CHƯƠNG III: KHỐI LƯỢNG RIÊNG VÀ ÁP SUẤT
BÀI 14: THỰC HÀNH XÁC ĐỊNH KHỐI LƯỢNG RIÊNG
I. MỤC TIÊU DẠY HỌC
1. Về kiến thức
- Thực hiện được thí nghiệm để xác định được khối lượng riêng của một khối hình chữ nhật,
của một vật có hình dạng bất kì, của một lượng chất lỏng
2. Về năng lực
a) Năng lực chung
- Tự chủ và tự học: Chủ động, tích cực tìm kiếm thông tin, đọc sách giáo khoa, để tìm hiểu:
+ Xác định khối lượng riêng của một khối hình hộp chữ nhật.
+ Xác định khối lượng riêng của một lượng nước.
+ Xác định khối lượng riêng của một vật có hình dạng bất kì không thấm nước.
- Giao tiếp và hợp tác: thảo luận nhóm để tìm ra vấn đề và phương hướng làm thực hành để
xác định được khối lượng và thể tích của vật.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Năng lực giải quyết vấn đề trong thực hành, tránh sai sót
trong quả trình tìm ra kết quả thí nghiệm
b) Năng lực khoa học tự nhiên
- Nhận thức khoa học tự nhiên: cách sử dụng các dụng cụ thí nghiệm và xác định được khối
lượng riêng của một khối hình hộp chữ nhật, của một lượng nước và của một vật có hình dạng
bất kì không thấm nước.
- Tìm hiểu tự nhiên: Phân tích, xác địnhkết quả thí nghiệm
- Vận dụng kiên thức, kĩ năng đã học: Vận dụng công thức tính toán linh hoạt, để xử lí được
kết quả thí nghiệm.
c) Năng lực số:
- 1.1.TC2b – Duyệt, tìm kiếm và lọc dữ liệu, thông tin và nội dung số: Tổ chức và thực hiện
tìm kiếm thông tin về khối lượng riêng của một số chất trong môi trường số (sử dụng công cụ
tìm kiếm, trang web giáo dục đáng tin cậy).
- 1.2TC2a – Đánh giá dữ liệu, thông tin và nội dung số: Phân tích, so sánh và đánh giá tính
chính xác, độ tin cậy của các nguồn thông tin số về khối lượng riêng của một khối hình hộp
chữ nhật (so sánh giữa kết quả thực nghiệm và dữ liệu trực tuyến/ dữ liệu SGK)
- 2.2.TC2a – Chia sẻ thông tin và nội dung thông qua công nghệ số: Học sinh trao đổi, chia
sẻ kết quả học tập số trong nhóm nhằm hoàn thành nhiệm vụ học tập được giao.
3. Về phẩm chất

- Có niềm say mê, hứng thú với việc khám phá và học tập khoa học tự nhiên.
- Chăm học, chịu khó tìm tòi tài liệu và thực hiện các nhiệm vụ cá nhân nhằm tìm hiểu về khối
lượng riêng.
- Có trách nhiệm trong hoạt động nhóm, chủ động nhận và thực hiện nhiệm vụ thí nghiệm,
thảo luận tìm ra được công thức tính khối lượng riêng.
- Trung thực, cẩn thận trong thực hành, ghi chép kết quả thí nghiệm đo khối lượng, thể tích
vật.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
Dụng cụ thí nghiệm: Cân điện tử; thước đo độ dài có độ chia nhỏ nhất tới milimét; khối gỗ
hình hộp chữ nhật; ống đong, cốc thủy tinh; hòn sỏi
- Phiếu học tập.
Phiếu học tập 1
Hoàn thành bảng sau: Xác định khối lượng riêng của một khối hình chữ nhật
Lần đo

Đo thể tích

Đo khối lượng m (kg)

a (m)

b (m)

c (m)

V (m3)

1

a1 = ?

b1 = ?

c1 = ?

V1 = ?

m1 = ?

2

a2 = ?

b2 = ?

c2 = ?

V2 = ?

m2 = ?

3

a3 = ?

b3 = ?

c3 = ?

V3 = ?

m3 = ?

Trung
bình
Tính khối lượng riêng.
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
Phiếu học tập 2
Hoàn thành bảng sau: Xác định khối lượng riêng của một lượng chất lỏng
Lần đo

Đo thể tích

Đo khối lượng

V(m3)

m1 (kg)

m2 (kg)

m2 - m1(kg)

1

Vn1 = ?

?

?

mn1 = ?

2

Vn2 = ?

?

?

mn2 = ?

3

Vn3 = ?

?

?

mn3 = ?

Tính khối lượng riêng.
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................

