BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI
MÔN LỊCH SỬ 8
(Ai cần liên hệ sđt zalo: 0366394760, chút phí 50k)

I. PHẦN LỊCH SỬ THẾ GIỚI
NỘI DUNG 1. NHỮNG CUỘC CÁCH MẠNG TƯ SẢN ĐẦU TIÊN
(Cách mạng tư sản Anh, Pháp, Mỹ)
1. Cách mạng tư sản Anh
Câu 1. Sự phát triển của cách mạng tư sản Anh vào thế kỷ XVII đã
đưa đến những hệ quả gì?
* Sự phát triển của CNTB ở Anh vào thế kỷ XVII
- Những biểu hiện:
+ Kinh tế: phát triển nhất Châu Âu, nhiều công trường thủ công: luyện
kim, cơ khí, làm đồ sứ, dệt len dạ,.. ra đời phục vụ tiêu dùng và xuất khẩu.
Nhiều trung tâm công nghiệp, thương mại, tài chính hình thành. Những phát
mình mới về kĩ thuật, hình thức lao động hợp lý làm cho năng suất lao động tăng
nhanh. Kinh tế TBCN bị quan hệ sản xuất phong kiến kìm hãm.
- Trong nông nghiệp, số đông quý tộc kinh doanh theo lối TBCN đuổi
nông dân ra khỏi ruộng đồng, biến đồng ruộng trồng lúa thành trồng cỏ, thuê
nhân công chăn nuôi cừu lấy lông làm len, trở thành quý tộc mới có thế lực lớn
về kinh tế. Xuất hiện hiện tượng “rào đất cướp ruộng”, “cừu ăn thịt người”.
Nông dân trở nên nghèo khổ, phải ra thành thị làm thuê hoặc di cư ra nước
ngoài. Trong công nghiệp xuất hiện nhiều ngành công nghiệp mới: sản xuất thủy
tinh, khai khoáng,… Hình thức sản xuất công trường thủ công chiếm ưu thế.
- Thương nghiệp, xuất hiện nhiều trung tâm thương mại – tài chính lớn,
tiêu biểu là Luân Đôn. Thị trường buôn bán mở rộng khắp các châu lục. Nhiều
công ti thương mại của Anh hoạt động mạnh ở các nước khác, tiêu biểu là Công
ti Đông Ấn Độ.
- Hệ quả: Đến đầu TK XVII, Anh trở thành nước có nền kinh tế phát triển
bậc nhất Châu Âu. Sự phát triển kinh tế TBCN kéo theo những biến đổi to lớn
trong đời sống xã hội.
Nông dân bị tước đoạt RĐ trở nên nghèo đói, túng quẫn. Để duy trì cuộc
sống, họ buộc phải bán sức lao động, tham gia làm việc trong các nhà máy, công
xưởng… của GCTS.
+ Mâu thuẫn nảy sinh giữa GCTS, quý tộc mới, mẫu thuẫn giữa nông dân
với quý tộc phong kiến gay gắt dẫn đến cách mạng bùng nổ.

+ TS và quý tộc mới có tiềm lực kinh tế song không có vị thế chính trị
tương xứng, bị quý tộc phong kiến và giáo hội Anh kìm hãm.
- Tư tưởng, Anh giáo là chỗ dựa của vua Sác-lơ I, quý tộc phong kiến và
giáo hội.
Giai cấp tư sản và quý tộc mới sử dụng “Thanh giáo” để chống lại chế độ
phong kiến.
=> Yêu cầu bức thiết đặt ra cho nhân dân Anh phải đánh đổ chế độ phong
kiến bảo thủ, lạc hậu mở đường cho sự phát triển của CNTB và thiết lập một chế
độ mới tiến bộ hơn.
Câu 2. Tại sao nói, CM Anh thế kỷ XVII mang tính chất của cuộc
cách mạng tư sản không triệt để?
1. Nguyên nhân
- Nguyên nhân sâu xa: Đầu TK XVII, Anh có nền kinh tế tư bản chủ nghĩa
phát triển nhất Châu Âu. Tuy nhiên, kinh tế TBCN Anh lại bị chế độ phong kiến
chuyên chế (đứng đầu là vua Sác - lơ I) kìm hãm nặng nề -> mâu thuẫn sâu sắc
giữa lực lượng sản xuất mới (TBCN) với quan hệ sản xuất cũ (PK chuyên chế).
+ Dưới ách cai trị của chế độ phong kiến chuyên chế, đời sống các tầng
lớp nhân dân Anh ngày càng khổ cực -> mâu thuẫn giữa quần chúng nhân dân
Anh với chính quyền PK chuyên chế ngày càng sâu sắc.
- Nguyên nhân trực tiếp: Tháng 4/1640, vua Sác - lơ I triêu tập Quốc hội
nhằm tăng thuế, để có tiền chi cho việc đàn áp cuộc nổi dậy của người Xcốt len.
Tuy nhiên, Quốc hội (gồm đa số quý tộc mới và tư sản) không phê duyệt yêu
cầu của Sác - lơ I, kịch liệt lên án các chính sách cai trị phản động của nhà vua.
=> Vua Sác - lơ I với sự ủng hộ của Giáo hội và quý tộc phong kiến đã tập
hợp lực lượng tấn công Quốc hội và nhân dân.
2. Tiến trình cách mạng (hay diễn biến chính)
a. GĐ 1 (1642 - 1648):
- Tháng 4/1640, Vua Sác – lơ I triệu tập Quốc hội đòi tăng thuế -> quý tộc
mới, tư sản bất mãn -> Sác - lơ I tập hợp lực lượng, chuẩn bị tấn công Quốc hội
và nhân dân.
- 1642 – 1648, xảy ra nội chiến giữa nhà vua, QH. Cuối 1648, vua Sác lơ I bị bắt, nội chiến kết thúc.
b. GĐ 2 (1649 – 1688):
- Năm 1649, vua Sác - lơ I bị xử tử, Anh trở thành nước CH, cách mạng
đạt đến đỉnh cao.
- 1653 – 1658, chế độ độc tài quân sự được thiết lập, do Ô. Crôm – Oen
đứng đầu.

