TRÂN TRỌNG GIỚI THIỆU

HỒ NGỌC KHẢI – NGUYỄN ĐÌNH TÌNH – LÂM ĐỨC VINH

TÀI LIỆU TẬP HUẤN,
BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN
SỬ DỤNG SÁCH GIÁO KHOA
môn

TÀI LIỆU TẬP HUẤN,
BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN
SỬ DỤNG SÁCH GIÁO KHOA
môn

ÂM NHẠC

BỘ SÁCH CHÂN TRỜI SÁNG TẠO

LỚP

5

S ách không bán

ÂM NHẠC

BỘ SÁCH CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
(Tài liệu lưu hành nội bộ)

LỚP

NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC VIỆT NAM

5

HỒ NGỌC KHẢI – NGUYỄN ĐÌNH TÌNH – LÂM ĐỨC VINH

TÀI LIỆU TẬP HUẤN,
BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN
SỬ DỤNG SÁCH GIÁO KHOA
môn

ÂM NHẠC

BỘ SÁCH CHÂN TRỜI SÁNG TẠO
(Tài liệu lưu hành nội bộ)

LỚP

NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC VIỆT NAM

5

2

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
CTTT

Chương trình tổng thể

HĐ

Hoạt động

HS

Học sinh

GDPT
GV
NLÂN

Giáo dục phổ thông
Giáo viên
Năng lực âm nhạc

NLC

Năng lực chung

PC

Phẩm chất

PP

Phương pháp

PPDH

Phương pháp dạy học

PP&CCĐG

Phương pháp và công cụ đánh giá

PP&KTDH

Phương pháp và kĩ thuật dạy học

SGK

Sách giáo khoa

SGV

Sách giáo viên

YCCĐ

Yêu cầu cần đạt

3

Lời nói đầu
Kính thưa quý thầy, cô giáo!
Sách giáo khoa Âm nhạc 5 – Bộ sách Chân trời sáng tạo của Nhà xuất bản
Giáo dục Việt Nam đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt. Sách sẽ được áp
dụng vào dạy học môn Âm nhạc từ năm học 2024 – 2025 trong lộ trình thực hiện
Chương trình giáo dục phổ thông (ban hành theo QĐ 32/2018/TT-BGDĐT ngày
26 tháng 12 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo).
Để giúp giáo viên sử dụng sách giáo khoa, sách giáo viên một cách hiệu quả
nhất, chúng tôi đã biên soạn Tài liệu tập huấn, bồi dưỡng giáo viên sử dụng
sách giáo khoa môn Âm nhạc lớp 5 – Bộ sách Chân trời sáng tạo. Trong tài liệu
này, chúng tôi cung cấp một số nội dung cốt lõi về lí luận và phương pháp dạy
học, phương thức tổ chức hoạt động trong môn Âm nhạc cấp Tiểu học dưới quan
điểm của khoa học sư phạm hiện đại. Các nội dung trong tài liệu sẽ được mở rộng
qua các hoạt động tại các chương trình bồi dưỡng và tập huấn sẽ giúp quý thầy,
cô giáo trải nghiệm, ứng dụng và sáng tạo trong việc triển khai sách giáo khoa
Âm nhạc 5 – Bộ sách Chân trời sáng tạo vào điều kiện giáo dục thực tế của năm
học tới.
Trân trọng và kính chúc quý thầy, cô nhiều sức khoẻ và thành công!
NHÓM TÁC GIẢ

