TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC
KHOA KHOA HỌC CƠ BẢN

TRỊNH THỊ HIÊN

BÀI GIẢNG HỌC PHẦN

BIÊN MỤC MÔ TẢ
(Tài liệu lưu hành nội bộ)

THÁI NGUYÊN – 2025
1

MỤC LỤC
Mục lục ................................................................................................................................................. 2
Giới thiệu học phần .............................................................................................................................. 3
Chương 1: Tổng quan về biên mục mô tả .................................................................................... 4
1.1. Khái niệm chung về biên mục mô tả .......................................................................................... 4
1.2. Phân loại biên mục mô tả.............................................................................................................. 7
1.3. Nguồn lấy thông tin biên mục mô tả .......................................................................................... 9
1.4. Lịch sử biên mục mô tả ...............................................................................................................13
1.5. Yêu cầu và quy định chung trong biên mục mô tả ..................................................................18
Chương 2: Giới thiệu các quy tắc và chuẩn biên mục mô tả ..................................................24
2.1. Tiêu chuẩn quốc tế về mô tả thư mục ISBD.............................................................................24
2.2 Tiêu chuẩn Việt Nam: TCVN 4743-89......................................................................................24
2.3 Quy tắc biên mục Anh – Mỹ (AACR2) .....................................................................................25
2.4. Khổ mẫu biên mục đọc máy MARC 21 ...................................................................................31
Chương 3: Điểm truy cập thông tin .............................................................................................38
3.1. Khái niệm điểm truy cập thông tin và tiêu đề mô tả ................................................................38
3.2. Điểm truy cập thông tin chính là tác giả cá nhân .....................................................................40
3.3. Điểm truy cập thông tin chính là tác giả tập thể .......................................................................43
3.4. Điểm truy cập thông tin chính là nhan đề tài liệu.....................................................................46
3.5. Điểm truy cập thông tin bổ sung ...............................................................................................47
Chương 4: Quy tắc mô tả tổng quát ............................................................................................50
4.1. Vùng Nhan đề và thông tin trách nhiệm ...................................................................................50
4.2. Vùng Lần xuất bản .....................................................................................................................55
4.3. Vùng Chi tiết đặc thù loại tài liệu .............................................................................................56
4.4. Vùng Xuất bản, phát hành ..........................................................................................................56
4.5. Vùng Mô tả vật lý .......................................................................................................................59
4.6. Vùng Tùng thư ............................................................................................................................61
4.7. Vùng Phụ chú...............................................................................................................................63
4.8. Vùng Mã số chuẩn và điều kiện thu thập .................................................................................65
Chương 5: Phương pháp mô tả sách ...........................................................................................69
5.1. Phương pháp mô tả sách đơn .....................................................................................................69
5.2. Phương pháp mô tả sách bộ .......................................................................................................74
Chương 6: Phương pháp mô tả các loại hình tài liệu khác .....................................................85
6.1. Mô tả xuất bản phẩm tiếp tục ....................................................................................................85
6.2. Mô tả phân tích (mô tả trích) ......................................................................................................87
6.3. Mô tả một số loại hình tài liệu khác ..........................................................................................89
Sách giao bài tập ..............................................................................................................................102
Phụ lục ...............................................................................................................................................117

2

GIỚI THIỆU HỌC PHẦN
BIÊN MỤC MÔ TẢ
Số tín chỉ: 04
I. GIẢNG VIÊN
- Giảng viên chuyên môn: Trịnh Thị Hiên. E-mail: hientt@tnus.edu.vn SĐT:
0988482258.
- Chuyên gia hướng dẫn: (Họ tên, email, số điện thoại)
- Hỗ trợ giải đáp thắc mắc:
Lớp

