Ngày soạn: 23/2/2023
Ngày giảng: 27/2/2023
Period: 92, 93
I. Mục tiêu
1. Năng lực

Thực hành Tiếng Việt
MẠCH LẠC VÀ LIÊN KẾT

- Hiểu được đặc điểm và chức năng của liên kết và mạch lạc trong văn bản. Nhận biết và
phân tích tính liên kết của các văn bản. Vận dụng những hiểu biết về mạch lạc và liên kết vào việc
đọc – hiểu, tạo lập văn bản.

2. Phẩm chất:

- Có ý thức tạo lập văn bản đảm bảo tính liên kết.

*Yêu cầu đối với HS khá giỏi.

Viết tốt đoạn văn có tính liên kết, mạch lạc.

II. Phương pháp, kĩ thuật dạy học
Lớp học đảo ngược, dạy học theo nhóm, PP hợp tác, động não, thuyết trình, đặt câu hỏi
III. Phương tiện, thiết bị dạy học
1/ Giáo viên:
- SGK, kế hoạch bài dạy, sách tham khảo
- Máy tính, máy chiếu,...
2/ Học sinh: Chuẩn bị bài theo yêu cầu của GV
IV/ Tiến trình dạy học
1. Ổn định tổ chức
2. Kiểm tra: + Bố cục của văn bản là gì?
    + Một bố cục như thế nào được gọi là rành mạch và hợp lí? Cho  ví dụ minh họa.

(- Bố cục của văn bản là sự tổ chức các đoạn văn thể hiện chủ đề.
- Một bố cục được gọi là rành mạch và hợp lí:
+ Nội dung các phần, các đoạn trong văn bản phải thống nhất chặt chẽ với nhau,
phải có sự phân biệt rạch ròi.
+ Trình tự xếp đặt các phần, các đoạn phải giúp người viết dễ dàng đạt được mục
đích.)

3. Bài mới
HĐ của GV – HS
Hoạt động 1: Khởi động
Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS

Nội dung cần đạt

sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của
mình.
H. Trong quá trình tạo lập văn bản, các em
đã biết cần phải có bố cục rõ ràng, hợp lý…
Không những thế, để 1 bài văn đảm bảo,
chúng ta cần có sự mạch lạc và LK. Vậy,
làm như thế nào để có được một VB mạch
lạc, LK….
I. Tìm hiểu lí thuyết
HĐ 2. Hình thành kiến thức
*Mục tiêu
- Hiểu được đặc điểm và chức năng của liên kết
và mạch lạc trong văn bản. Nhận biết và phân
tích tính liên kết của các văn bản. Vận dụng
những hiểu biết về mạch lạc và liên kết vào việc
đọc – hiểu, tạo lập văn bản.
Đọc đoạn văn trong khung Nhận biết
mạch lạc và liên kết của VB và trả lời câu
hỏi:
- Câu hỏi: Đoạn văn viết về nội dung gì?
Đoạn văn có bao nhiêu câu? Điều gì làm
cho các câu văn tạo thành một đoạn văn
(lưu ý nội dung của các câu và những
phương tiện ngôn ngữ (từ ngữ in đậm)
được dùng trong các câu)?
(Nội dung chính của đoạn văn nói về bức
tranh của Kiều Phương. Đoạn văn có 5
câu.
+ Các câu được sắp xếp theo một trình tự
hợp lí: miêu tả sự vật dựa trên nguyên
tắc từ xa đến gần.
+ Sự sắp xếp về đề tài được nói đến và
trình tự sắp xếp hợp lí của các câu văn
nói về bức tranh làm cho đoạn văn được
mạch lạc.
+ Đoạn văn đảm bảo tính liên kết về mặt

2. Kết luận
- Mạch lạc: là sự liền mạch về nội dung
của một đoạn văn hoặc văn bản; chủ yếu
dựa trên sự thống nhất về đề tài và sự
tiếp nối theo một trình tự hợp lí giữa các

hình thức giữa cách thể hiện qua việc
dùng từ ngữ đồng nghĩa và từ ngữ lặp lại
(bức tranh, tranh, chú bé, chú)
H. Theo em, có nên đảo trật tự giữa các
câu trong đoạn văn không? Vì sao?
Vì đoạn văn đang đảm bảo tính liên kết
về cả nội dung lẫn hình thức nên không
thể đảo được trật tự giữa các câu.

cầu trong đoạn văn hoặc giữa các đoạn
văn trong văn bản. 
- Liên kết: là quan hệ về mặt hình thức
giữa các câu trong đoạn văn hoặc giữa
các đoạn trong văn bản, thể hiện qua các
phương tiện ngôn ngữ như từ ngữ nối, từ
ngữ lập lại, từ ngữ thay thế (từ đồng
nghĩa, đại từ), ….
C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

Tiết 93.

HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học.
HĐ CĐ – 5P
H. Hãy phân tích tính mạch lạc của đoạn
văn sau:

Bài tập 1:
- Đoạn văn viết về việc những người
trên tàu chiến quan sát để tiếp cận “con
cá thiết kình”.
- Các sự việc được sắp xếp theo trật tự
thời gian: từ sáu giờ đến bảy giờ sáng.
- Các sự việc được sắp xếp theo trình tự
nhân quả: diễn biến của sự việc quan sát
và tiếp cận “con cá thiết kình”.