4

Mục lục
PHẦN THỨ NHẤT: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG
1. KHÁI QUÁT VỀ CHƯƠNG TRÌNH MÔN HỌC ..................................................................................... 6
1.1. Giới thiệu một số điểm cơ bản về Chương trình giáo dục phổ thông
môn Âm nhạc ở Việt Nam ............................................................................................................. 6
1.2. So sánh những điểm giống nhau và khác nhau giữa Chương trình giáo dục
phổ thông 2006 và Chương trình giáo dục phổ thông 2018 môn Âm nhạc.............. 6
1.3. Tính mới và tính mở của Chương trình giáo dục phổ thông 2018
môn Âm nhạc .................................................................................................................................... 9
2. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ SÁCH GIÁO KHOA ÂM NHẠC 5 ............................................................. 10
2.1. Quan điểm tiếp cận, biên soạn ................................................................................................. 10
2.2. Giới thiệu, phân tích cấu trúc sách và cấu trúc bài học.................................................... 10
2.3. Cấu trúc mỗi chủ đề theo các mạch kiến thức .................................................................... 11
2.4. Phân tích chủ đề đặc trưng minh hoạ cho những điểm mới của sách....................... 12
2.5. Phân phối chương trình môn Âm nhạc 5 theo gợi ý của nhóm tác giả ..................... 15
3. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC, TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG .................................................................... 23
3.1. Định hướng, yêu cầu cơ bản chung về đổi mới phương pháp dạy học
của môn Âm nhạc 5 đáp ứng yêu cầu hình thành và phát triển các phẩm chất,
năng lực âm nhạc.......................................................................................................................... 23
3.2. Hướng dẫn, gợi ý phương pháp, cách thức tổ chức dạy học ........................................ 30
3.3. Các nguyên tắc dạy học âm nhạc............................................................................................ 34
3.4. Gợi ý, hướng dẫn quy trình dạy học các nội dung âm nhạc theo
sách giáo khoa Âm nhạc 5 ......................................................................................................... 35

5

4. HƯỚNG DẪN KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP ........................................................... 46
4.1. Đánh giá theo định hướng tiếp cận phẩm chất, năng lực ............................................. 46
4.2. Gợi ý ma trận kiểm tra, đánh giá ............................................................................................. 47
5. GIỚI THIỆU HỌC LIỆU BỔ TRỢ, HỌC LIỆU ĐIỆN TỬ, THIẾT BỊ DẠY HỌC .............................. 50
5.1. Hướng dẫn sử dụng sách giáo viên Âm nhạc 5 ................................................................. 50
5.2. Giới thiệu, hướng dẫn sử dụng sách bổ trợ, sách tham khảo ....................................... 51
5.3. Giới thiệu nguồn tài nguyên, học liệu điện tử, thiết bị dạy học................................... 52
PHẦN THỨ HAI: HƯỚNG DẪN XÂY DỰNG KẾ HOẠCH BÀI DẠY
1. QUY TRÌNH THIẾT KẾ KẾ HOẠCH BÀI DẠY ..................................................................................... 53
1.1. Xác định yêu cầu cần đạt về phẩm chất, năng lực............................................................ 53
1.2. Xác định nội dung dạy học, phương pháp, phương tiện, học liệu,
thiết bị dạy học............................................................................................................................... 53
1.3. Thiết kế các hoạt động học ....................................................................................................... 53
2. KẾ HOẠCH BÀI DẠY ............................................................................................................................... 54
2.1. Gợi ý mẫu kế hoạch bài dạy....................................................................................................... 54
2.2. Kế hoạch bài dạy tham khảo..................................................................................................... 55
TÀI LIỆU THAM KHẢO................................................................................................... 67