Giáo viên chủ nhiệm

Điện thoại

Email

- Quản lý học tập: (Họ tên, email, số điện thoại)
II. MỤC TIÊU MÔN HỌC
Học phần “Biên mục mô tả” nhằm trang bị cho sinh viên ngành Thông tin - Thư viện:
Mục tiêu về kiến thức: Nắm được những kiến thức cơ bản biên mục mô tả. Quy tắc
biên mục Anh – Mỹ (AACR2). Khổ mẫu biên mục MARC21
Mục tiêu về kỹ năng:
- Biết cách trình bày điểm truy cập thông tin.
- Biết mô tả các loại hình tài liệu khác nhau (sách, báo, tạp chí, bản thảo, bản đồ, tệp
tin, …) trên phiếu mô tả truyền thống và thiết lập biểu ghi MARC 21 cơ bản cho tài liệu đó.
Mục tiêu về thái độ
- Sinh viên thực hành, làm bài tập, làm nghiên cứu theo cá nhân hoặc nhóm qua đó rèn
luyện khả năng nghiên cứu và thuyết trình của sinh viên.
III. NỘI DUNG MÔN HỌC
Chương 1: Tổng quan về biên mục mô tả
Chương 2: Giới thiệu các quy tắc và chuẩn biên mục mô tả
Chương 3: Điểm truy cập thông tin
Chương 4: Quy tắc mô tả tổng quát
Chương 5: Phương pháp mô tả sách
Chương 6: Phương pháp mô tả các loại hình tài liệu khác

3

CHUƠNG 1
TỔNG QUAN VỀ BIÊN MỤC MÔ TẢ
1.1. Khái niệm chung về biên mục mô tả
1.1.1. Khái niệm chung
* Khái niệm biên mục tài liệu
Mục tiêu của công tác biên mục:
- Tìm kiếm nguồn thông tin nhanh chóng, thuận tiện.
- Tổ chức, sắp xếp tài liệu trong kho và thông tin trên máy tính điện tử.
- Xây dựng các sản phẩm và dịch vụ thông tin.
- Trao đổi nguồn thông tin.
- Hỗ trợ lưu trữ và bảo quản nguồn thông tin.
Theo Từ điển thuật ngữ thư viện học ALA: Biên mục là tổ hợp những phương pháp và quá
trình xử lý tài liệu (mô tả, phân loại, định chủ đề) cũng như các quá trình và thao tác tổ chức mục lục
và hộp phiếu thư viện.
Biên mục gồm hai loại:
- Biên mục mô tả (xử lý hình thức): áp dụng các chuẩn quy tắc biên mục theo tiêu chuẩn
quốc tế để đảm bảo tính nhất quán của dữ liệu biên mục.
- Biên mục đề mục (xử lý nội dung): xác định tiêu đề đề mục và ký hiệu phân loại để sắp
xếp tài liệu, tạo điểm truy cập về nội dung.
Biên mục là tổ hợp các quá trình mô tả hình thức và nội dung tài nguyên thông tin; Xây
dựng điểm truy cập theo quy tắc thống nhất; Tạo lập các mục lục cho các dạng tài nguyên thông tin.
Biên mục tài liệu là toàn bộ các công đoạn có liên quan đến việc tổ chức công cụ tra cứu và
tìm kiếm thông tin, bao gồm các công đoạn từ mô tả thư mục, định chủ đề, phân loại và kiểm soát
tính thống nhất.
Kiểm soát tính thống nhất là quá trình đảm bảo sự nhất quán trong khi diễn đạt một điểm
truy nhập, cho thấy mối quan hệ giữa các tên người, tên tác phẩm hay các chủ đề dựa theo các quy
tắc mô tả hay khung đề mục, từ điển, từ chuẩn có kiểm soát hay tệp quy định tính thống nhất.
Việc kiểm soát tính thống nhất được tiến hành trong cả hai giai đoạn biên mục mô tả và biên
mục đề mục (định chủ đề, phân loại). Nghĩa là trong quá trình thiết lập điểm truy cập chính và điểm
truy cập bổ sung đều phải được tiến hành theo một quy tắc, một tiêu chuẩn chung, thống nhất.
Mục đích cuối cùng của công tác biên mục tài liệu là tạo điều kiện cho độc giả tìm kiếm tài
liệu trong thư viện thông qua việc dùng thẻ thư mục (phiếu mục lục) hay qua mục lục truy cập công
cộng trực tuyến (OPAC – Online Public Access Catalog).
* Khái niệm biên mục mô tả tài liệu
Mô tả là khâu công tác kỹ thuật cơ bản giúp xác định được đặc tính của tài liệu về nội dung,
công dụng và hình thức. Mô tả là cơ sở chính để tổ chức các loại hình mục lục thư viện, là một trong
những hệ thống tra cứu truyền thống.
Mục đích của mô tả tài liệu:

4

- Giúp bạn đọc, người dùng tin có được khái niệm về tài liệu và nhanh chóng, dễ dàng tìm
được tài liệu ấy trong hệ thống tìm tin truyền thống nếu biết một số thông tin tác giả, nhan đề, chủ
đề.
- Phiếu mô tả cho biết thư viện hiện đang có những tài liệu nào đó và thuộc lần xuất bản
nào.
- Theo Từ điển tiếng Việt – 1997: “Mô tả là dùng ngôn ngữ hoặc màu sắc, đường nét, nhạc
điệu, … để cho người khác hình dung được các sự vật hoặc hình dáng, tâm trạng của con người
trong khung cảnh nào đó”.
- Trong Thư viện học: “Mô tả tài liệu là việc lựa chọn những dẫn liệu đặc trưng của một tài
liệu, trình bày chúng theo những quy tắc nhất định giúp bạn đọc có khái niệm về tài liệu trước khi
được tiếp xúc trực tiếp với tài liệu đó”.
Biên mục mô tả là việc lựa chọn những dữ liệu đặc trưng về hình thức của một tài liệu và
trình bày chúng theo một quy tắc nhất định, giúp bạn đọc có khái niệm cụ thể về từng tài liệu trước
khi tiếp xúc trực tiếp với tài liệu đó.
Nói khác, biên mục mô tả là một công đoạn trong quá trình biên mục tài liệu, là việc ghi lại
một cách đầy đủ, ngắn gọn những thông tin cơ bản về tài liệu, trình bày những thông tin ấy theo một
quy tắc nhất định, nhằm giúp bạn đọc tìm kiếm tài liệu 1 cách nhanh chóng, dễ dàng qua các hệ
thống tìm tin truyền thống và hiện đại.
Theo Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10670: 2014. Hoạt động thư viện - thuật ngữ và định
nghĩa về bổ sung và biên mục:
“Biên mục mô tả (descriptive cataloguing) là biên mục tạo ra các dữ liệu mô tả và điểm truy
cập không phải chủ đề”.
Biên mục mô tả là quá trình mô tả hình thức của tài nguyên thông tin và xây dựng điểm truy
cập theo hình thức của nguồn tài nguyên thông tin đó.
Như vậy, hoạt động biên mục mô tả nhằm tạo ra các biểu ghi thư mục, hoặc phiếu mô tả dữ
liệu và hình thành các điểm truy cập về hình thức của tài nguyên thông tin. Các biểu ghi thư mục sẽ
phải được tổ chức theo một mục lục.
Quá trình mô tả tài nguyên thông tin nhằm hình thành một biểu ghi thư mục. Dữ liệu mỗi
biểu ghi thư mục tối thiểu cần mô tả hình thức tài nguyên thông tin như nhan đề, tác giả, đặc điểm
xuất bản, đặc trưng vật lý; Mô tả nội dung thông tin bao gồm: xác định chủ đề, lập chỉ số phân loại,
hoặc tóm tắt tài liệu; Các dữ liệu mô tả hình thức và nội dung tài nguyên thông tin sẽ được định chỉ
mục để xây dựng điểm truy cập nhằm tìm kiếm thông tin thuận tiện. Xây dựng nguyên tắc mô tả
hình thức tài nguyên thông tin để tạo ra điểm truy cập về hình thức được gọi là hoạt động biên mục
mô tả.
1.1.2. Chức năng của biên mục mô tả
- Chức năng nhận dạng (thông tin): đưa ra những thông tin về tác giả, tên tài liệu, hình thức,
công dụng; thông tin về lần xuất bản và việc xuất hiện của tài liệu này hay tài liệu khác trong thư
viện. Bất kỳ ở đâu và với mục đích nào, mô tả cũng thông tin về sự có mặt của những tác phẩm của
những tác giả nào, về lĩnh vực kiến thức này hay lĩnh vực kiến thức khác, về vấn đề này hay vấn đề
khác, … đã có trong thư viện hoặc thông tin về những cuốn sách, những bài báo … về một lĩnh vực