- 1659 – 1688, sau khi Ô. Crôm - Oen qua đời, nước Anh rối loạn về chính
trị. Quốc hội thỏa hiệp với phong kiến cũ -> chế độ quân chu chuyên chế được
khôi phục.
- Tháng 12-1688, Quốc hội tiến hành chính biến đưa Vimhem Ôrangiơ
lên ngôi vua, chế độ quân chủ lập hiến được xác lập.
3. Kết quả, Ý nghĩa: Cuộc cách mạng TS Anh thành công, nhân dân là
động lực chủ yếu nhưng mọi quyền lợi không được đáp ứng. Cách mạng đưa
quý tộc mới và tư sản lên nắm chính quyền.
- GCTS và quý tộc mới giành thắng lợi, đã xác lập chủ nghĩa TB ở Anh,
mở đường cho CNTB phát triển, thoát khỏi sự thống trị của chế độ phong kiến.
Là cuộc cách mạng có ý nghĩa trọng đại trong thời kỳ quá độ từ chế độ phong
kiến sang chế độ tư bản.
- Tạo tiền đề nước Anh trở thành nước đầu tiên tiến hành cách mạng công
nghiệp.
- Có ảnh hưởng đến toàn Châu Âu, cổ vũ nhân dân các nước khác đứng
lên đấu tranh chống phong kiến.
- CMTS Anh là cuộc cách mạng không triệt để, còn hạn chế
+ Lãnh đạo cách mạng là liên minh TS và quý tộc mới nên nhiều tàn dư
phong kiến không bị xóa bỏ (duy trì ngôi vua, thế lực của các tầng lớp quý tộc
mới được duy trì,…).
+ Quần chúng nhân dân không được hưởng thành quả cách mạng. Sau
cách mạng vấn đề ruộng đất của nông dân vẫn không được giải quyết, nông dân
không được chia ruộng đất, ruộng đất của họ tiếp tục bị chiếm, tình trạng “rào
đất cướp ruộng” tiếp tục diễn ra; họ còn bị đày đến chỗ phá sản hoàn toàn (hơn
3 triệu người nông dân Anh bị biến thành vô sản).
Câu 3. Chiến tranh giành độc lập của các thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ?
1. Tổng quan về Bắc Mĩ: Là một phần của Châu Mĩ, được Cô lôm bô phát
hiện trong cuộc phát kiến địa lý vào cuối TK XV.
- Qúa trình xâm chiếm thuộc địa của người Châu Âu tại châu Mĩ bắt đầu
từ TK XVI: TBN là quốc gia đi tiên phong trong việc xác định quyền lợi của
mình ở châu lục mới, tiếp đó là Anh, Pháp, Hà Lan, …
- Qúa trình TD hóa Bắc Mĩ của Anh diễn ra rất mạnh mẽ và hiệu quả. Từ
1603 – 1752, Anh từng bước thiết lập được 13 bang thuộc địa ở Bắc Mĩ dọc theo
bờ Đại Tây Dương, với dân số 1,3 triệu người, với 3 miền: miền Bắc, miền
Trung, miền Nam.
- Cuối TK XVIII, nhân dân 13 thuộc địa Bắc Mĩ nổi dậy lật đổ ách thống
trị của TD Anh, Hợp chủng quốc Mĩ ra đời.
2. Tình hình các thuộc địa. Nguyên nhân của chiến tranh
- Sự xâm nhập và thành lập các thuộc địa của TD Anh ở Bắc Mĩ.

+ Từ đầu TK XVII, TD Anh đã tiêu diệt hoặc dồn đuổi thổ dân da đỏ vào
vùng đất phía Tây, bắt người dân da đen Châu Phi sang làm nô lệ, khai khẩn đất
hoàng, lập đồn điền. Đến đầu TK XVIII, TD Anh đã thành lập được 13 thuộc
địa ở Bắc Mĩ.
- Nguyên nhân các thuộc địa đấu tranh chống TD Anh
+ Đến giữa TK XVIII, nền kinh tế thuộc địa phát triển theo con đường TBCN.
TD Anh tìm mọi cách ngăn cản sự phát triển của CNTB của thuộc địa. Đời sông của
các tầng lớp nhân dân ở Bắc Mĩ vô cùng cực khổ. Các tầng lớp ND mâu thuẫn gay
gắt với chính quốc Anh. Vì vậy, họ nổi dậy đấu tranh chống TD Anh.
3. Diễn biến chính cuộc chiến tranh
+ Tháng 12/1773, nhân dân cảng Bô-xtơn tấn công 3 tàu chở chè của Anh
-> TD Anh phong tỏa cảng Bô - xtơn -> nguy cơ một cuộc chiến tranh đến gần.
+ Tháng 4/1775, chiến tranh giữa các thuộc địa với chính quốc bùng nổ.
Chỉ huy quân thuộc địa là Giooc Giơ OaSinhTơn.
+ Ngày 4/7/1776, ĐH Phi la đen phia thông qua “Tuyên ngôn độc lập”
xác định quyền con người và quyền độc lập của các thuộc địa.
+ Ngày 7/10/1777, nghĩa quân thắng lớn ở Xa ra tô ga, bắt 5000 tù binh
=> tạo nên bước ngoặt của cuộc chiến tranh.
+ Năm 1781, Quân dân Bắc Mĩ giành thắng lợi ở I - Ooc tao -> Anh buộc
phải đầu hàng, chiến tranh kết thúc.
+ 1783, Anh buộc phải kí hiệp ước Véc sai công nhận nền độc lập của 13
thuộc địa.
3. Kết quả, ý nghĩa
- Kết quả: Theo hiệp ước Véc sai (1783) Anh thừa nhận nền độc lập của
các thuộc địa Bắc Mĩ. Một nước CH tư sản mới ra đời – Hợp chủng quốc Mĩ
(nước Mĩ).
+ Hiến pháp 1787 được ban hành, củng cố vị trí của Nhà nước, quy định
Mĩ là nước CH liên bang. Điểm hạn chế của Hiến pháp ở chỗ chỉ quy định
những người da trắng có tài sản mới có quyền bầu cử, ứng cử, phụ nữ không có
quyền bầu cử, thổ dân và người da đen không có quyền chính trị.
- Ý nghĩa: Giải phóng nhân dân Bắc Mĩ khỏi ách thực dân Anh, khai sinh
ra quốc gia dân tộc tư sản đầu tiên ở Châu Mĩ, tạo điều kiện mở đường cho kinh
tế CNTB Mĩ phát triển.
+ Thúc đẩy phong trào cách mạng chống phong kiến ở Châu Âu. Ảnh
hưởng đến cuộc đấu tranh giành độc lập của nhiều nước vào cuối TK XIX đầu
TK XX.
+ Cổ vũ nhân dân MLT đứng lên đấu tranh chống ách cai trị của TD TBN
và Bồ Đào Nha, giành độc lập.