6

Tài liệu tập huấn, bồi dưỡng giáo viên sử dụng sách giáo khoa môn Âm nhạc lớp 5

PHẦN THỨ NHẤT: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG
1. KHÁI QUÁT VỀ CHƯƠNG TRÌNH MÔN HỌC
1.1. Giới thiệu một số điểm cơ bản về Chương trình giáo dục phổ thông môn
Âm nhạc ở Việt Nam
Xét về lịch sử hình thành và phát triển, môn Âm nhạc là một môn học còn khá mới,
được đưa vào Chương trình GDPT từ năm 1980 ở cấp Tiểu học và Trung học cơ sở.
Tuy nhiên, chỉ những trường có điều kiện mới thực hiện được. Đến Chương trình
GDPT 2006, môn Âm nhạc được xem là môn bắt buộc được giảng dạy chính thức từ
lớp 1 đến học kì I của lớp 9 trong cả nước. Đổi mới theo Chương trình GDPT 2018
môn Âm nhạc được phát triển về mặt quy mô và cả chất lượng giáo dục. Trong đó,
môn Âm nhạc là môn học bắt buộc từ lớp 1 đến lớp 9 ở cấp Tiểu học và Trung học
cơ sở. Đối với cấp Trung học phổ thông thuộc giai đoạn định hướng nghề nghiệp, theo
Chương trình GDPT 2018 môn Âm nhạc do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành theo
Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục
và Đào tạo, môn Âm nhạc trở thành môn học lựa chọn trong nhóm môn Công Nghệ và
Nghệ thuật. HS vào lớp 10 có quyền lựa chọn 5 trong 3 nhóm môn lựa chọn. Nếu HS
nào chọn môn Âm nhạc khi vào lớp 10 sẽ phải học môn này tiếp tục ở lớp 11 và 12
với thời lượng 70 tiết/ năm. Ngoài ra, HS có thể học thêm các chuyên đề Âm nhạc
tự chọn hằng năm với thời lượng 35 tiết để nâng cao các kiến thức kĩ năng âm nhạc
theo nhu cầu cá nhân.
Tóm lại, trong tiến trình đổi mới giáo dục ở Việt Nam trong thời gian qua, môn
Âm nhạc đã dần được công nhận như một phần quan trọng trong giáo dục toàn diện
HS Việt Nam. Sự phát triển đó thể hiện ở việc mở rộng phạm vi đào tạo trong toàn
hệ thống giáo dục quốc dân (từ lớp 1 đến lớp 12) bên cạnh những đổi mới về
PP&KTDH. Chắc chắn, những chuyển đổi về vai trò và vị trí của môn Âm nhạc đang
tác động tích cực đến từng HS, từng cấp học ở mọi nhà trường trên các vùng miền
trong cả nước.
1.2. So sánh những điểm giống nhau và khác nhau giữa Chương trình giáo dục
phổ thông 2006 và Chương trình giáo dục phổ thông 2018 môn Âm nhạc
1.2.1. Giống nhau
Thời lượng dạy học (từ lớp 1 đến lớp 9) của môn Âm nhạc ở Chương trình GDPT
2006 và Chương trình GDPT 2018 đều là 35 tiết/ năm.
Chương trình mới kế thừa nhiều ở nội dung chương trình hiện hành; thể hiện ở
các phần: mục tiêu, nội dung dạy học, chuẩn kiến thức và kĩ năng (YCCĐ), PPDH,...
Như vậy, GV âm nhạc đã được đào tạo trong năm qua đều có thể đáp ứng việc giảng
dạy về nội dung, kiến thức và kĩ năng theo yêu cầu của chương trình mới.

