ nổ thì buông chìa khoá nó sẽ tự động về vị trí cấp điện (on).
+ Chú ý:
Trường: Cao đẳng nghề sông đà
Khoa: Động lực
Hoà Bình, tháng 4 năm 2007 - --***--- Giáo viên thực hiện: Đào Hữu Đắc
II.11. Phương pháp khởi động và tắt động cơ:
* Chú ý:
Mỗi lần khởi động không quá 5 giây. Sau 3 lần khởi động mà không nổ thì phải dừng lại kiểm tr hệ thôngá nhiên liệu và đánh lửa sau đó mới khởi động tiếp.
Nếu vừa xoay chìa khoá và vừa khởi động thì động cơ bị khí nổ.
Nếu động cơ đã nổ mà tiếp tục xoay chìa khoá về nấc khởi động sẽ làm cho hỏng máy khởi động.
Đối với động cơ Diesel phảI xoay chìa khoá về vị trí cấp điện (on), đèn dư nhiệt bật sáng (hâm nóng nhiên liệu và không khí nạp)
+ Đợi đèn dư nhiệt tắt, xoay núm chìa khoá sang nấc khởi động.
Trường: Cao đẳng nghề sông đà
Khoa: Động lực
Hoà Bình, tháng 4 năm 2007 - --***--- Giáo viên thực hiện: Đào Hữu Đắc
II.11.2. Phương pháp khởi động động cơ: có 2 cách
a. Khởi động bằng máy khởi động:
b. Khởi động bằng tay quay:
- Thường dùng khi ắc quy bị yếu, ôtô không khởi động bằng động cơ điện được.
Trước khi khởi động kéo chặt phanh tay, chèn xe chắc chắn, đưa cần số về số mo.
- Quay trục khuỷu khoảng 10 đến 15 vòng để đưa dầu lên các bề mặt làm việc.
- Vặn khoá điện theo chiều kim đồng hồ để nối mạch điện từ nguồn cung cấp cho các phụ tải,
Đạp ga khoảng 2/3 hành trình. Khi quay người láI xe phảI đứng chếc 1 góc 45 0 so với đường tâm quay, để tay quay ở phía dưới, hai tay nắm chắc tay quay và dật mạnh từ dưới lên. Nếu động cơ chưa nổ cần thực hiện lại cá động tác trện.
Chú ý: Khi khởi động bằng tay tốt nhất phảI có 2 người. Một người trên buồng láI điều khiển và một người quauy.
Trường: Cao đẳng nghề sông đà
Khoa: Động lực
Hoà Bình, tháng 4 năm 2007 - --***--- Giáo viên thực hiện: Đào Hữu Đắc
II.11. Phương pháp khởi động và tắt động cơ:
II.11.3. Phương pháp tắt động cơ:
- Trước khi tắt động cơ cần giảm ga để động cơ chạy chậm từ 1 -2 phút đối với động cơ xăng; 5 phút đối với động cơ diesel.
- Khi tắt động cơ xăng thì xoay chìa khoá điện ngược chiều kim đồng hồ, trả về nấc cấp điện hạn chế (ACC) sau đó xoay chìa khoá về nấc khoá (LOCK) và rút chìa khoá ra ngoài.
- Đồi với động cơ Diesel dùng phương pháp khoá đường cấp nhiên liệu đến bơm cao áp.
Trường: Cao đẳng nghề sông đà
Khoa: Động lực
Hoà Bình, tháng 4 năm 2007 - --***--- Giáo viên thực hiện: Đào Hữu Đắc
II.11. Phương pháp khởi động và tắt động cơ:
II.12.1. Phương pháp khởi hành (đường bằng):
- Khởi hành (động cơ đang nổ) Cần thực hiện các thao tác theo trình tự sau:
+ Kiểm tra an toàn xung quanh xe ôtô
+ Đạp ly hợp hết hành trình.
+ Vào số 1
+ Nhả phanh tay. Khi đèn trên bảng đồng hồ tắt là phanh tay đã nhả hết.
+ Kiểm tra độ an toàn xung quanh xe, báo hiệu bằng cò, đèn trước khi xuất phát.
+ Tăng ga ở mức đủ để xuất phát.
