Ngày soạn: 18/2/2014
Tiết 93: ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ
(Minh Huệ)
A. Mục tiêu cần đạt:
1. Kiến thức:
- Hình ảnh của Bác Hồ trong cảm nhận của người chiến sĩ.
- Sự kết hợp giữa yếu tố tự sự, miêu tả với yếu tố biểu cảm và các biện pháp nghệ thuật khác được sử dụng trong bài thơ.
2. Kĩ năng:
- Kể tóm tắt diễn biến câu chuyện bằng một đoạn văn ngắn.
- Bước đầu biết cách đọc thơ tự sự được viết theo thể thơ năm chữ kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm thể hiện được tâm trạng lo lắng không yên của Bác Hồ.
3. Thái độ:
- Giáo dục HS lòng kính yêu lãnh tụ Hồ Chí Minh.
B. Chuẩn bị:
- GV: Giáo án, tranh ảnh.
- HS: Chuẩn bị bài.
C. Tiến trình tổ chức dạy - học:
* Ổn định tổ chức:
* Kiểm tra bài cũ:
* Bài mới:
Hoạt động của thầy và trò
Nội dung kiến thức




? Em hiểu gì về tác giả Minh Huệ và xuất xứ bài thơ?

- Cách đọc: Giọng tâm tình, chậm rãi, thủ thỉ, ngắt nhịp thay đổi lần lượt 3/2, 2/3.
- Phân biệt 3 giọng:
+ Giọng kể chuyện, miêu tả của tác giả.
+ Lời nói của anh đội viên: Giọng lo lắng, nũng nịu.
+ Lời Bác Hồ: giọng trầm ấm, chậm rãi.
? PTBĐ?
? Thể loại?

? Bài thơ kết hợp kể chuyện với miêu tả, biểu cảm. Em hãy cho biết bài thơ kể chuyện gì? Trong truyện ấy xuất hiện những nhân vật nào?
- Bài thơ kể chuyện một đêm không ngủ trên đường đi chiến dịch của Bác.
- Hai nhân vật: Bác Hồ, anh đội viên chiến sĩ.
? Trong hai nhân vật trên,theo em nhân vật nào hiện ra qua sự miêu tả của người kể chuyện? Nhân vật nào trực tiếp bộc lộ suy nghĩ của mình?
- Nhân vật BH hiện ra qua sự miêu tả của người kể chuyện.
Nhân vật anh đội viên chiến sĩ trực tiếp bộc lộ suy nghĩ cảm xúc của mình.

? Hình tượng Bác Hồ và hình ảnh anh đội viên xuất hiện trong hoàn cảnh nào?
(Thời gian, không gian, khung cảnh?)
? Nhận xét?

? Trong hoàn cảnh đó, hình tượng Bác Hồ hiện lên qua những từ ngữ, hình ảnh nào?
? Về dáng vẻ của Bác trong đêm?

? Nghệ thuật cần chú ý?
? Dáng vẻ đó thể hiện điều gì?

? Em hiểu ntn về từ dém, nhón?
(HS thảo luận)



? Qua những hành động, cử chỉ đó chứng tỏ Bác là người ntn?


? Trong đêm tối, Bác đã nói với anh đội viên những gì?

? Nhận xét về 2 lần Bác nói với anh đội viên? (dung lượng? nội dung?...)
? Những lời nói đó giúp em hiểu thêm điều gì ở con người Bác?
? Em cảm nhận ntn về Bác Hồ qua bài thơ?
(Đó là một tình thương yêu giản dị, sâu sắc, đến độ quên mình, một phẩm chất tinh thần cao quí để chúng ta gọi Bác là Cha, là Bác...)
I. Đọc – Tìm hiểu chung văn bản:


1. Tác giả, tác phẩm:
- Minh Huệ: (1927- 2003)
+ Tên khai sinh: Nguyễn Đức Thái.
+ Quê: Nghệ An.
+ Làm thơ từ thời kháng chiến chống thực dân Pháp.
- Viết năm 1951. Dựa trên sự kiện có thật trong chiến dịch Biên giới 1950.

2. Đọc – Từ khó:









3. PTBĐ: Biểu cảm + tự sự, miêu tả
4. Thể thơ: năm chữ

















II. Đọc- hiểu văn bản:
1. Hoàn cảnh:
- Thời gian: đêm khuya
- Không gian: trong lều giữa rừng sâu.
- Khung cảnh: trời mưa, lạnh, tối tăm.
=> khắc nghiệt, gian khó.
2. Hình tượng Bác Hồ:
- Dáng vẻ:
+ lặng yên
+ vẻ mặt trầm ngâm
+ ngồi đinh ninh
+ chòm râu im phăng phắc.
-> từ láy tượng hình
=> thể hiện sự tập trung suy nghĩ cao độ.
- Hành động, cử chỉ:
+ đốt lửa
+ dém chăn
+ nhón chân nhẹ nhàng.
-> lựa chọn từ ngữ đặc sắc, mang tính biểu cảm cao