7

1.2.2. Khác nhau
1.2.2.1. Định hướng
Chương trình GDPT 2006 môn Âm nhạc xây dựng theo định hướng phát triển
kiến thức, kĩ năng, thái độ cho HS trong khi Chương trình GDPT 2018 môn Âm nhạc
xây dựng trên quan điểm phát triển PC, NLC và NLÂN cho HS. Cụ thể:
• Kiến thức
Dạy học âm nhạc nhằm phát triển nhận thức và các NLÂN của HS, tạo cho các
em có một trình độ văn hoá âm nhạc nhất định, góp phần giáo dục toàn diện cho HS.
Môn Âm nhạc cung cấp cho HS những kiến thức âm nhạc phù hợp với lứa tuổi
về: Hát, Phát triển khả năng âm nhạc, Tập đọc nhạc, Nhạc lí và Âm nhạc thường thức.
• Kĩ năng
Luyện tập kĩ năng hát đúng giai điệu, lời ca và bước đầu tập hát diễn cảm.
Luyện tập kĩ năng đọc nhạc và ghi chép nhạc đơn giản.
Luyện tập kĩ năng nghe và cảm nhận âm nhạc.
Luyện tập một số kĩ năng âm nhạc khác như chơi nhạc cụ, gõ đệm, đánh nhịp,
vận động theo nhạc,…
• Thái độ và giá trị
Bồi dưỡng tình cảm trong sáng, lòng yêu âm nhạc nhằm phát triển hài hoà
nhân cách.
Thông qua các HĐ âm nhạc làm cho đời sống tinh thần phong phú, lành mạnh,
đem đến cho HS niềm vui, tinh thần lạc quan, sự mạnh dạn, tự tin, lòng tự trọng và
các giá trị khác.
Khuyến khích HS nhiệt tình tham gia các HĐ âm nhạc trong và ngoài trường học.
Chương trình GDPT 2018 môn Âm nhạc tập trung phát triển năng lực thẩm mĩ
trong lĩnh vực âm nhạc với ba thành phần: thể hiện âm nhạc, cảm thụ và hiểu biết
âm nhạc, ứng dụng và sáng tạo âm nhạc. Từ đó:
– Giúp HS nuôi dưỡng cảm xúc thẩm mĩ và tình yêu âm nhạc, có đời sống
tinh thần phong phú, hình thành và phát triển những PC cao đẹp.
– Bước đầu trải nghiệm và khám phá nghệ thuật âm nhạc thông qua nhiều
hình thức HĐ, từ đó hình thành năng lực giao tiếp và hợp tác.
– Bước đầu hình thành NLÂN dựa trên kiến thức và kĩ năng âm nhạc phổ thông,
hình thành năng lực tự chủ và tự học.
– Bước đầu giúp HS làm quen với sự đa dạng của thế giới âm nhạc, các giá trị âm
nhạc truyền thống.
– HS phát huy tiềm năng HĐ âm nhạc, hình thành năng lực giải quyết vấn đề và
sáng tạo.

8

Tài liệu tập huấn, bồi dưỡng giáo viên sử dụng sách giáo khoa môn Âm nhạc lớp 5

1.2.2.2. Nội dung
• Chương trình GDPT 2006 môn Âm nhạc
Chương trình sử dụng 5 mạch nội dung (còn gọi là phân môn): Hát, Nghe nhạc,
Đọc nhạc, Lí thuyết âm nhạc, Thường thức âm nhạc. Trong đó, không có tiết dạy
nhạc cụ, chỉ có kết hợp nhạc cụ tiết tấu để gõ đệm cho bài hát, bài đọc nhạc (chương
trình có triển khai một số nhạc cụ như: trống nhỏ, thanh phách, song loan); phần
nghe nhạc có nhưng mục tiêu chưa rõ ràng.
• Chương trình GDPT 2018 môn Âm nhạc
Chương trình GDPT 2018 môn Âm nhạc hoàn thiện hơn về nội dung dạy học,
tiếp tục sử dụng 5 mạch nội dung trong Chương trình GDPT 2006 môn Âm nhạc
và bổ sung thêm phần Nhạc cụ, Nghe nhạc, mạch Âm nhạc thường thức đổi thành
Thường thức âm nhạc. Vì vậy, Chương trình GDPT 2018 môn Âm nhạc gồm các
nội dung dạy học âm nhạc như sau: Hát, Đọc nhạc, Nghe nhạc, Nhạc cụ, Lí thuyết
âm nhạc, Thường thức âm nhạc.
Đặc biệt, Nhạc cụ là nội dung mang tính phân hoá, gồm: Nhạc cụ thể hiện tiết
tấu (từ lớp 1 đến lớp 3), Nhạc cụ thể hiện hoà âm và giai điệu (từ lớp 4 đến lớp 12).
Tuỳ theo điều kiện thực tiễn của nhà trường (phương tiện dạy học, năng lực
giảng dạy), GV có thể dạy HS chơi bộ gõ cơ thể, nhạc cụ tự làm, nhạc cụ truyền thống
của Việt Nam (trống nhỏ, song loan, thanh phách, sáo trúc, tiêu, đàn nguyệt, nhạc
cụ phổ biến ở địa phương,...) hoặc nhạc cụ nước ngoài (melodica, recorder, ukulele,
harmonica, guitar, đàn phím điện tử,...). SGK Âm nhạc của bộ sách Chân trời sáng tạo
chọn nhạc cụ giai điệu là recorder và kèn phím để đưa thiết kế các bài học, ukulele là
nhạc cụ hoà âm. Đối với các phương án lựa chọn của SGK cấp Trung học phổ thông,
guitar và đàn phím điện tử được khai thác cho HS từ lớp 10 đến lớp 12.
Đọc nhạc gồm các nội dung: các mẫu âm ngắn, đơn giản, dễ đọc, âm vực phù
hợp với độ tuổi ở giọng Đô trưởng (từ lớp 1 tới lớp 3), bài luyện tập cơ bản về quãng,
về tiết tấu, bài đọc nhạc ở giọng Đô trưởng (lớp 4 tới lớp 5); ở các lớp 6 đến lớp 9 cấp
Trung học cơ sở các bài đọc nhạc thực hiện ở giọng Đô trưởng và La thứ. Đọc nhạc ở
cấp Trung học phổ thông chỉ khai thác tối đa đến các giọng có hoá biểu một dấu thăng
(Son trưởng và Mi thứ) và một dấu giáng (Pha trưởng và Rê thứ).
1.2.2.3. Phạm vi giáo dục:
• Chương trình GDPT 2006 môn Âm nhạc
Âm nhạc là môn học bắt buộc từ lớp 1 đến học kì I lớp 9; tuy nhiên, ở các lớp 10
đến lớp 12, HS không học môn Âm nhạc.