=> Cuộc đấu tranh giành độc lập của các thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ là một
cuộc cách mạng TS không triệt để. Tuy về hình thức cuộc đấu tranh của nhân
dân Bắc Mĩ là một cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, nhưng về bản chất lại
là một cuộc cách mạng TS. Vì cuộc chiến tranh nổ ra không chỉ nhằm giải quyết
nhiệm vụ giải phóng dân tộc mà còn giải quyết những nhiệm vụ kinh tế - xã hội
của một cuộc CM dân chủ TS, thủ tiêu nền thống trị của quý tộc địa chủ Anh ở
Bắc Mĩ, mở đường cho sự phát triển của CNTB.
- Cuộc đấu tranh của các thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ còn tồn tại nhiều hạn
chế:
+ Không thủ tiêu chế độ nô lệ. Do lực lượng lãnh đạo cách mạng là liên minh
giữa giai cấp TS và chủ nô. Chỗ dựa kinh tế của tầng lớp chủ nô là chế độ sở hữu
ruộng đất lớn về kinh tế và đồn điền, sử dụng sức lao động cưỡng bức nô lệ da đen.
Do đó họ kiên quyết bảo vệ chế độ nô lệ -> sự tồn tại của chế độ nô lệ là rào cản, kìm
hãm sự phát triển của CNTB ở Mĩ.
+ Quần chúng ND không được thừa hưởng thành quả cách mạng. Hiến
pháp 1787 quy định chỉ những người đàn ông giàu có mố có quyền bầu cử, phụ
nữ, nô lệ, người India không có quyền tham gia bầu cử -> trong tổng số 3 triệu
dân chỉ có khoảng 120.000 người có quyền bầu cử (chiếm khoảng 4% dân số).
2. Cách mạng tư sản pháp cuối thế kỉ XVIII
* HÖ thèng c©u hái thêng gÆp
C©u 1: Nªu ý nghÜa lÞch sö cña cuéc c¸ch m¹ng t s¶n Ph¸p? Vai trß cña
quÇn chóng nh©n d©n trong cuéc c¸ch m¹ng nµy ®îc thÓ hiÖn nh thÕ nµo?
T¹i sao nãi ®©y lµ cuéc c¸ch m¹ng t s¶n triÖt ®Ó nhÊt? Nªu nh÷ng h¹n chÕ
cña cuéc c¸ch m¹ng nµy?
C©u 2: Nªu nh÷ng sù kiÖn chñ yÕu qua c¸c giai ®o¹n ®Ó chøng tá sù
ph¸t triÓn cña CM t s¶n Ph¸p?
* Hệ thống câu hỏi cụ thể:
Câu 1. Trình bày những nét chính về CMTS Pháp (1789 – 1794)? Ý
nghĩa đối với nước Pháp và thế giới
1. Tình hình nước Pháp trước CM (trước 1789)
a. Tình hình KT
- Nông nghiệp: công cụ, phương thức canh tác thô sơ, lạc hậu, năng suất
lao động thấp, ruộng đất bỏ hoang, nạn đói thường xuyên xảy ra. Ruộng đất nằm
trong tay quý tộc phong kiến và giáo hội.
- Công thương nghiệp TBCN phát triển, nhiều trung tâm công nghiệp ra
đời, các hải cảng trở nên sầm uất. Nhưng chế độ phong kiến chuyên chế đã cản
trở sự phát triển của công thương nghiệp: thuế má nặng, đơn vị tiền tệ và đo
lường không thống nhất, sức mua của dân hạn chế.
b. Tình hình chính trị - XH