Phiếu học tập 3
Hoàn thành bảng sau: Xác định khối lượng riêng của một viên sỏi (có hình dạng bất kì)
Lần đo

Đo khối lượng

Đo thể tích

ms (kg)

V1 (m3)

V2 (m3)

V2 - V1 (m3)

1

ms1 = ?

?

?

Vs1 = ?

2

ms2 = ?

?

?

Vs2 = ?

3

ms3 = ?

?

?

Vs3 = ?

Tính khối lượng riêng.
...................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
Hoạt động 1: Khởi động
a) Mục tiêu: Tạo được hứng thú cho học sinh, cũng như giúp ôn lại các kiến thức đã học và
đặt vấn đề để bắt đầu vào bài học mới.
b) Nội dung:
- GV yêu cầu HS nhắc lại công thức xác định khối lượng riêng của vật đã học ở bài trước
- GV đặt câu hỏi gợi mở:
Để xác định khối lượng riêng của một chất tạo nên vật phải xác định được những đại lượng
nào?
Theo em, cách xác định khối lượng riêng của một vật rắn và của một lượng chất lỏng có khác
nhau hay không?
c) Sản phẩm:
- Công thức xác định khối lượng riêng của một vật: D =

m
V

- Để xác định khối lượng riêng của một chất tạo nên vật phải xác định được khối lượng và thể
tích của vật
- Cách xác định khối lượng riêng của một vật rắn và của một lượng chất lỏng là khác nhau
d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV
Giao nhiệm vụ

Hoạt động của HS
Học sinh nhận nhiệm

GV yêu cầu HS nhắc lại công thức xác định khối lượng riêng của vụ
vật đã học ở bài trước
- GV đặt câu hỏi gợi mở:
Để xác định khối lượng riêng của một chất tạo nên vật phải xác
định được những đại lượng nào?
Theo em, cách xác định khối lượng riêng của một vật rắn và của
một lượng chất lỏng có khác nhau hay không?
Thực hiện nhiệm vụ học tập:

HS tiếp nhận câu hỏi,

GV Hướng dẫn, hỗ trợ HS khi cần

suy nghĩ và trả câu trả
lời

Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận:

2 -3 HS trả lời câu hỏi

 GV mời 2 – 3 HS chia sẻ câu trả lời

Các HS khác nhận
xét, bổ sung

Chốt lại và đặt vấn đề vào bài

HS lắng nghe

GV dẫn dắt vào bài mới: Ở bài học trước các bạn đã biết khối
lượng riêng của vật và công thức tính. Hôm nay chúng ta cùng
nhau đi nghiệm lại công thức đó trong bài 14.
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới
Hoạt động 2.1: Xác định khối lượng riêng của một khối hình hộp chữ nhật.
a) Mục tiêu:
- Hướng dẫn các bước tiến hành để HS thiết kế được thí nghiệm xác định khối lượng riêng của
một khối hình hộp chữ nhật.
- Tổ chức và thực hiện tìm kiếm thông tin về khối lượng riêng của một số chất trong môi
trường số (sử dụng công cụ tìm kiếm, trang web giáo dục đáng tin cậy). (1.1TC2b)
- Phân tích, so sánh và đánh giá tính chính xác, độ tin cậy của các nguồn thông tin số về khối
lượng riêng của một khối hình hộp chữ nhật (so sánh giữa kết quả thực nghiệm và dữ liệu trực
tuyến) (1.2TC2a)

- Trao đổi, chia sẻ kết quả học tập số trong nhóm nhằm hoàn thành nhiệm vụ học tập được giao
(2.2.TC2a)
b) Nội dung:
- GV tổ chức cho HS làm việc nhóm thực hiện thí nghiệm xác định khối lượng riêng của một
vật hình hộp chữ nhật và vận dụng thảo luận hoàn thành phiếu học tập số 1
- GV yêu cầu HS thực hiện hoạt động và báo cáo ở tiết sau:
+ Tra cứu trên internet để tìm hiểu xem giá trị khối lượng riêng của gỗ đo được trong thí
nghiệm gần với khối lượng riêng của nhóm gỗ nào nhất? 
+ Cho nhận xét về những yếu tố nào có thể dẫn tới sự chênh lệch giữa hai giá trị này
c) Sản phẩm:
- Học sinh thực hiện thành công thí nghiệm.
- Hoàn thành phiếu học tập số 1
* Gợi ý câu trả lời
- HS tự tra cứu
- Những yếu tố nào có thể dẫn tới sự chênh lệch giữa hai giá trị này:
+ Khối lượng và thể tích của khối gỗ
+ Dụng cụ đo chưa chính xác.
+ Thao tác thực hiện đo chưa chuẩn.
d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:
 GV tổ chức để HS làm việc nhóm (4 – 6HS) thực hành thí HS nhận nhiệm vụ .
nghiệm xác định khối lượng riêng của một vật hình hộp chữ
nhật: 
+ Tìm hiểu GHĐ và ĐCNN của dụng cụ thí nghiệm
 GV hướng dẫn HS lựa chọn dụng cụ thực hành: cân đo khối
lượng có GHĐ và ĐCNN phù hợp với vật cần cân 
+ Đề xuất phương án thí nghiệm xác định khối lượng riêng của
khối gỗ hình hộp chữ nhật 
+ Tiến hành thí nghiệm theo các bước trình bày trong SGK  
- GV nhắc các nhóm HS phân công nhau làm việc nhóm: tiến
hành thí nghiệm, ghi kết quả thí nghiệm vào PHT số 1 ; xử lí kết
quả thí nghiệm như SGK hướng dẫn 