9

• Chương trình GDPT 2018 môn Âm nhạc
Môn Âm nhạc được áp dụng bắt buộc từ lớp 1 đến hết lớp 9 (cả năm học). Môn
Âm nhạc là môn học lựa chọn ở cấp Trung học phổ thông với vai trò định hướng
nghề nghiệp, chuẩn bị các kiến thức, kĩ năng âm nhạc cơ bản cho các HS yêu thích
âm nhạc hoặc sẽ dự định tiếp tục học các ngành nghề liên quan đến âm nhạc ở các
trường trung cấp, cao đẳng hoặc đại học trong tương lai.
1.3. Tính mới và tính mở của Chương trình giáo dục phổ thông 2018 môn
Âm nhạc
1.3.1. Tính mới
Chương trình GDPT 2018 môn Âm nhạc thể hiện sự tiếp thu các xu hướng tiến
bộ của giáo dục âm nhạc thế giới, bao gồm:
– Phân chia nội dung giáo dục thành 2 giai đoạn: giai đoạn giáo dục cơ bản (từ
lớp 1 đến lớp 9) và giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp (từ lớp 10 đến lớp 12).
– Xây dựng Chương trình môn Âm nhạc theo hướng phát triển PC, NLC và các
NLÂN, trong đó chú trọng năng lực thẩm mĩ.
– Thực hiện tích hợp mạnh ở cấp Tiểu học, Trung học cơ sở và phân hoá sâu
ở cấp Trung học phổ thông. Dành thời lượng thích hợp cho giáo dục âm nhạc của
địa phương.
1.3.2. Tính mở
Môn Âm nhạc theo Chương trình GDPT 2018 vừa có nội dung tích hợp (các nội
dung âm nhạc cơ bản), vừa có nội dung phân hoá (nhạc cụ – lựa chọn nhạc cụ giai
điệu phù hợp để học từ lớp 4 đến lớp 9, từ lớp 10 đến lớp 12); vừa là môn học bắt buộc
(cấp Tiểu học và Trung học cơ sở), vừa là môn học lựa chọn theo nguyện vọng và định
hướng nghề nghiệp (cấp Trung học phổ thông). Hơn nữa, GV có thể vận dụng linh
hoạt PP&KTDH để phù hợp với sự đa dạng về điều kiện nhân lực, cơ sở vật chất và
khả năng học tập của HS các vùng miền.
Trong tiến trình triển khai Chương trình GDPT 2018 môn Âm nhạc những năm
qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tiến hành triển khác nhiều chương trình bồi dưỡng
GV trong toàn quốc gia như Dự án ETEP với các Module, Chương trình RGEP với
những chuyên đề hỗ trợ GV dạy học cuối cấp khi áp dụng chuyển đổi từ Chương trình
GDPT 2006 sang Chương trình GDPT 2018 môn Âm nhạc. Ngoài ra, Nhà xuất bản
Giáo dục Việt Nam cùng đội ngũ các chuyên gia trong nhóm tác giả môn Âm nhạc
cũng đã thực hiện bồi dưỡng, hướng dẫn GV âm nhạc trong việc sử dụng SGK
Âm nhạc hằng năm khi sách được áp dụng vào các lớp. Nhờ vậy, GV Âm nhạc các cấp
đang trở nên tự tin hơn, linh hoạt và sáng tạo hơn về cả kiến thức chuyên môn và khả
năng vận dụng PP trong tổ chức HĐ dạy học môn Âm nhạc theo chương trình mới.