- Trước CM nước Pháp là nước quân chủ chuyên chế, chế độ đẳng cấp
được duy trì, >< XH gay gắt.
- XH phân chia thành 3 đẳng cấp: Tăng lữ, quý tộc và đẳng cấp thứ ba.
+ Tăng lữ và quý tộc được hưởng mọi đặc quyền, không phải đóng thuế.
+ Đẳng cấp thứ ba gồm TS, nông dân, bình dân thành thị. Nông dân chịu
nhiều tầng áp bức, bóc lột, tư sản có thế lực kinh tế nhưng không có quyền lực
chính trị.
c. Đấu tranh trên mặt trận tư tưởng
- Tư tưởng: trào lưu “Triết học Ánh sáng” tấn công vào hệ tư tưởng của chế
độ phong kiến, chế độ quân chủ chuyên chế bị tố cáo, phê phán gay gắt trên lĩnh vực
văn hóa, tư tưởng, dọn đường cho cuộc cách mạng XH. Tiêu biểu là trào lưu “Triết
học Ánh sáng” với các đại biểu như Sác Lơ Mông tex kiơ, Vôn te, Giăng Rút xô.
Mông te kiơ nói về quyền tự do của con người và việc đảm bảo quyền tự do. Vôn te
thể hiện quyền quyết tâm đánh đổ bọn phong kiến thống trị và tăng lữ.
=> Mục tiêu: lật đổ chế độ quân chủ chuyên chế, mở đường cho chủ nghĩa tư
bản phát triển.
=> Tình hình trên cho thấy nước Pháp sắp bùng nổ một cuộc cách mạng xã hội.
2. CM TS Pháp bùng nổ
a. Sự khủng hoảng của chế độ quân chủ chuyên chế
- Chế độ phong kiến ngày càng suy yếu, số nợ nhà nước vay của TS không
thể trả được lên tới 5 tỉ livrơ (1789), nên nhà vua phải thu thêm thuế. Công
thương nghiệp đình đốn, nhiều công nhân và thợ thủ công thất nghiệp.
b. Mở đầu thắng lợi của CM
- Ngày 5-5-1789, HN ba đẳng cấp do nhà vua triệu tập được khai mạc. Đại
biểu tăng lữ, quý tộc ủng hộ nhà vua tăng thuế, còn đăng cấp thứ ba thì kịch liệt
phản đối chủ trương này.
- Ngày 17/6/1789, đại biểu đẳng cấp thứ ba họp thành Hội đồng dân tộc,
tuyên bố là Quốc hội lập hiến, có quyền soạn thảo Hiến pháp, thông qua các đạo
luật tài chính.
- Ngày 14/7/1789 nhân dân chiếm ngục Baxti cách mạng bùng nổ ->
quyền lực về tay phái lập hiến.
3. Sự phát triển của CM
a. Chế độ quân chủ lập hiến (14-7-1789 -> 10-8-1792)
- Thắng lợi ngày 14/7 đưa phái Lập hiến của đại TS lên cầm quyền nhưng
Lui XVI vẫn giữ ngôi vua song không có quyền hành gì.
- Ngày 26/8/1789, Quốc hội thông qua Tuyên ngôn Nhân quyền và dân
quyền, nêu cao khẩu hiệu nổi tiếng “Tự do, bình đẳng, bác ái”. Tuyên ngôn
khẳng định quyền bình đẳng giữa các công nhân, tuyên bố những quyền tự do
dân chủ, nhấn mạnh quyền tư hữu tài sản là thiêng liêng bất khả xâm phạm.

- Ngày 21/9/1791, Hiến pháp được thông qua, chế độ quân chủ lập hiến
được xác lập. Mọi quyền lực thuộc về Quốc hội.
- Tháng 4/1792, liên minh phong kiến Áo Phổ can thiệp vào nước Pháp
chống lại cách mạng. Ngày 10/8/1792, nhân dân lật đổ phái Lập hiến, quyền lực
thuộc về tay phái Girôngđanh.
b. Bước đầu nền cộng hòa (21-9-1792 -> 2-6-1793)
- Ngày 21/9/1792 nền cộng hòa thứ nhất được thiết lập. Phái Girôngđanh
không đưa cách mạng tiến xa hơn -> các yêu cầu lịch sử đặt ra chưa được giải quyết.
- Ngày 2-6-1793, nhân dân nổi dậy đấu tranh -> chính quyền về tay phái
Gia cô banh. Phái Gia cô banh thi hành nhiều chính sách tiến bộ -> đáp ứng
quyền lợi của nhân dân, đánh đuổi thù trong giặc ngoài -> cách mạng đạt đến
đỉnh cao.
c. Chuyên chính dân chủ CM Gia cô banh (2-6-1793 -> 27-7-1794)
- Quốc hội do phái Gia cô banh chiếm đa số lên nắm chính quyền, đứng
đầu là Luật sư Rô be pie, thực hiện các biện pháp:
+ Trả lại cho ND những RĐ bị quý tộc, PK chiếm, chia đất đai thành từng
mảnh nhỏ bán cho nông dân.
+ Trưng thu lúa mì, quy định giá tối đa đối với các nhu yếu phẩm.
+ Quy định mức lương tối đa đối với công nhân.
- Ngày 27/7/794, TS phản cách mạng đảo chính, thiết lập chế độ đốc chính
-> cách mạng thoái trào.
- Ngày 9/11/1799, Na pô lê ông Bô na pác đảo chính, lập nền độc tài quân
sự.
4. Ý nghĩa lịch sử CMTS Pháp
- Đối với nước Pháp: CM Pháp 1789 là cuộc cách mạng TS triệt để nhất,
lật đổ chế độ PK, giải phong nông dân, giải quyết vấn đề RĐ cho nông dân, đưa
GCTS lên nắm chính quyền, xóa bỏ những trở ngại trên con đường phát triển
của CNTB. Thúc đẩy sự phát triển hơn nữa của chủ nghĩa tư bản ở Pháp (thủ
tiêu mọi tàn dư phong kiến, hình thành thị trường dân tộc thống nhất, tạo điều
kiện thuận lợi cho sự phát triển của công – thương nghiệp). Quần chúng nhân
dân là lực lượng chủ yếu đưa cách mạng đạt đến đỉnh cao đó là nền chuyên
chính dân chủ Gia cô banh.
- Đối với thế giới: làm lung lay chế độ phong kiến ở khắp Châu Âu. Mở ra
một thời đại mới – thời đại chiến thắng và củng cố của CNTB ở các nước tiên
tiến lúc bấy giờ.
- Tuy còn hạn chế, nhưng CM Pháp 1789 đã để lại dấu ấn sâu sắc trong
lịch sử thế giới suốt TK XIX và sang cả TK XX. Nó thức tỉnh lực lượng dân
chủ, tiến bộ đứng lên chống chế độ phong kiến chuyên chế, chế độ thực dân.
Câu 2. So sánh nước Anh và nước Pháp trước CM?