- GV yêu cầu HS thực hiện hoạt động:
+ Tra cứu trên internet để tìm hiểu xem giá trị khối lượng riêng
của gỗ đo được trong thí nghiệm gần với khối lượng riêng của
nhóm gỗ nào nhất? 
+ Cho nhận xét về những yếu tố nào có thể dẫn tới sự chênh lệch
giữa hai giá trị này
Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ:

- HS hoạt động nhóm đề

- GV hướng dẫn HS tiến hành các thí nghiệm theo các bước;

xuất phương án thí nghiệm

- Hướng dẫn HS cách quan sát quá trình thí nghiệm;

và thực hành thí nghiệm

- Hướng dẫn HS cách ghi chép, chụp hình

kết quả thí xác định khối lượng riêng

nghiệm;

của một vật hình hộp chữ
nhật
- HS tra cứu internet trả lời
câu hỏi của GV

Báo cáo kết quả

- Nhóm được chọn trình

- Đại diện các nhóm báo cáo kết quả, hoàn thành phiếu báo cáo bày kết quả phiếu học tập;
kết quả thí nghiệm.

- Các nhóm khác nhận xét

- Mời các nhóm khác nhận xét;

trình bày của nhóm bạn.

- GV nhận xét sau khi các nhóm khác bổ sung.
Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

HS lắng nghe

- GV tổng hợp kết quả thí nghiệm lên bảng, đánh giá, nhận xét,
chuẩn kiến thức và chuyển sang nội dung mới.
Hoạt động 2.2: Xác định khối lượng riêng của một chất lỏng
a) Mục tiêu:
- Hướng dẫn các bước tiến hành để HS thiết kế được thí nghiệm xác định khối lượng riêng của
một chất lỏng.
- Phân tích, so sánh và đánh giá tính chính xác, độ tin cậy của các nguồn thông tin số về khối
lượng riêng của một khối hình hộp chữ nhật (so sánh giữa kết quả thực nghiệm và dữ liệu
SGK) (1.2TC2a)
b) Nội dung:
- GV hướng dẫn học sinh làm việc nhóm thực hiện thí nghiệm xác định khối lượng riêng của
một chất lỏng và vận dụng thảo luận hoàn thành phiếu học tập số 2

- GV yêu cầu HS thực hiện hoạt động: Tra cứu Bảng 13.3 (Bài 13) để xem giá trị khối lượng
riêng của chất lỏng đo được trong thí nghiệm này và khối lượng riêng của nước cho trong bảng
có bằng nhau hay không. Cho biết những yếu tố nào có thể dẫn tới sự chênh lệch giữa hai giá
trị này
c) Sản phẩm:
- Học sinh thực hiện thành công thí nghiệm.
- Hoàn thành phiếu học tập số 2
* Gợi ý câu trả lời
- Giá trị khối lượng riêng của nước xác định trong thí nghiệm này và khối lượng riêng của
nước trong Bảng 13.3 (Bài 13) xấp xỉ bằng nhau.
- Những yếu tố nào có thể dẫn tới sự chênh lệch giữa hai giá trị này:
 Nước có thành phần khác nhau.
 Dụng cụ đo chưa chính xác.
 Thao tác thực hiện đo chưa chuẩn.
d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:
- GV tổ chức để HS hoạt động nhóm: tìm hiểu GHĐ và ĐCNN HS nhận nhiệm vụ .
của dụng cụ thí nghiệm, đề xuất phương án thí nghiệm và tiến
hành thí nghiệm xác định khối lượng riêng của nước theo các
bước trình bày trong SGK
- GV nhắc các nhóm HS phân công nhau làm việc nhóm: tiến
hành thí nghiệm, ghi kết quả thí nghiệm vào PHT số 2, xử lí kết
quả thí nghiệm như SGK hướng dẫn 
- GV yêu cầu HS thực hiện hoạt động: Tra cứu Bảng 13.3 (Bài
13) để xem giá trị khối lượng riêng của chất lỏng đo được trong
thí nghiệm này và khối lượng riêng của nước cho trong bảng có
bằng nhau hay không. Cho biết những yếu tố nào có thể dẫn tới
sự chênh lệch giữa hai giá trị này
Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ:

Chia sẻ kết quả thí nghiệm,

- GV hướng dẫn HS tiến hành các thí nghiệm theo các bước;

thảo luận nhóm thống nhất

- Hướng dẫn HS cách quan sát quá trình thí nghiệm;

ý kiến nhận xét về sự sinh

- Hướng dẫn HS cách ghi chép, chụp hình

kết quả thí trưởng của thực vật.

nghiệm;
Báo cáo kết quả

- Nhóm được chọn trình

- Đại diện các nhóm báo cáo kết quả, hoàn thành phiếu báo cáo bày kết quả phiếu học tập;
kết quả thí nghiệm.