+ Nhả ẵ hành trình ly hợp sau khoảng 3 giây thì vừa tăng ga vừa nhả hết ly hợp cho xe ôtô chạy.
Trường: Cao đẳng nghề sông đà
Khoa: Động lực
Hoà Bình, tháng 4 năm 2007 - --***--- Giáo viên thực hiện: Đào Hữu Đắc
II.12. Phương pháp khởi hành, giảm tốc độ và dừng xe ôtô.
II.12.2. Phương pháp giảm tốc độ:
a. Giảm tốc độ bằng phương pháp phanh động cơ:
- Khi xe đang chuyển động muốn giảm tốc độ phải nhả hết bàn đạp ga để động cơ làm việc ở chế độ chạy không tải. Lúc này quán tính và ma sát trong hệ thống sẽ làm giảm tốc độ chuyển động của ôtô. Biện pháp này gọi là phanh động cơ.
- Khi xuống dốc cao nguy hiểm hoặc trên đường trơn lầy cần sử dụng phương pháp này. Khi phanh càng gài số thấp thì hiệu quả phanh càng cao.
Trường: Cao đẳng nghề sông đà
Khoa: Động lực
Hoà Bình, tháng 4 năm 2007 - --***--- Giáo viên thực hiện: Đào Hữu Đắc
II.12. Phương pháp khởi hành, giảm tốc độ và dừng xe ôtô.
II.12.2. Phương pháp giảm tốc độ:
b. Giảm tốc độ bằng phanh ôtô:
- Nhả bàn đạp ga để đạp bàn đạp phanh với mức độ phù hợp để tốc độ động cơ giảm theo yêu cầu. Trong trươngf hợp này không lên cắt ly hợp.
- Nếu phanh để dừng ôtô trong trường hợp cách chướng ngại vật còn xa thì đạp phanh nhẹ. Nếu cách chướng ngại vật quá gần phải đạp phanh gấp. Để động cơ không bị tắt phảI cắt ly hợp.
Trường: Cao đẳng nghề sông đà
Khoa: Động lực
Hoà Bình, tháng 4 năm 2007 - --***--- Giáo viên thực hiện: Đào Hữu Đắc
II.12. Phương pháp khởi hành, giảm tốc độ và dừng xe ôtô.
II.12.2. Phương pháp giảm tốc độ:
c. Giảm tốc độ bằng phwơng pháp kết hợp:
- Khi ôtô chuyển động xuôpngs dốc dài hoặc trên đường trơn lầy, để đảm bảo an toàn cần phối hợp vừa phanh động cơ ( về số thấp), vừa phanh chân, trường hợp nguy hiểm dùng cả phanh tay.
Trường: Cao đẳng nghề sông đà
Khoa: Động lực
Hoà Bình, tháng 4 năm 2007 - --***--- Giáo viên thực hiện: Đào Hữu Đắc
II.12. Phương pháp khởi hành, giảm tốc độ và dừng xe ôtô.
II.12.3. Phương pháp dừng xe:
- Khi ôtô đang chạy muón dừng hẳn phảI đạp phanh, giảm số và thực hiện theo trình tự sau:
+ kiểm tra an toàn xung quanh.
+ Ra tín hiệu dừng xe, bật xi nhan bên phải.
+ Kiểm tra lại an toàn, đặc biệt phía sau.
+ Nhả bàn đạp ga
+ Đạp phanh và tìm chỗ đỗ xe thích hợp.
+ Đạp ly hợp, ghìm bàn đạp phanh. Khi xe gần đến nơI đỗ cần đạp ly hợp cho động cơ khỏi chết máy sau đó đạp phanh để cố định xe vào chỗ đỗ.
+ Kéo chặt phanh tay đồng thời gài số. ( nếu ở đường bằng và dốc lên thì gài số 1, nếu ở đường bằng và dốc xuống thì gài số lùi. ).
+ Điều chỉnh vô lăng láI cho bánh xe trước hướng vào phía trong. Tắt động cơ; Nhả ly hợp; nhả bàn đạp phanh.
+ Rút chìa khoá điện, xuống xe và khoá cửa. Khi cần thiết phảI chèn bánh xe.