+ Giống nhau:
+ Chế độ phong kiến quân chủ chuyên chế đã lỗi thời lạc hâu.
+ Nền kinh tế TBCN hình thành và ngày càng phát triển.
+ Chế độ phong kiến kìm hãm sự phát triển của TB.
+ Khác nhau:
- Ở Anh: KT tư bản chủ nghĩa xâm nhập vào nông thôn, nông nghiệp phát
triển.
- Hình thành tầng lớp quý tộc mới.
- Ở Pháp, kinh tế nông nghiệp lạc hậu, kém phát triển,
- XH tồn tại chế độ 3 đẳng cấp.
- Xuất hiện trào lưu Triết học Ánh sáng dọn đường cho cuộc CM TS.
Câu 3. Tại sao nói: Thời kỳ chuyên chính dân chủ cách mạng Gia-côbanh là thời kỳ phát triển tới đỉnh cao của cách mạng tư sản Pháp cuối thế
kỷ XVIII?
- Ngày 2/6/1793, sau khi lật đổ phái Gi-rông-đanh, chính quyền thuộc về
phái Gia-cô-banh do luật sư trẻ tuổi Rô-be-xpi-e lãnh đạo. Trước những khó
khăn thử thách, ngoại xâm nội phản, phái Gia-cô-banh đã đưa ra những biện
pháp kịp thời và những chính sách tiến bộ:
- Về chính trị: Chính quyền cách mạng đã thi hành nhiều biện pháp kiên
quyết để trấn áp và trừng trị bọn phản cách mạng, giải quyết nhu cầu của nhân
dân, thiết lập nền dân chủ cách mạng.
- Về kinh tế: Đã giải quyết và đáp ứng được nhu cầu của nhân dân: chia
ruộng đất cho nhân dân, trưng thu lúa mỳ, quy định giá bán các mặt hàng thiết
yếu cho dân nghèo, quy định mức lương tối đa cho công nhân..
- Về quân sự: Chính quyền cách mạng thông qua sắc lệnh tổng động viên
quân đội huy động sức mạnh của nhân dân chống thù trong giặc ngoài.
Ngày 26/6/1794, Liên minh chống Pháp bị đánh bại và tan rã. Các cuộc
nổi loạn trong nước bị dập tắt.
- Nhận xét: Như vậy có thể thấy đây là những biện pháp tiến bộ đem lại
quyền lợi cơ bản cho nhân dân, vì thế có tác dụng động viên quần chúng, tập
hợp đông đảo quần chúng, khơi dậy và phát huy tinh thần cách mạng, sức mạnh
của quần chúng trong việc chống ngoại xâm, nội phản. Bài học về tập hợp quần
chúng…
Câu 4. Vai trò của nhân dân trong Cách mạng tư sản Pháp được thể
hiện ở những điểm nào ?
1. Vai trò của nhân dân trong Cách mạng tư sản Pháp thể hiện ở các
sự kiện:

- Ngày 14/7/1789, quần chúng được vũ trang kéo đến tấn công chiếm
pháo đài nhà tù Ba-xti
- Ngày 10/8/1792 trước tình hình “ Tổ quốc lâm nguy”, nhân dân Pa-ri
cùng với quân tình nguyện các địa phương đứng lên lật đổ sự thống trị của phái
Lập hiến, đồng thời xóa bỏ chế độ phong kiến.
- Mùa xuân năm 1793, quân Anh cùng quân các nước phong kiến châu Âu
tấn công nước Pháp cách mạng, bọn phản động nổi loạn ở Văng-đê, Tây Bắc,
nạn đầu cơ tích trữ hoành hành, giá cả tăng vọt, đời sống nhân dân khốn khổ,
phái Gi-rông-đanh không tổ chức chống ngoại xâm, nội phản, ổn định đời sống
nhân dân mà chỉ lo củng cố quyền lực. Trước tình hình đó, ngày 2/6/1793, nhân
dân Pa-ri, dưới sự lãnh đạo của Rô- bi-spie khởi nghĩa lật đổ phái Gi-rông-đanh.
- Từ ngày 26/6/1794 quần chúng hưởng ứng lệnh tổng động viên cùng với
quân đội cách mạng đánh bại liên minh chống Pháp.
Câu 5. So sánh CMTS Anh, chiến trang giành độc lập của 13 thuộc
địa Anh ở Bắc Mĩ và cách mạng tư sản Pháp?
Nội
dung
Thời
gian
Hình
thức
Nhiệm
vụ

Lãnh
đạo
Động
lực

CMTS Anh

CM Bắc Mĩ

Giữa thế
kỉ Thế kỉ XVIII
XVII
1773-1783
1640-1688
Cuộc nội chiến
Chiến tranh giành
độc lập
Lật đổ chế độ Lật đổ ách thống trị
phong kiến, mở thực dân Anh, giành
đường cho chủ độc lập dân tộc, mở
nghĩa tư bản phát đường cho chủ nghĩa
triển
tư bản phát triển