10

Tài liệu tập huấn, bồi dưỡng giáo viên sử dụng sách giáo khoa môn Âm nhạc lớp 5

2. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ SÁCH GIÁO KHOA ÂM NHẠC 5
2.1. Quan điểm tiếp cận, biên soạn
2.1.1. Cơ sở lí luận
Theo định hướng đổi mới GDPT được thể hiện qua Nghị quyết 88 về đổi mới
Chương trình và SGK phổ thông của Quốc hội, Chương trình GDPT 2018 (gồm
Chương trình GDPT Tổng thể và Chương trình GDPT môn Âm nhạc) với trọng tâm
chuyển từ giáo dục chú trọng truyền thụ kiến thức sang giúp cho HS hình thành, phát
triển toàn diện PC và năng lực.
Bám sát các tiêu chuẩn SGK mới ban hành kèm theo Thông tư 05/2022/TTBGDĐT sửa đổi Thông tư 33/2017/TT-BGDĐT về quy trình biên soạn chỉnh sửa
SGK do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành ngày 19 tháng 3 năm 2022.
Triển khai các yêu cầu theo Công văn số 2345/BGDĐT-GDTH của Bộ Giáo dục
và Đào tạo ban hành ngày 07 tháng 6 năm 2021 về việc Hướng dẫn xây dựng kế hoạch
giáo dục của nhà trường cấp Tiểu học.
2.1.2. Quan điểm biên soạn
SGK tuân thủ các quy định được nêu trong Chương trình GDPT 2018 môn
Âm nhạc, bao gồm: YCCĐ, nội dung giáo dục.
Ngoài việc cung cấp kiến thức, SGK là tài liệu giúp HS có thể tự học, tự giải quyết
vấn đề, phát triển năng lực thẩm mĩ và sáng tạo trong âm nhạc.
Nội dung SGK được xây dựng có tính liên thông từ cấp Tiểu học và theo hướng
kết hợp giữa đồng tâm với tuyến tính, là tiền đề cho cấp học sau; đặc biệt từ SGK
lớp 1, 2, 3, 4.
Nội dung SGK vừa đảm bảo tính cốt lõi, vừa có tính mở để phù hợp với sự
đa dạng về điều kiện và khả năng học tập của HS các vùng miền.
Kế thừa những ưu điểm của SGK hiện hành, đồng thời tiếp thu tinh hoa của một
số nền giáo dục tiên tiến trên thế giới.
2.2. Giới thiệu, phân tích cấu trúc sách và cấu trúc bài học
Nội dung SGK bao gồm 6 đề mục dựa trên các mạch nội dung chính của môn
học: Hát, Đọc nhạc, Nghe nhạc, Nhạc cụ, Lí thuyết âm nhạc, Thường thức âm nhạc
với các icon được thiết kế tương ứng.
Mỗi chủ đề sẽ được thực hiện từ 3 – 4 tiết tuỳ vào dung lượng nội dung và HĐ
học tập, số trang tương ứng cho mỗi chủ đề từ 6 – 8 trang.
Đối với mạch nội dung Nghe nhạc, ngoài việc được thiết kế như một nội dung độc
lập còn được tích hợp trong các mạch nội dung dạy học khác như: tìm hiểu nhạc cụ,
tác giả tác phẩm, câu chuyện âm nhạc,…