5

kiến thức nào đó, về một đề tài, chủ đề nào đó … trong các bản thư mục. Mô tả không chỉ thông tin
nội dung mà còn thông báo về sự xuất hiện một tài liệu nào đó trong thư viện, trong các cơ quan
thông tin hoặc trong hiệu sách. Như vậy, chức năng thông tin của mô tả được thể hiện ở hai mục
đích: thông tin khoa học và truyền tín hiệu.
- Chức năng tìm tin: qua các thông tin cơ bản của mô tả tài liệu (tên tác giả, tên tài liệu, …),
người dùng tin xác định được những tài liệu cần thiết dựa trên những dấu hiệu xác định hoặc đã chỉ
rõ nguồn tài liệu mà ở đó có những tin tức, những bài viết, những ý kiến nhận xét về một tác phẩm
nào đó có giá trị đã được giới thiệu trong các mục lục thư viện, trong các bản thư mục. Tất cả những
thông tin nêu ra trong mô tả không chỉ cho ta có một khái niệm toàn diện về một tài liệu mà còn cho
ta biết giá trị của tài liệu đó, tạo điều kiện cho bạn đọc lựa chọn được trong số những tài liệu jgiowis
thiệu, tài liệu nào đáp ứng đủ nhất yêu cầu của họ, tài liệu nào phù hợp với trình độ của họ và tài liệu
nào là tài liệu họ đang quan tâm. Người sử dụng thư viện có thể phát hiện dược trong kho của thư
viện có bao nhiêu tác phẩm của một tác giả, chủ đề nào đó thuộc lĩnh vực khoa học nào đó.
- Chức năng tập hợp: phiếu mô tả của những tài liệu giống nhau hoặc có liên quan về 1 lĩnh
vực nào đó được tập hợp một chỗ. Phiếu mô tả những tài liệu khác nhau của cùng một tác giả cũng
sẽ được tập hợp cùng một vị trí trong mục lục.
- Chức năng đánh giá (chọn lọc): Thông tin trong mô tả cho biết giá trị của tài liệu: cũ hay
mới, cho biết lần xuất bản mới nhất của cùng 1 tài liệu, những tài liệu cùng 1 nội dung nhưng do tác
giả khác nhau viết, nhà xuất bản khác nhau, số trang khác nhau, … cho phép người dùng tin chọn
lựa được những tài liệu tốt nhất và phù hợp nhất.
1.1.3. Nhiệm vụ của biên mục mô tả
- Đưa những thông tin cơ bản, đặc trưng về hình thức của tài liệu:
+ Thực hiện nhiệm vụ tuyên truyền, giới thiệu, tổ chức và hướng dẫn bạn đọc một cách tích
cực nhất.
+ Giúp bạn đọc tìm hiểu rõ vốn tài liệu của thư viện hoặc cơ quan thông tin.
- Lựa chọn và thiết lập các tiêu đề mô tả theo tác giả (cá nhân, tập thể) hoặc theo nhan đề tài
liệu.
- Được sử dụng trong nhiều công tác khác: Bổ sung, đăng ký cá biệt, xây dựng mục mục,
biên soạn thư mục, xây dựng cơ sở dữ liệu (biên mục tự động), … Ngoài ra còn sử dụng trong công
tác nghiên cứu, giảng dạy xuất bản, phát hành sách. Quan trọng hơn nữa, mô tả tài liệu đã góp phần
thúc đẩy sự phát triển khoa học kỹ thuật, đẩy mạnh sản xuất và cải thiện đời sống của nhân dân.
1.1.4. Ý nghĩa, tác dụng của biên mục mô tả
Đặc tính của biên mục mô tả là ngắn gọn, cô đọng nhưng có thể phản ánh đặc điểm của tài
liệu ở nhiều khía cạnh khác nhau, vì thế, nó có nhiều ý nghĩa, tác dụng trong công tác thư viện.
- Là cơ sở, công cụ để tổ chức bộ máy tra cứu truyền thống và hiện đại:
+ Bộ máy tra cứu truyền thống: hệ thống mục lục (mục lục chữ cái, mục lục phân loại, mục
lục chủ đề).
+ Bộ máy tra cứu hiện đại: tra cứu qua mục lục truy nhập công cộng trực tuyến (OPAC)
hoặc tra cứu trực tiếp qua các cơ sở dữ liệu.