Tư sản, quý tộc Tư sản và chủ nô
mới
Chủ yếu là nông Quần chúng nhân
dân
dân lao động, nông
dân, tư sản, nô lệ
Kết quả Lật đổ chế độ Lật đổ ách thống trị
phong kiến, mở thực dân Anh, thành
đường cho chủ lập Hợp chủng quốc
nghĩa tư bản phát Hoa Kì, mở đường
triển, thiết lập cho chủ nghĩa tư bản

CMTS Pháp
Thế kỉ XVIII
1789-1794
Nội chiến
Lật đổ chế độ phong kiến,
mở đường cho chủ nghĩa
tư bản phát triển

Tư sản
Quần chúng nhân dân
động lực chủ yếu là nông
dân
Lật đổ chế độ phong kiến,
mở đường cho chủ nghĩa
tư bản phát triển, thiết lập
chế độ bảo hộ công

Tính
chất

chế độ quân chủ
lập hiến
Là cuộc cách
mạng tư sản ko
triệt để vì tàn dư
của
chế
độ
phong kiến vẫn
còn

phát triển, lật đổ chế
độ phong kiến
Là cuộc cách mạng Là cuộc cách mạng tư sản
tư sản còn hạn chế triệt để
(chủ nô vẫn nắm
quyền)

Câu 6. Vì sao nói cuộc cách mạng tư sản Pháp cuối TK XVIII được
coi là “cuộc đại cách mạng”?
1. CM TS Pháp được coi là cuộc đại cách mạng vì:
- CMTS Pháp có sự tham gia của đông đảo quần chúng nhân dân mà trước
tiên là nông dân, đây chính là động lực quyết định cách mạng luôn phát triển đi
lên, gạt bỏ mọi trở ngại ngăn cản sự phát triển của cách mạng.
- Dưới áp lực của quần chúng nhân dân, cách mạng đã đập tan chế độ phong
kiến, lật đổ chế độ quân chủ chuyên chế, đưa Lu-I XVI lên đoạn đầu đài (lên máy
chém), thiết lập nền cộng hòa với bản Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền nổi tiếng
- CM đã thực hiện những biện pháp kiên quyết để trừng trị bọn phản cách
mạng và giải quyết những yêu cầu cấp thiết của nhân dân. Ví dụ: Đất công xã
mà quý tộc phong kiến chiếm đoạt, được lấy chia cho nông dân...
- CMTS Pháp đã lật đổ chế độ phong kiến, đưa giai cấp tư sản lên cầm
quyền, mở đường cho CNTB phát triển, đồng thời cần tiến hành cuộc chiến
tranh yêu nước chống lại liên minh phong kiến ở Châu Âu can thiệp vào nước
Pháp.
- CMTS Pháp có tác dụng ảnh hưởng sâu sắc đến nhiều nước trên thế giới,
làm lung lay tận gốc rễ chế độ PK ở Châu Âu nó được ví như “cái chổi quyét
sạch mọi rác rưởi của chế độ phong kiến Châu Âu”.
Câu 7. Nêu các hình thức của các cuộc cách mạng tư sản thời cận đại?
Mỗi hình thức hãy kể tên, thời gian một cuộc cách mạng tư sản?
STT Các hình thức CMTS

Tên cuộc CM và thời gian (HS có thể
lấy VD khác)

1

Cao trào cách mạng của quần Cách mạng tư sản Pháp. Thời gian 1789 chúng
1794

2

Nội chiến

3

Giải phóng dân tộc, chống Cách mạng Hà Lan. Thời gian 1566
phong kiến

Cách mạng Anh. Thời gian 1642 – 1688

4

Cải cách, duy tân

Minh Trị Duy Tân ở Nhật. Thời gian 1868

5

Thống nhất quốc gia

Thống nhất nước Đức. Thời gian 1871

Câu 8. Hoàn thiện bảng dưới đây: Những nét chính về CM Hà Lan
(thế kỷ XVI), CM TS Anh (thế kỷ XVII), và cuộc đấu tranh giành độc lập
của các thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ (thế kỷ XVIII)?
Nội dung
CMTS Anh
CM Bắc Mĩ
CMTS Hà Lan
Thời gian
Giữa thế kỉ XVII
Thế kỉ XVIII
Thế kỉ XVIII
1640-1688
1773-1783
1789-1794
Nguyên
- Mâu thuẫn giữa - Mâu thuẫn giữa nhân - Mâu thuẫn giữa
nhân
lực lượng sản xuất dân các thuộc địa Bắc lực lượng sản xuất
mới và quan hệ sản Mĩ với thực dân Anh. mới và quan hệ sản
xuất cũ.
- Sự kiện “chè Bô- xuất cũ
- Mâu thuẫn giữa xtơn”
- Mâu thuẫn giữa
nhân dân Anh với
công nhân Nê đéc
chính quyền phong
len với vương quốc
kiến chuyên chế.
Tây Ban Nha
Nhiệm vụ
Lật đổ chế độ Lật đổ ách thống trị Lật đổ chế độ
phong kiến, mở thực dân Anh, giành phong kiến, mở
đường cho chủ độc lập dân tộc, mở đường cho chủ
nghĩa tư bản phát đường cho chủ nghĩa nghĩa tư bản phát
triển
tư bản phát triển
triển
Mục
tiêu - Lật đổ chế độ - Lật đổ ách cai trị của - Lật đổ ách cai
đấu tranh
phong kiến chuyên TD Anh.
trị của vương
chế.
- Mở đường cho sự quốc TBN.
- Mở đường cho sự phát triển của CNTB.
- Mở đường cho
phát
triển
của
sự phát triển của
CNTB.
CNTB.
Lực lượng Giai cấp tư sản, Giai cấp tư sản và tầng Giai cấp tư sản,
lãnh đạo
tầng lớp quý tộc lớp chủ nô
tầng lớpquý tộc
mới
mới
Động
lực Chủ yếu là nông Quần chúng nhân dân Quần chúng nhân
cách mạng dân
lao động, nông dân, tư dân động lực chủ
sản, nô lệ
yếu là nông dân
Hình thức
Nội chiến cách Chiến tranh giành độc Chiến tranh giành
mạng
lập
độc lập
Kết quả
Lật đổ chế độ Lật đổ ách thống trị Lật đổ chế độ
phong kiến, mở thực dân Anh, thành phong kiến, mở
đường cho chủ lập Hợp chủng quốc đường cho chủ