11

Cấu trúc của mỗi chủ đề gồm các mạch nội dung chính kết hợp với các HĐ:
– Khám phá là HĐ mở đầu mỗi chủ đề, được thiết kế để tạo các tình huống sư
phạm ban đầu đưa HS đến khám phá các kiến thức, kĩ năng trọng tâm của chủ đề; xây
dựng dưới hình thức câu chuyện âm nhạc, tranh ảnh gợi ý,…
– HĐ âm nhạc là các bài thực hành, trò chơi âm nhạc liên kết với các nội dung
bài học trong từng chủ đề.
– Nhà ga âm nhạc là những gợi ý để HS tự HĐ âm nhạc như: tái hiện, ghi nhớ
các kiến thức, kĩ năng âm nhạc đã học trong bài; phát triển các NLÂN đặc thù thông
qua các HĐ thực hành, tạo ra các sản phẩm âm nhạc; đồng thời giúp HS tự đánh giá
và GV đánh giá năng lực HS thông qua bài học.
SGK có các thành phần cơ bản: Hướng dẫn sử dụng – Mục lục – Nội dung chính
(gồm các chủ đề) – Giải thích thuật ngữ.
SGK Âm nhạc 5 được cấu trúc theo 8 chủ đề (28 đến 29 tiết), mỗi chủ đề được
thiết kế từ 3 đến 4 tiết; nội dung ôn tập học kì và kiểm tra đánh giá (4 tiết). Tên các
chủ đề được đặt như sau:
– Chủ đề 1: Vui ngày khai trường
– Chủ đề 2: Bức tranh đồng quê
– Chủ đề 3: Thắp sáng tương lai
– Chủ đề 4: Kết nối yêu thương
– Ôn tập chủ đề 1, 2, 3, 4 (học kì I)
– Chủ đề 5: Mùa xuân tình bạn
– Chủ đề 6: Vui cùng âm nhạc
– Chủ đề 7: Giai điệu quê hương
– Chủ đề 8: Hoa thơm dâng Bác
– Ôn tập chủ đề 5, 6,7, 8 (học kì II)
Ở mỗi chủ đề sẽ ứng với một mục tiêu về nội dung khác nhau, từ đó giúp HS hình
thành được những năng lực về âm nhạc.
Các bài hát sử dụng trong SGK vừa có tính kế thừa, vừa có tính mới, các bài hát
đa dạng thể loại như: bài hát tuổi thiếu nhi, bài hát nước ngoài, bài hát dân ca; có cao
độ và âm điệu phù hợp với HS lớp 5. Bên cạnh đó, SGV sẽ cung cấp thêm các bài hát
thay thế, giúp GV có thêm nguồn tài liệu phong phú để lựa chọn trong HĐ dạy học.
2.3. Cấu trúc mỗi chủ đề theo các mạch kiến thức
 Đoàn tàu khởi hành
Tranh chủ đề – mục Khám phá: 1 trang