Trường: Cao đẳng nghề sông đà
Khoa: Động lực
Hoà Bình, tháng 4 năm 2007 - --***--- Giáo viên thực hiện: Đào Hữu Đắc
II.12. Phương pháp khởi hành, giảm tốc độ và dừng xe ôtô.
II.13.1. Phương pháp tăng số:
-Khi xe chuyển động dến đoạn đường tốt cần tăng tốc độ chuyển động cho phù hợp cần thực hiện tăng số như sau:
+ Đạp bàn đạp ga, đạp mạnh để lấy đà.
+ Đạp bàn đạp ly hợp , nhả hết bàn đạp ga, tăng số ( yêu cầu thao tác nhẹ nhàng).
+ Từ từ nhr bàn đạp ly hợp và tăng ga.
Chú ý:
- Từ số 1 sang số 2 Nhả ly hợp chậm.
- Từ số 2 sang số 3 Nhả ly hợp hơi nhanh.
- Từ số 3 sang số 4 Nhả ly hợp nhanh.
- Từ số 4 sang số 5 Nhả ly hợp nhanh.
Cần tăng số theo thứ tự từ thấp đến cao.
Trường: Cao đẳng nghề sông đà
Khoa: Động lực
Hoà Bình, tháng 4 năm 2007 - --***--- Giáo viên thực hiện: Đào Hữu Đắc
II.13. Thao tác tăng giảm số:
II.13.2. Phương pháp giảm số:
-Khi xe chuyển động dến đoạn đường xấu, đèo dốc có sức cản chuyển động lớn thì phải thực hiện giảm số để tăng lực kéo cho xe ta thực hiện như sau:
+ Nhả hết bàn đạp ga, đạp hết hành trình bàn đạp ly hợp.
+ Đưa cần số về số 0; tăng ga và về số (chuyển số dứt khoát),
+ Từ từ nhả bàn đạp ly hợp và từ từ tăng ga.
Chú ý: Giảm số theo thứ tự từ số cao đến số thấp.
Thời điểm để thực hiện giảm số phù hợp khi thấy động cơ hoạt động yéy đi
Trường: Cao đẳng nghề sông đà
Khoa: Động lực
Hoà Bình, tháng 4 năm 2007 - --***--- Giáo viên thực hiện: Đào Hữu Đắc
II.13. Thao tác tăng giảm số:
II.14.1. Kiểm tra an toàn khi lùi xe ôtô:
- Điều khiển lùi xe khó hơn tiến do:
+ Không quan sát được phía sau.
+ Khó điều khiển ly hợp.
+ Tư thế lái không thoải mái. Do vậy việc chú ý an toàn khi lùi xe là rất quan trọng. Ta thực hiện như sau:
- Nhìn xung quanh xe, mở cửa để quan sát
- Xuống xe quan sát, hoặc có người kiểm tra và chỉ dẫn
Trường: Cao đẳng nghề sông đà
Khoa: Động lực
Hoà Bình, tháng 4 năm 2007 - --***--- Giáo viên thực hiện: Đào Hữu Đắc
II.14. Phương pháp lùi xe ôtô:
II.14.2. Phương pháp lùi xe ôtô:
- Tư thế lái đúng khi lùi: Nắm tay vào phần trên của vô lăng lái, quan sát gương chiếu hậu, cho phép có thể ngoảnh hẳn về sau hoặc thò đầu ra ngoài để quan sát.
- Điều chỉnh tốc độ lùi: Lùi xe trong tư thế không thoải mái, khó phán đoán để thao tác cho chính xác cần phải điều khiển tốc độ lùi thật chậm. Ta có thể cắt nhả ly hợp liên tục hoặc đạp nửa ly hợp và giữ nhẹ chân ga.
- Đổi và chỉnh hường lùi: Khi thấy xe đi lệch hướng phải từ từ chỉnh lại tay lái. Trường hợp cần thiết phải rừng hẳn lại rồi tiến lên để chỉnh hướng lùi.
Trường: Cao đẳng nghề sông đà
Khoa: Động lực
Hoà Bình, tháng 4 năm 2007 - --***--- Giáo viên thực hiện: Đào Hữu Đắc
II.14. Phương pháp lùi xe ôtô:
Để đảm bảo an toàn khi quay đầu xe người lái xe phải thực hiện quan sát và thao tác theo trình tự sau:
- Quan sát biển báo hiệu để biết nơi được phép quay đầu.