nghĩa tư bản phát Hoa Kì, mở đường cho nghĩa tư bản phát
triển, thiết lập chế chủ nghĩa tư bản phát triển, thiết lập chế
độ quân chủ lập triển, lật đổ chế độ độ bảo hộ công
hiến
phong kiến
Thể
chế Quân chủ lập hiến Cộng hòa
Cộng hòa
nhà nước
Tính chất
Là cuộc cách mạng Là cuộc cách mạng tư Là cuộc cách
tư sản không triệt sản không triệt để, còn mạng tư sản
để vì tàn dư của hạn chế (chủ nô vẫn không triệt để
chế độ phong kiến nắm quyền)
vẫn còn
Câu 9. So sánh điểm giống và khác nhau giữa hai cuộc cách mạng Hà
Lan (thế kỷ XV) và cách mạng TS Anh (Thế kỷ XVII)?
CM Hà Lan (thế kỷ XVI)
Cách mạng TS Anh (thế kỷ XVIII)
Giống
nhau

Khác
nhau

Nguyên nhân sâu Sự mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất mới (TBCN)
xa
và quan hệ sản xuất cũ lỗi thời, lạc hậu (phong
kiến).
Mục tiêu
Lật đổ chế độ phong kiến chuyên chế, mở
đường cho CNTB phát triển mạnh mẽ hơn
Lãnh đạo
Giai cấp TS và quý tộc mới
Lực lượng
Thể chế nhà
nước sau CM
Tính chất
Tính không triệt
để
Mục tiêu

Hình thức

Quần chúng nhân dân (chủ yếu là nông dân)
Quân chủ lập hiến
Cách mạng TS
Chưa thủ tiêu triệt để các thế lực phong kiến
Quần chúng nhân dân không được hưởng thành
quả cách mạng
Lật đổ ách thống trị cuả Lật đổ chế độ phong
thực dân, phong kiến kiến chuyên chế (trong
TBN, giành độc lập dân nước), thiết lập một
tộc
chế độ mới tiến bộ hơn
Chiến tranh giải phóng Nội chiến
dân tộc

3. Chủ nghĩa tư bản được xác lập trên phạm vi thế giới
* HÖ thèng c©u hái thêng gÆp:
C©u 1: Qu¸ tr×nh vµ kÕt qu¶ cña cuéc c¸ch m¹ng c«ng nghiÖp ë Anh thÕ kû
XVIII - XIX?

C©u 2: CM r»ng: Tõ thÕ kû XVI ®Õn gi÷a thÕ kû XIX, CNTB ®· tõng bíc ®îc x¸c lËp trªn ph¹m vi TG?
* Hệ thống câu hỏi cụ thể:
Câu 1. Em hiểu thế nào là Cách mạng công nghiệp? Vì sao được tiến
hành?. Trình bày cách mạng CN Anh? CM công nghiệp đã để lại hậu quả
gì cho nhân loại? Hậu quả nào là quan trọng nhất?
a. Khái niệm: Cách mạng công nghiệp là cuộc cách mạng nhằm thực
hiện cơ khí hóa nền sản xuất thay thế lao động thủ công. Thực chất là cuộc cách
mạng kĩ thuật của CNTB, nhằm tạo ra năng suất lao động cao hơn, củng cố nền
tảng của chế độ mới. CM công nghiệp diễn ra đầu tiên ở Anh rồi lan ra các nước
khác, nó thúc đẩy việc phát minh ra máy móc, đẩy mạnh sản xuất và hình thành
hai giai cấp là TS và VS.
b. Vì sao cách mạng công nghiệp được tiến hành
- Do tính hạn chế của công trường thủ công không sản xuất đủ hàng hóa
để thỏa mãn nhu cầu thị trường ngày càng mở rộng.
- Sự phát triển của kĩ thuật. Chế độ tư bản chủ nghĩa ra đời đề cao yếu tố
khoa học kĩ thuật, thúc đẩy phát minh khoa học.
- Do tính vụ lợi luôn khao khát lợi nhuận của giai cấp tư sản.
- Do quá trình tích lũy tư bản (vốn) diễn ra nhanh, mạnh.
- Do nguồn nhân công dồi dào.
=> Những năm 60 của TK XVIII, nước Anh sớm hội tụ cả các điều kiện
trên -> giúp nước Anh đi đầu trong cuộc cách mạng công nghiệp.
c. Cách mạng công nghiệp ở Anh
- Nguyên nhân: Giữa thế kỉ XVIII, sản xuất tư bản phát triển mạnh, việc
sản xuất ở các công trường thủ công không còn đáp ứng nổi nhu cầu sản xuất
hàng hóa. Vì vậy, việc phát minh máy móc trở thành 1 nhu cầu tất yếu để sản
xuất nhiều hàng hóa, đem lại nhiều lợi nhuận cho giai cấp tư sản.
+ Thời điểm: Những năm 60 của TK XVIII – những năm 40 của TK XIX,
cách mạng CN diễn ra ở Anh, bắt đầu từ ngành dệt len dạ (ngành truyền thống
của nước Anh).
+ Thành tựu tiêu biểu
- Năm1764, Giêm Hagrivơ sáng chế máy kéo sợi Gien ni, năng suất tăng 8 lần.
- Năm 1769: Ac Crai Tơ phát minh máy kéo sợi chạy bằng sức nước.
- Năm1784: Giêm Oát phát minh ra máy hơi nước, lúc đầu sử dụng trong
ngành dệt sau đó lan ra ngành kinh tế khác.
- Năm 1785: Ét Mơn Các Rai chế tạo ra máy dệt năng suất tăng 40 lần so
với dệt bằng tay, nhưng có hạn chế là phải xây dựng nhà máy gần những khúc
sông chảy xiết, về mùa đông, nước đóng băng nên không hoạt động được.

