Tuần 3
Tiết 15
Ngày soạn: 09/ 09/2012
BÀI CA NGẮN ĐI TRÊN BÃI CÁT
( Sa hành đoản ca)
- Cao Bá Quát -
I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
Giúp học sinh
- Thấy được tâm trạng bi phẫn của kẻ sĩ chưa tìm thấy lối ra trên đường đời.
- Hiểu được mối quan hệ giữa nội dung và nghệ thuật của bài thơ cổ thể.
- Có thái độ nhìn nhận đúng đắn trong việc định hướng hành động cho bản thân .
II. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC
1. Ổn định lớp.
2. Kiểm tra bài cũ:
Cái tôi ngất ngưởng của NCT được thể hiện trong Bài ca ngất ngưởng như thế nào? Ý nghĩa tích cực của phong cách sống ấy?
3. Bài mới.
- Vào khoảng nửa sau thế kỉ XIX, nước ta bộc lộ những vấn đề đáng lo ngại về cả tình hình chính trị lẫn kinh tế xã hội. Con đường đi của kẻ sĩ lúc bấy giờ là một con đường gian nan vất vả không chỉ trong thực tiễn mà còn cả trong tư tưởng.
- Sa hành đoản ca là tâm sự của CBQ trước thời thế.

TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG
NỘI DUNG CẦN ĐẠT.

Hoạt động 1:GV hướng dẫn HS tìm hiểu chung
Phương pháp: đọc, phát vấn, giảng giải, rút ra những nội dung chính.
- HS đọc tiểu dẫn và tóm tắt ý chính. --> GVchuẩn xác kiến thức.
* Mở rộng: CBQ từng làm quan triều Nguyễn nhưng sau đó tham gia khởi nghĩa chống triều đình, bị tru di….
Sinh thời Cao Bá Quát có hai câu thơ tỏ chí khí của mình, được xem là đầy khí phách:
Thập tải luân giao cầu cổ kiếm
Nhất sinh đê thủ bái hoa mai.
(Mười năm giao thiệp tìm gươm báu
Một đời chỉ biết cúi đầu lạy hoa mai)
- Những sáng tác của CBQ có đặc điểm gì chung?
- GV: Hoàn cảnh sáng tác tác phẩm ? Thể loại? Bố cục?
- GV mở rrộng :
VHTĐ có: Côn sơn ca( Nguyễn Trãi ) Long thành cầm giả ca( Nguyễn Du ) có cùng thể loại.

Hoạt động 2:Hướng dẫn HS tìm hiểu văn bản
Phương pháp đọc hiểu, phân tích, bình giảng, kết hợp nêu vấn đề, trao đổi, thảo luận nhóm.
GV gợi ý HS chuẩn bị: Ở mỗi đoạn có các đại từ nhân xưng khác nhau, hãy tìm ra và phân tích dụng ý nghệ thuật của cách dùng ấy? (Nhóm 1: đoạn 1. Nhóm 2: đoạn 2. Nhóm 3: đoạn 3).
1. Hình ảnh con người đi trên bãi cát dài (4 câu).
- GV nêu câu hỏi HS trả lời:
+ Đại từ nhân xưng trong đoạn 1 là gì? Ý nghĩa của cách dùng đại từ ấy?
( Nhóm 1.
+ Hình ảnh con người xuất hiện trong khung cảnh như thế nào?( Gợi ý: không gian, thời gian). Hãy tìm những câu thơ có hình ảnh bãi cát?
(Nằm vùng cát trắng ngủ cồn rêu xanh” _C.P.Ngâm
“Cát vàng dặm nọ, bụi hồng dặm kia”_Tr.Kiều)
+ Hình ảnh con người ấy được miêu tả ra sao?( Gợi ý: dáng điệu, tâm trạng). BPNT nào góp phần khắc họa ?
+ Qua dáng điệu lữ khách em biết gì về tâm trạng?
- GV nhận xét chốt lại ý








2. Suy nghĩ của lữ khách về con đường đi của mình (6 câu))
- GV nêu câu hỏi HS trả lời:
+ Đại từ nhân xưng trong đoạn 2 là gì? Ý nghĩa của cách dùng đại từ ấy? ( Nhóm 2.
+ Từ hình ảnh bãi cát và người đi trên bãi cát, tác giả có suy nghĩ gì về con đường đi của mình?
( Xét theo 2 nghĩa: con đường thực và con đường danh lợi
+ Tác giả đã dùng BPNT gì để thể hiện sự cám dổ của bả vinh hoa đối với người đời? Vì sao tác giả lại dùng hình ảnh đó?
+ Có ý kiến cho rằng đoạn thơ là sự tự nhận thức của nhà thơ.Ý kiến của anh chị? Vì sao danh lợi lại là hư danh?
- GV nhận xét chốt lại ý: Cái mồi danh lợi, bả công danh lôi kéo con người, làm cho mê muội. Biết bao tri thức sa vào con đường đó. Riêng CBQ đã nhận thức rõ bản chất con đường danh lợi; tuy chưa tìm ra một con đường đi khác song ông đã ý thức được cần phải thoát khỏi nó.
* Trích dẫn bình: - Đắc gia thư, thị nhật tác.
- Đình thí hậu trình chư hữu
3. Hình ảnh lữ khách trở lại hiện thực đi trên