*Các phép LK:
- Phép thế
H. Hãy chỉ ra các phương tiện liên kết - Phép lặp
- Từ đồng nghĩa
được sử dụng trong đoạn trích sau và nêu
chức năng của chúng?
- Phép thế: nó trong câu văn thứ hai thay
cho vật

dài

màu

đen trong

câu

thứ

-> Sự liên kết cùng với sự mạch lạc về
nhất; nó trong câu văn thứ bảy và thứ chín nội dung làm cho các câu tạo thành một
thay cho con cá trong câu văn thứ sáu và thứ chỉnh thể thống nhất.
tám
- Từ đồng nghĩa trong ngữ cảnh: chiếc

tàu trong câu văn thứ năm thay cho tàu
chiến trong câu văn thứ nhất
- Phép lặp: con cá được lặp lại ba lần, trong
các câu văn thứ tư, thứ sáu và thứ tám
=> Chức năng: bảo đảm sự kết nối về hình
thức giữa các câu tạo thành một chỉnh thể
thống nhất. Sự liên kết đó cùng với sự mạch
lạc về nội dung làm cho các câu tạo thành
một chỉnh thể thống nhất, chứ không phải là
những câu rời rạc được sắp xếp cạnh nhau
một cách cơ học.
HS HĐ cá nhân – chia sẻ. GV kết luận.
H. Theo em, có thể sắp xếp các câu trong
đoạn văn dưới đây theo một trật tự khác
được không? Vì sao?
(1) Nhưng con cá cũng bơi với tốc độ y như
vậy! (2) Trong suốt một giờ, chiếc tàu chiến
không tiến gần thêm được một sải! (3) Thật
là nhục nhã cho một trong những chiếc tàu
chạy nhanh nhất của hạm đội Mỹ! (4) Anh
em thủy thủ tức giận điên người. (5) Họ
nguyền rủa quái vật, nhưng nó vẫn phớt lờ.
(Không thể thay thế và đảo được, vì nếu đảo

tính mạch lạc trong đoạn trích sẽ bị thay đổi,
đoạn văn sẽ lủng củng hơn.)
HS HĐ cá nhân – chia sẻ. GV kết luận.
Viết đoạn văn (khoảng 5-7 câu) kể lại một
tình huống trong Cuộc chạm trán trên đại

dương. Thuyết minh ngắn gọn về mạch lạc
và liên kết của đoạn văn
Đoạn văn tham khảo:
Cuộc chạm chán trên đại dương là một văn bản rất ý nghĩa khi đã đề cao sự thám
hiểm, đam mê khám phá của các nhà khoa học. Văn bản để lại ấn tượng trong lòng người
đọc bởi hình ảnh của con tàu ngầm dưới con mắt của nhân vật “tôi” sau khi đã bị ngất. Sau
khi hồi phục, nhân vật tôi đã trèo lên lưng chiếc tàu ngầm, lấy chân gõ gõ thì nhận lại được
sự cứng cáp đến từ “con vật”. Hàng loạt những câu hỏi đã hiện ra trước mắt nhà thám hiểm
về sự lạ lẫm của “con vật”. Không chỉ độ cứng mà cái lưng đen bóng cũng nhẵn nhụi,
không có một chút vẩy, thì ra nó là được làm bằng thép. Giờ phút này nhà thám hiểm mới
phát hiện ra một sự thật về hiện tượng kỳ lạ của thiên nhiên nhiên mà các nhà thám hiểm
theo đuổi bấy lâu nay thì ra lại là sản phẩm của con người.
 Nhận xét: Đoạn văn tren được viết đúng hướng, tình huống nhân vật tôi cảm nhận về
tàu ngầm- hiện tượng thiên nhiên kỳ lạ. Các câu trong đoạn văn đều hướng vào một chủ
đề và được sắp xếp theo một trình tự hợp lý.
 4. Củng cố
Theo em, mạch lạc và liên kết có vai trò như thế nào khi tạo lập văn bản?
5. HD học bài
- Ôn tập thành ngữ
- Hoàn thiện bài tập: Viết đoạn văn 5-7 câu trình bày suy nghĩ của em về vấn đề:
Truyện ngụ ngôn mang đến cho em nhiều bài học lý thú. Trong đoạn văn có sử dụng ít
nhất một thành ngữ và đảm bảo tính mạch lạc, liên kết. (Gạch chân thành ngữ)
Gợi ý:
- Trình bày câu chủ đề
- Kể ra một số truyện ngụ ngôn em biết và được học
- Những truyện ấy mang đến bài học nào.
- Có sử dụng thành ngữ, gạch chân.
Đoạn văn tham khảo: Trong kho tàng văn học dân gian, truyện ngụ ngôn không
những hấp dẫn bởi những câu chuyện ngắn gọn lý thú mà còn hấp dẫn bởi những bài học
đạo lý được truyền đạt rất nhẹ nhàng mà thấm sâu. Ta có thể kể ra vô vàn các truyện nổi
tiếng như: đẽo cày giữa đường, ếch ngồi đáy giếng, con mối và con kiến, thỏ và rùa...Để
qua đó ta nhận ra con người không được nghe ý kiến một cách tùy tiện mà phải xem xét
đánh giá. Ta phải mở rộng tầm hiểu biết đừng để thành ếch ngồi đáy giếng. Chúng ta phải
sống có trách nhiệm, sống vì cộng đồng đừng ích kỉ nếu không sẽ chả có hạnh phúc bền

lâu. Thật tuyệt làm sao, những bài học đó cứ theo ta, làm cho tâm hồn ta thêm phong phú
và tốt đẹp.
- Chuẩn bị bài Đường vào trung tâm vũ trụ (trích Thiên Mã, Hà Thuỷ Nguyên)
+ Đọc văn bản và trả lời các hộp thoại màu vàng.
+ Trả lời câu hỏi sau khi đọc văn bản.
==========================================