- Từ ngành dệt, máy móc lan dần sang các ngành kinh tế khác. Đầu thế kỉ
XIX, xuất hiện đầu máy xe lửa và tàu thủy chạy bằng động cơ hơi nước, đầu
máy xe lửa chạy trên đường sắt. Trong công nghiệp nặng có nhiều phát minh
mới: sản xuất gang, thép, than đá.
- Tác động: Nhờ cách mạng công nghiệp, Anh sớm diễn ra quá trình
chuyển biến từ sản xuất nhỏ, thủ công sang sản xuất lớn bằng máy móc, là nước
đầu tiên tiến hành công nghiệp hóa. Cách mạng công nghiệp Anh đã làm cho sản
xuất phát triển nhanh chóng, của cải ngày càng dồi dào. Từ một nước nông
nghiệp, Anh trở thành nước công nghiệp phát triển nhất thế giới, là “công
xưởng của thế giới”.
+ Thay đổi cơ cấu lao động và cơ cấu dân cư.
+ Làm sâu sắc thêm mâu thuẫn giữa GCTS với GCVS.
- Hệ quả của cách mạng công nghiệp?. Hệ quả nào quan trọng nhất?.
* Tích cực: Kinh tế, thay đổi căn bản quá trình sản xuất. Chuyển từ sản
xuất thủ công lạc hậu sang nền sản xuất cơ khí có năng suất cao.
+ Tăng năng suất lao động lên nhiều lần, tạo ra khối lượng hàng hóa to
lớn góp phần giải phóng lao động nặng nhọc của con người.
+ Khẳng định sự thắng thế của phương thức sản xuất TBCN trước quan
hệ sản xuất phong kiến.
+ Thay đổi bộ mặt các nước TB (Anh từ nước nông nghiệp trở thành
“công xưởng của TG”…), nâng cao năng suất lao động, hình thành các trung
tâm, các thành phố lớn,…
+ Thay đổi cơ cấu dân cư, cơ cấu lao động.
+ Đưa nhân loại từ “nền văn minh nông nghiệp” bước sang “nền văn minh
công nghiệp”.
+ Xuất hiện nhiều trung tâm công nghiệp mới, bộ mặt đất nước thay đổi.
* Tiêu cực: XH phân hóa ngày càng sâu sắc, GC n.dân và thợ thủ công bị
phá sản hàng loạt, bần cùng hóa.
+ Trong xã hội tư bản hình thành 2 giai cấp cơ bản của xã hội tư bản đối
lập nhau.
+ Giai cấp tư sản công nghiệp: có ưu thế về kinh tế, trở thành kẻ thống
trị, bóc lột.
+ Giai cấp vô sản công nghiệp: là những người bị bóc lột, bị thống trị, 2
giai cấp này mâu thuẫn sâu sắc.
+ Làm trầm trọng thêm mâu thuẫn giữa tư sản với vô sản -> phong trào
đấu tranh của công nhân diễn ra sôi nổi.
+ Các nước TB phương Tây đẩy mạnh xâm chiếm thuộc địa ở phương
Đông (quá trình thực dân hóa).

+ Xuất hiện thêm những mâu thuẫn mới: đế quốc với đế quốc, nhân dân
thuộc địa với đế quốc xâm lược.
- Hậu quả quan trọng nhất: + Là sự ra đời 2 giai cấp tư sản và vô sản, 2
giai cấp cơ bản trong xã hội nhưng mâu thuẫn sâu sắc cả về kinh tế, chính trị.
+ 2 giai cấp này có vai trò quan trọng , có ý nghĩa quyết định đưa lịch sử
loài người phát triển, trong đó giai cấp vô sản có vai trò quan trọng nhất trong
cuộc đấu tranh xóa bỏ chế độ người bóc lột người.
Câu 2. Viết về hệ quả CM công nghiệp, có bạn học sinh viết: “CM
công nghiệp đã làm thay đổi bộ mặt các nước tư bản. Nhờ phát minh máy
móc, nhiều khu công nghiệp ra đời, nhiều thành phố mọc lên, thu hút dòng
người từ thành thị về nông thôn kiếm ăn. Về mặt xã hội, hệ quả quan trọng
nhất của cuộc cách mạng công nghiệp là hình thành ba giai cấp cơ bản – giai
cấp tư sản, giai cấp vô sản và giai cấp phong kiến”? Em hãy chỉ ra những
quan điểm chưa thỏa đáng trong nhận định trên và giải thích tại sao?
- Những nhận định trên chưa thỏa đáng về hệ quả của cách mạng công
nghiệp trong đoạn trích … “thu thút dòng người từ thành thị về nông thôn kiếm
ăn”. … “hình thành ba giai cấp cơ bản – giai cấp tư sản, gia...