- Các nhóm khác nhận xét

- Mời các nhóm khác nhận xét;

trình bày của nhóm bạn.

- GV nhận xét sau khi các nhóm khác bổ sung.
Tổng kết:

HS lắng nghe

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn hóa kiến thức, chuyển sang nội
dung tiếp theo
Hoạt động 2.3: Thực hành tìm hiểu cách xác định khối lượng riêng của một vật có hình
dạng bất kì
a) Mục tiêu: Thực hiện được thí nghiệm để xác định được khối lượng riêng của một khối hình
của một vật có hình dạng bất kì,
b) Nội dung: GV chia lớp thành nhóm, yêu cầu các nhóm thảo luận và trả lời các nội dung
trong phiếu học tập số 3 cách xác định khối lượng riêng và thực hành xác định khối lượng
riêng của một vật có hình dạng bất kì
c) Sản phẩm:
- Học sinh thực hiện thành công thí nghiệm.
- Hoàn thành phiếu học tập số 3
d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ:

HS nhận nhiệm vụ .

GV yêu cầu các nhóm thảo luận và trả lời các nội dung trong
phiếu học tập số 3 cách xác định khối lượng riêng và thực
hành xác định khối lượng riêng của một vật có hình dạng bất
kì (sỏi). Ghi số liệu, tính khối lượng riêng và hoàn thành
phiếu học tập số 3
Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ:

Chia sẻ kết quả thí nghiệm,

- GV hướng dẫn HS tiến hành các thí nghiệm theo các thảo luận nhóm thống nhất ý
bước;

kiến nhận xét về sự sinh

- Hướng dẫn HS cách quan sát quá trình thí nghiệm;

trưởng của thực vật.

- Hướng dẫn HS cách ghi chép, chụp hình

kết quả thí

nghiệm;
Báo cáo kết quả

- Nhóm được chọn trình bày

- Đại diện các nhóm báo cáo kết quả, hoàn thành phiếu báo kết quả phiếu học tập;
cáo kết quả thí nghiệm.

- Các nhóm khác nhận xét

- Mời các nhóm khác nhận xét;

trình bày của nhóm bạn.

- GV nhận xét sau khi các nhóm khác bổ sung.
Tổng kết:

HS lắng nghe

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn hóa kiến thức, chuyển

sang nội dung tiếp theo
Hoạt động 2.4: Báo cáo kết quả thực hành
a) Mục tiêu: HS viết và trình bày báo cáo kết quả quan sát
b) Nội dung: HS viết và trình bày báo cáo.

BÁO CÁO KẾT QUẢ THÍ NGHIỆM
Tiết...., Ngày……tháng………năm…….
Tên học sinh/nhóm:……………………………………………..…Lớp…….
1. Mục đích thí nghiệm: Xác định khối lượng riêng của một khối hình chữ nhật, của một
đại lượng chất lỏng, của một vật bất kì.
2. Chuẩn bị

.........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
3. Các bước tiến hành

.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
4. Kết quả thí nghiệm

Chuẩn bị mẫu vật, dụng cụ, thiết bị
Trước buổi

Phân công nhiệm vụ

thực hành

4.1 Thí nghiệm 1

Họ và tên

Nhiệm vụ

- .....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
4.2 Thí nghiệm 2

- .....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
4.3 Thí nghiệm 2

- .....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
c) Sản phẩm: Phiếu báo kết quả thực hành
d) Tổ chức thực hiện
Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

Giao nhiệm vụ: GV yêu cầu các nhóm viết HS nhận nhiệm vụ.
và trình bày báo cáo theo mẫu quy định.
Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ: HS
thảo luận và làm việc theo nhóm.

HS thực hiện nhiệm vụ.

Báo cáo kết quả

- Nhóm được chọn trình bày kết quả.

- Chọn 1 nhóm lên báo cáo kết quả quan sát - Nhóm khác nhận xét phần trình bày của
được;
- Nhóm khác nhận xét và bổ sung.
C. DẶN DÒ
- Xem lại kết quả thực hành.
- Mỗi Hs viết báo cáo kết quả thực theo mẫu

nhóm bạn.