6

- Là điều kiện để trao đổi dữ liệu thư mục giữa các thư viện với nhau.
- Cung cấp các điểm tiếp cận thông tin, giúp bạn đọc tìm kiếm, lựa chọn tài liệu một cách
nhanh chóng, chính xác và hiệu quả.
1.1.5. Sản phẩm của quá trình biên mục mô tả
* Mục lục dạng sách
Khái niệm mục lục: Mục lục là bản liệt kê các tài liệu có trong thư viện hoặc trong một
nhóm thư viện được tổ chức theo một sơ đồ nhất định nhằm giới thiệu nội dung vốn tài liệu. Mục
lục là bộ máy tổ chức và tìm tin chủ yếu của thư viện.
Mục lục dạng sách là công cụ thư mục truyền thống được xuất bản dưới dạng chuyên khảo
(dạng sách) hay còn được gọi là bản thư mục.
* Mục lục phiếu
Nội dung mỗi phiếu mô tả đại diện cho một tên tài liệu, thông tin trên mỗi phiếu mô tả gồm
nhan đề, tên các tác giả, thông tin về xuất bản, đặc điểm vật lý và các điểm truy cập chủ đề, phân
loại, tiêu đề chính. Phiếu mô tả có kích thước chiều cao × chiều rộng là 2 × 3 inch hay 7,5 × 12,5
cm. Thông tin trên mỗi phiếu được sắp xếp theo các bộ quy tắc biên mục.
Các phiếu mô tả được tổ chức theo các mục đích tìm kiếm tài liệu tạo ra các mục lục. Các
mục lục được tổ chức trong thư viện thường là mục lục tên tác giả, mục lục tên tài liệu, mục lục chủ
đề, mục lục phân loại... đối với từng loại hình tài liệu và từng loại ngôn ngữ khác nhau.
* Mục lục vi dạng
Mục lục vi dạng phổ biến do sự phát triển của vi dạng đầu ra của máy tính (COM). Mục lục
vi dạng được sản xuất bằng vi phim hoặc vi phiếu. Mục lục cung cấp dữ liệu về tài liệu được lưu giữ
trong thư viện. Dữ liệu thư mục trên cả hai dạng sách và vi dạng không thể thay đổi được, người
dùng không thể tự động thêm vào hoặc xóa đi. Mục lục vi dạng đễ dàng được tạo ra bằng máy tính,
chúng rất linh hoạt trong việc thay đổi các dữ liệu nhập vào. Với một lệnh nhất định có thể được
thực hiện để thay đổi nhiều mục nhập dữ liệu. Để đáp ứng nhu cầu của người sử dụng, COM có thể
thực hiện được thành nhiều bản thư mục. Các bản thư mục này cũng dễ dàng được gửi đến các thư
viện hoặc cơ quan thông tin khác.
* Mục lục trực tuyến OPAC
OPAC (Online Public Access Cataloguing) là mục lục tra cứu trực tuyến được tạo lập từ các
biểu ghi dữ liệu. OPAC giúp cho người dùng tin thuận lợi trong việc tra cứu thông tin trên máy tính.
Ngoài các tính năng của các thế hệ trước đó, OPAC thế hệ thứ ba còn được cải tiến và phát
triển thêm nhiều tính năng hữu ích cho người dùng, từ việc tìm kiếm đến việc đặt mượn giúp họ có
thể tiết kiệm về thời gian và công sức. Các cải tiến đó bao gồm: Cho phép tìm kiếm một lượng lớn
tài liệu; Có khả năng tìm kiếm theo nhiều tiêu chí khác nhau; Cho phép người dùng biết được trạng
thái mượn - trả của từng tài liệu; Người dùng có khả năng đặt mượn, mua tài liệu; Có khả năng
mượn liên thư viện khi liên kết dữ liệu giữa các mục lục OPAC với nhau.
1.2. Phân loại biên mục mô tả
Trong công tác biên mục mô tả, người ta sử dụng một vài loại mô tả khác nhau. Sự khắc
nhau đó thể hiện ở công dụng, tính chất của mô tả. Sử dụng loại mô tả nào hoàn toàn phụ thuộc vào