- Quan sát kỹ địa hình nơi chọn để quay đầu.
- Lựa chọn quỹ đạo quay đầu xe (tiến, lùi) cho thích hợp.
- Thực hiện quay đầu xe với quỹ đạo nhỏ nhất.
- Thường xuyên báo tín hiệu, tố nhất có người báo hiệu ở phía sau.
* Nếu quay đầu xe nơi có địa hình nguy hiểm thì đưa đầu xe về phía nguy hiểm, đuôI xe về phía an toàn sau đó thực hiện tiến, lùi liên tục cho đến khi quay được đầu xe.
* Chú ý: Khi dừng xe lại để tiến và lùi nên sử dụng cả phanh tay và phanh chân để đảm bảo an toàn.
Trường: Cao đẳng nghề sông đà
Khoa: Động lực
Hoà Bình, tháng 4 năm 2007 - --***--- Giáo viên thực hiện: Đào Hữu Đắc
II.15. Phương pháp quay đầu xe:
II.16.1. Hình chữ chi thực hành lái xe ôtô:
Kích thước chữ chi thực hành láI xe ôtô tiến và lùi (tuỳ theo từng loại xe) được tính: L = 1,5a B= 1,5b. Trong đó a: là chiều dài ôtô; b: chiều rộng xe
Trường: Cao đẳng nghề sông đà
Khoa: Động lực
Hoà Bình, tháng 4 năm 2007 - --***--- Giáo viên thực hiện: Đào Hữu Đắc
II.16. Phương pháp láI xe ôtô tiến hoặc lùi hình chữ chi:
II.16.2. Phương pháp lái xe qua hình chữ chi:
- Lấy các điểm B`; C` và D` làm điểm chuẩn.
- Khởi hành và cho xe xuất phát vào hình bằng số phù hợp, tốc độ ổn định, cho xe tiến vào vạch trái với khoảng cách 20-30cm.
- Khi tấm chắn phía trước đầu xe ngang với điểm B` thì từ từ lấy hết lái sang phải.
- Quan sát đầu xe vừa cân với hai vạch thì từ từ trả lái sang trái, đồng thời điều chỉnh cho xe tiến sát vào vạch phải với khoảng cách 20-30cm.
- Quan sát thấy tám chắn trước đầu xe ngang với điểm C` thì từ từ lấy lái sang trái. khi đầu xe cân với vạch thì từ từ lái sang phải , đồng thời điều khiển cho xe tiến sát vào vạch trái với khoảng cách 20- 30cm. Tiếp tục thao tác như đã trình bày đưa xe ra khỏi hình.
Trường: Cao đẳng nghề sông đà
Khoa: Động lực
Hoà Bình, tháng 4 năm 2007 - --***--- Giáo viên thực hiện: Đào Hữu Đắc
II.16. Phương pháp láI xe ôtô tiến hoặc lùi hình chữ chi:
II.16.2. Phương pháp lùi xe qua hình chữ chi:
- Lấy các điểm D; C và B làm điểm chuẩn.
- Quan sát gương chiếu hậu để xác định hướng lùi của xe, xác định khoảng cách bước đầu giữa bánh xe và vạch cho phù hợp.
- Gài số lùi, cho xe chạy tốc độ thấp, điều khiển cho xe sát vạch phải, cách khoảng 20-30cm. Quan sát thấy điểm D cách bánh xe sau khoảng từ 20-30 cm thì lấy hết lái sang phải, quan sát gương chiếu hậu trái.
- Khi thấy điểm C xuất hiện trong gương thì từ từ trả lái sang trái, đồng thời diều chỉnh khoảng cách giữa bánh xe sau và điểm C với khoảng cách từ 20 - 30 cm.
- Khi điểm C cách bánh xe sau 2-30 cm thì lấy hết lái sang trái.
Tiêp stục thao tác như vậy để lùi xe ra khỏi hình.
Trường: Cao đẳng nghề sông đà
Khoa: Động lực
Hoà Bình, tháng 4 năm 2007 - --***--- Giáo viên thực hiện: Đào Hữu Đắc
II.16. Phương pháp láI xe ôtô tiến hoặc lùi hình chữ chi: