PHẦN 6

KHUYẾT TẬT HÀN
VÀ CÁC PHƯƠNG PHÁP KIỂM TRA

CÁC DẠNG KHUYẾT TẬT MỐI HÀN

Những sai lệch về hình dạng, kích thước và tổ chức kim loại của kết cấu hàn so với tiêu chuẩn thiết kế và yêu cầu kỹ thuật, làm giảm độ bền và khả năng làm việc của nó, được gọi là những khuyết tật hàn.

NỨT

NỨT - Là một trong những khuyết tật nghiêm trọng nhất của liên kết hàn, nứt có thể xuất hiện trên bề mặt mối hàn, trong mối hàn và vùng ảnh hưởng nhiệt.

Vết nứt có thể xuất hiện ở các nhiệt độ khác nhau

Nứt nóng:
Xuất hiện trong quá trình kết tinh của liên kết hàn khi nhiệt độ còn khá cao, trên 10000C.
Nứt nguội:
Xuất hiện sau khi kết thúc quá trình hàn và ở nhiệt độ dưới 10000C, nứt nguội có thể xuất hiện sau vài giờ hoặc sau vài ngày.

Vết nứt có các kích thước khác nhau, có thể là nứt tế vi hay nứt thô dại. Các vết nứt thô có thể gây phá huỷ kết cấu ngay khi làm việc. Các vết nứt tế vi, trong quá trình làm việc của kết cấu sẽ phát triển rộng dần ra tạo thành cá vết nứt thô dại









Có thể phát hiện các vết nứt bằng mắt thường hoặc với kính lúp đối với các vết nứt thô dại và nằm ở bề mặt của liên kết hàn. Đối với các vết nứt tế vi và nằm bên trong mối hàn chỉ có thể phát hiện được khi dùng các phương pháp kiểm tra như siêu âm, kiểm tra từ tính, chụp X quang, v.v…

NGUYÊN NHÂN VÀ BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC

Dạng
vết nứt
Nguyên nhân
Khắc phục

Nứt dọc

Sử dụng vật liệu hàn chưa đúng.
Tồn tại sức căng lớn trong liên kết hàn

Tốc độ nguội cao


Bố trí các lớp hàn chưa hợp lý
liên kết hàn không hợp lý

Sử dụng vật liệu hàn phù hợp
Giải phóng các lực kẹp chặt cho liên kết hàn khi hàn, tăng khả năng điền đầy khi hàn
Gia nhiệt trước cho vật liệu hàn, giữ nhiệt cho liên kết hàn để giảm tốc độ nguội của vật hàn
Bố trí so le các lớp hàn
Sử dụng liên kết hàn hợp lý, vát mép, giảm khe hở…

Nứt ở vùng kết thúc hồ quang

Vị trí kết thúc hồ quang bị lõm, tồn tại nhiều tạp chất

Hồ quang không được bảo vệ

Sử dụng thiết bị hàn hợp lý, có chế độ riêng cho lúc gây hồ quang và kết thúc hồ quang
Sử dụng các tấm hàn nối ở vị trí bắt đầu và kết thúc hồ quang, để các vị trí này nằm ngoài liên kết hàn

Nứt ngang

Sử dụng vật liệu hàn chưa đúng.

Tốc độ nguội cao
Mối hàn quá nhỏ so với kết thúc của phần liên kết

Sử dụng vật liệu phù hợp

Tăng dòng điện và kích thước điện cực hàn. Gia nhiệt


RỖ KHÍ

RỖ KHÍ - sinh ra do hiện tượng khí trong kim loại mối hàn không kịp thoát ra ngoài khi kim loại mối hàn đông đặc.

Rỗ khí có thể sinh ra ở bên trong hoặc trên bề mặt mối hàn, có thể tập trung hoặc nằm rời rạc trong mối hàn.











Sự tồn tại của rỗ khí trong mối hàn sẽ làm giảm tiết diện làm việc, giảm cường độ chịu lực và độ kín của liên kết hàn.

NGUYÊN NHÂN
Hàm lượng các bon trong kim loại cơ bản hoặc trong vật hàn quá cao.
Vật liệu hàn bị ẩm, bề mặt chi tiết hàn khi hàn bị bẩn, dính dầu mỡ, gỉ, hơi nước…
Chiều dài hồ quang lớn, tốc độ hàn quá cao

BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC
Dùng vật liệu hàn có hàm lượng các bon thấp
Trước khi hàn vật liệu hàn phải được sấy khô, bề mặt phải được làm sạch.
Giữ chiều dài cột hồ quang ngắn, giảm tốc độ hàn.
Sau khi hàn không gõ xỉ hàn ngay, kéo dài thời gian giữ nhiệt cho mối hàn
Riêng đối với hàn có khí bảo vệ (MIG/MAG…) Sử dụng khí bảo vệ phù hợp, có độ tinh khiết cao, lưu lượng khí cấp cho mối hàn khi hàn phải đủ…

LẪN XỈ

LẪN XỈ - là loại khuyết tật rất rễ xuất hiện trong mối hàn, xỉ hàn và tạp chất phi kim loại có thể tồn tại trong mối hàn, cũng có thể trên bề mặt mối hàn hoặc ở chân mối hàn…











Mối hàn bị lẫn xỉ hàn sẽ có ảnh hưởng lớn đến độ dai va đập và tính dẻo của kim loại mối hàn, làm giảm khả năng làm việc của liên kết hàn dưới