7

tính chất, nhiệm vụ của từng thư viện: Thư viện lớn hầu như sử dụng tất cả các loại mô tả đã có, các
thư viện nhỏ chỉ cần sử dụng một vài loại mô tả cũng đủ để mô tả các loại hình tài liệu có trong kho
sách. Dựa trên các căn cứ khác nhau, người ta phân loại mô tả thành các loại khác nhau.
1.2.1. Căn cứ vào đối tượng mô tả: 4 loại:
- Mô tả riêng (cá biệt): đối tượng là từng tài liệu cụ thể được xuất bản riêng biệt hoặc là mô
tả từng tập riêng của ấn phẩm nhiều tập. Khi tiến hành mô tả riêng một tài liệu nào đó, trước hết
phải xác định mục đích mô tả, tìm hiểu đặc điểm của tài liệu (thuộc loại hình nào, có cấu tạo xuất
bản như thế nào, tài liệu có tác giả hay không)
- Mô tả theo nhóm (theo cụm): từng nhóm tài liệu có nội dung cùng loại (các nội quy của xí
nghiệp, nhà máy, …), hình thức cùng kiểu (tờ rời, tập mỏng theo thứ tự năm xuất bản đầu so với
năm cuối), chỉ mô tả theo tên tác giả tập thể hay tên tài liệu.
- Mô tả tổng hợp: sách nhiều tập, ấn phẩm định kỳ và tùng thư (đặc biệt là tất cả tập trung
thể hiện phiếu có 2 phần).
+ Phần chung: phản ánh những dữ liệu thư mục chung cho cả bộ tài liệu, ấn phẩm tiếp tục,
tùng thư.
+ Phần riêng: liệt kê các tập, các số hiện có trong thư viện và các thông tin chỉ liên quan đến
1 tập, 1 số trong bộ đó (đặc biệt riêng của từng tập trong bộ sách).
- Mô tả phân tích (mô tả trích): mô tả 1 phần tài liệu. Đối tượng mô tả phân tích là chương,
phần, mục trong 1 cuốn sách, từng bài trong báo, tạp chí.
1.2.2. Căn cứ vào nội dung: 2 loại
- Mô tả đầy đủ: mô tả rất chi tiết về tài liệu giúp bạn đọc nhận dạng đúng tài liệu, giới thiệu
tương đối đầy đủ chi tiết những thông tin cần thiết về tài liệu để có thể phân biệt nó với tài liệu cùng
loại (những thư viện có biên mục tập trung – thư viện lớn).
- Mô tả rút gọn: chỉ mô tả 1 số yếu tố tối thiểu những thông tin cần nhất có thể xác định
được tài liệu. VD: thư viện phổ thông, thư viện thiếu nhi (thư viện nhỏ).
1.2.3. Căn cứ vào mục đích và công dụng: 2 loại
- Mô tả chính: là mô tả bắt buộc cho mỗi tài liệu nhập vào thư viện, không phụ thuộc vào số
bản nhập. Mô tả chính phản ánh đầy đủ những thông tin về tài liệu, làm sáng rõ nội dung, công
dụng của tài liệu, giúp bạn đọc phân biệt được các tài liệu khác nhau. Mô tả chính để xây dựng mục
lục chữ cái, các mục lục khác và hộp phiếu trong thư viện. Mô tả chính có thể được tiến hành theo
tên tác giả hoặc theo tên tài liệu.
- Mô tả phụ: nhằm giới thiệu tài liệu theo những đặc trưng khác so với mô tả chính để bổ
sung cho mô tả chính. Mô tả phụ có khả năng giới thiệu kho sách toàn diện hơn, mở rộng nội dung
kho sách. Mô tả phụ là mô tả không bắt buộc, nó nhằm hỗ trợ phản ánh những khía cạnh khác của
tài liệu, bổ sung cho mô tả chính: mô tả bổ sung, mô tả phân tích, mô tả tùng thư.
Mô tả bổ sung bao gồm: mô tả bổ sung cho tác giả, cá nhân và tập thể cùng cộng tác, cho
tên các nhân vật nổi tiếng; mô tả bổ sung cho tên sách; mô tả phân tích cho từng chương, phần trong
một cuốn sách hoặc các bài viết trong báo, tạp chí; mô tả bổ sung cho tùng thư, tủ sách, ….

