Nghị quyết của Đại hội toàn quốc lần thứ II ( 1953 ) của Đảng về đường lối cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, về đường lối kháng chiến lâu dài và cuộc phát động giảm tô, thực hiện cải cách ruộng đất đã có ý nghĩa quyết định đối với những bước phát triển mới của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.
Mùa hè năm 1953, cục diện chiến trường Việt Nam có nhiều biến đổi quan trọng. Về phía ta, từ sau chiến dịch Biên giới 1950, quân ta đã lớn mạnh vượt bậc, liên tiếp chiến thắng trong các chiến dịch, giữ vững thế chủ động trên chiến trường. Về phía địch, luôn thất bại liên tiếp, sinh lực bị tiêu diệt, phạm vi chiếm đóng bị thu hẹp. Chúng rắp tâm thực hiện những phương sách mới hòng cứu vãn tình thế.
Tháng 1 năm 1953, Ban Chấp hành Trung ương Đảng họp Hội nghị lần thứ 4. Tại hội nghị, Trung ương Đảng ta đã phân tích sâu sắc và khoa học về hình thái chiến sự ở Việt Nam và toàn chiến trường Đông Dương. Trên cơ sở phân tích những mặt mạnh và yếu của cả ta và địch, nắm vững tư tưởng tiêu diệt sinh lực địch là chính, Trung ương đã đề ra phương hướng chiến lược hết sức đúng đắn: tập trung lực lượng mở những cuộc tiến công vào những hướng quan trọng về chiến lược mà địch tương đối yếu nhằm tiêu diệt một bộ phận sinh lực địch, giải phóng đất đai, đồng thời buộc chúng phải bị động phân tán lực lượng đối phó với ta trên những địa điểm xung yếu mà chúng không thể bỏ; do phải phân tán binh lực mà tạo ra cho ta những điều kiện thuận lợi mới để tiêu diệt thêm từng bộ phận sinh lực của chúng.
Trung ương cũng một lần nữa xác định tư tưởng chỉ đạo cuộc kháng chiến nói chung cũng như tư tưởng chỉ đạo tác chiến của quân đội ta: “ Phương châm chung của cuộc chiến tranh giải phóng của ta là trường kỳ kháng chiến, tự lực cánh sinh, vì vậy ta không chủ quan, khinh địch, không nóng vội, không mạo hiểm. Đánh ăn chắc, tiến ăn chắc, chắc thắng thì đánh cho kỳ thắng, không chắc thắng thì kiên quyết không đánh ”. Chỉ được đánh thắng, không được đánh không thắng.
Trung ương cũng nghiên cứu và phân tích tình hình, nắm vững tư tưởng và phương hướng chiến lược cơ bản đi đến xác định chủ trương tác chiến trong Đông Xuân 1953-1954, đó là: Sử dụng một bộ phận chủ lực mở những cuộc tiến công vào những hướng địch sơ hở, đồng thời tranh thủ cơ hội tiêu diệt địch trong vận động ở những hướng địch có thể đánh sâu vào vùng tự do của ta; trong lúc đó, đẩy mạnh chiến tranh du kích ở khắp các chiến trường sau lưng địch và tích cực tiến hành mọi sự chuẩn bị cần thiết trong nhân dân và bộ đội địa phương, dân quân du kích các vùng tự do để chủ lực rảnh tay làm nhiệm vụ.
Kế hoạch tác chiến cơ bản là:
- Sử dụng một bộ phận chủ lực mở cuộc tiến công lên hướng Tây bắc, tiêu diệt bọn địch còn chiếm đóng Lai Châu, giải phóng Tây Bắc.
- Đề nghị với Quân giải phóng Pa-thét Lào phối hợp với các đơn vị tình nguyện của ta mở các cuộc tiến công vào hướng Trung Lào, tiêu diệt sinh lực địch, mở rộng vùng giải phóng.
- Nếu địch tăng viện cho Tây Bắc thì ta điều thêm chủ lực để tiêu diệt chúng. Nếu địch đánh sâu vào căn cứ địa của ta thì ta sẽ sử dụng lực lượng chủ lực đang giấu kín tìm cách đưa chúng vào bẫy để tiêu diệt.
- Đẩy mạnh hoạt động du kích ở vùng sau lưng địch, phối hợp tích cực với các cuộc tiến công chiến lược.
Trong thực hiện kế hoạch đó cần nắm vững những nguyên tắc sau:
- Nguyên tắc tác chiến cơ bản nhất là phải tiêu diệt sinh lực địch, bồi dưỡng lực lượng ta.
- Phải đánh chắc thắng, đánh tiêu diệt để qua mỗi trận đánh thì quân ta lớn mạnh thêm, quân địch yếu đi.
- Phương hướng tác chiến là chọn những nơi địch sơ hở và tương đối yếu.
- Giữ vững chủ động, kiên quyết buộc địch phải phân tán.
Phương châm của kế hoạch tác chiến 1953-1954 là “ tích cực, chủ động, cơ động, linh hoạt.”
Thực hiện kế hoạch tác chiến, quân ta đã đánh những đòn tiến công chiến lược:
* Giải phóng Lai Châu, bao vây Điện Biên Phủ.
* Giải phóng Tà Khẹt và nhiều địa phương ở Trung Lào.
* Giải phóng cao nguyên Bô lô ven và thị xã A tô pơ.
* Giải phóng Kon Tum và Bắc Tây Nguyên
* Giải phóng Phong sa lì, lưu vực sông Nậm Hu, tiến sát Luông pha băng.
* Đẩy mạnh hoạt động ở chiến trường sau lưng địch: Đồng bằng Bắc Bộ, Bình- Trị