8

Mô tả phụ nhằm mở rộng các điểm tiếp cận thông tin cho bạn đọc như kho sách và nội dung
kho sách.
Tóm lại hoạt động biên mục được biểu diễn bằng sơ đồ sau:

Người làm
thư viện

Nguồn tin
trong thư viện

Nguồn tin mới

Biên mục

Người dùng

Mục lục

Như vậy biên mục là quá trình tạo ra các hệ thống mục lục dạng sách, mục lục phiếu,
mục lục điện tử… nhằm kết nối người dùng với các nguồn tin có trong thư viện.
1.3. Nguồn lấy thông tin biên mục mô tả
Để làm tốt công tác biên mục mô tả, người cán bộ biên mục không những phải nắm vững
những quy tắc mô tả mà còn phải am hiểu đặc điểm của từng loại tài liệu, biết rõ các cơ sở lưu trữ
thông tin, thư mục để từ đó chọn ra những thông tin cần thiết phải ánh cả nội dung và hình thức của
tài liệu. Những thông tin cần thiết tối thiểu về tài liệu để mô tả được trình bày ở nhiều vị trí trong tài
liệu.
Biên mục mô tả phải theo nguyên tắc trực diện. Nguồn lấy thông tin để mô tả tài liệu có sự
khác nhau tùy thuộc vào từng loại hình tài liệu.
- Đối với sách, trang tên sách được coi là cơ sở chính để mô tả tài liệu.
- Đối với báo, tạp chí và các ấn phẩm đặc biệt, mô tả căn cứ vào phần tiêu đề trước chính
văn và những nơi tập trung các chi tiết ấn loát và xuất bản.
- Đối với các CSDL hay tệp tin (File) trong máy tính thì nguồn cung cấp thông tin là trang
nhan đề hiển thị trên màn hình máy tính hay trên các tài liệu kèm theo.
1.3.1. Nguồn lấy thông tin mô tả sách

VÙNG MÔ TẢ

NGUỒN LẤY THÔNG TIN

Nhan đề và TT trách nhiệm

Trang nhan đề

Lần xuất bản

Trang nhan đề, các trang đầu sách khác, lời ghi cuối sách

9

Xuất bản, phát hành

Trang nhan đề, các trang đầu sách khác, lời ghi cuối sách

Mô tả vật lý

Toàn bộ xuất bản phẩm

Tùng thư

Trang nhan đề tùng thư, trang tên sách, trang bìa, phần còn lại
của xuất bản phẩm

Phụ chú

Bất kỳ nguồn nào

Số tiêu chuẩn và đk thu thập

Bất kỳ nguồn nào

- Nguồn lấy thông tin bên ngoài được đặt trong dấu ngoặc vuông [].
4 nguồn cung cấp thông tin cho mô tả là:
* Trang tên sách
Nằm ngay sau bìa sách, cung cấp 1 cách tương đối đầy đủ những thông tin đưa vào mô tả:
- Tác giả cá nhân (họ tên, chức vụ, học vị) hay tác giả tập thể.
- Nhan đề tài liệu.
- Công dụng của sách.
- Tên những người cộng tác.
- Thông tin về lần xuất bản.
- Nơi xuất bản, nhà xuất bản, năm xuất bản.
- Tên bộ tùng thư.
Thông thường, mỗi cuốn sách đều phải có trang tên sách chính. Trang tên sách chính là cơ
sở chủ yếu để lấy thông tin mô tả. Trường hợp tài liệu (hoặc những tài liệu mỏng) không có trang
tên sách mà chỉ có bìa và phần chính văn. Khi đó, ta mô tả tài liệu căn cứ vào bìa sách có kết hợp
với tiêu đề trước chính văn.
Loại có 2 trang tên