12

Tài liệu tập huấn, bồi dưỡng giáo viên sử dụng sách giáo khoa môn Âm nhạc lớp 5

 Đoàn tàu hành trình
Hát: 1 trang
Nghe nhạc: 1/2 trang
Đọc nhạc: 1/2 đến 1 trang
Nhạc cụ: 1 trang, phù hợp với nội dung
Thường thức âm nhạc: 1 đến 2 trang, phù hợp với nội dung
Lí thuyết âm nhạc: 1/2 đến 1 trang, phù hợp với nội dung
HĐ âm nhạc: gồm các bài luyện tập, thực hành, HĐ âm nhạc tăng cường cho
từng phân môn, không sử dụng icon, được lồng ghép dưới hình thức trò chơi hoặc
vận động âm nhạc trong các mạch nội dung trong SGK.
 Đoàn tàu về ga
Nhà ga âm nhạc: 1/2 đến 1 trang
2.4. Phân tích chủ đề đặc trưng minh hoạ cho những điểm mới của sách
Sau đây là một số minh hoạ cho các nội dung học tập mang tính mới và tính mở
mà SGK Âm nhạc 5 thể hiện dựa trên tinh thần đổi mới của Chương trình GDPT
2018 nói chung và Chương trình GDPT 2018 môn Âm nhạc nói riêng.
– Kiến thức âm nhạc có tính nền tảng cơ bản: các khái niệm âm nhạc được đưa
vào SGK một cách rất đơn giản, giảm tính kinh điển, lí thuyết, tăng tính thực hành.

– HĐ âm nhạc chủ yếu thông qua con đường thực hành, vui chơi, khám phá: để
phát triển các NLÂN cho HS.

13

– Giáo dục các PC, NLC: được lồng ghép trong nội dung các bài học âm nhạc:
+ Giáo dục PC cho HS được lồng ghép thông qua nội dung bài hát:
 Bài hát Dắt trâu ra đồng: giáo dục về PC yêu thương cha mẹ; chăm làm,…
 Bài hát Những bông hoa những bài ca: giáo dục về PC yêu quý, kính trọng thầy, cô,…
 Bài hát Mùa xuân tình bạn: giáo dục về PC yêu quý bạn bè,…
 Bài hát Hoa thơm dâng Bác: giáo dục về PC kính trọng và biết ơn người có công
với đất nước, tinh thần trách nhiệm,…
+ Giáo dục về NLC: tự chủ, tự học, chăm chỉ, giao tiếp và hợp tác,… thông qua
các câu lệnh HĐ khai thác khả năng làm việc của cá nhân, tập thể; HĐ tự tạo ra
sản phẩm nhạc cụ.

14

Tài liệu tập huấn, bồi dưỡng giáo viên sử dụng sách giáo khoa môn Âm nhạc lớp 5

– Chú trọng tăng cường tích hợp giữa các nội dung học tập âm nhạc:
+ HĐ Khám phá chủ đề: tích hợp khám phá các thành tố âm nhạc và những sự
việc, hiện tượng trong cuộc sống.

+ Nội dung Hát được tích hợp với Nhạc cụ để tạo ra các HĐ gõ hoặc thổi đệm
cho bài hát.

15

+ Nội dung Đọc nhạc tích hợp với Nhạc cụ và Lí thuyết âm nhạc để tạo ra các HĐ
đọc nhạc kết hợp sử dụng nhạc cụ để gõ phách, nhịp hay vận động cơ thể nhằm giúp
HS nhận thức về phách, nhịp, trọng âm,...

+ Nội dung Nghe nhạc với vận động: tích hợp giáo dục âm nhạc và giáo dục sự
năng động về thể chất, sự linh hoạt, sự tự tin vào khả năng của bản thân.

2.5. Phân phối chương trình môn Âm nhạc 5 theo gợi ý của nhóm tác giả
Tên chủ đề
(1)
Lời nói
đầu
Hướng dẫn
sử dụng
sách

Số tiết/
số trang
(2)

Nội dung
(3)

1

Giới thiệu về SGK lớp 5, một số mục tiêu, định hướng của bộ sách.

1

Hướng dẫn sử dụng các nội dung Khám phá, Hát, Nghe nhạc, Đọc
nhạc, Nhạc cụ, Lí thuyêt âm nhạc, Thường thức âm nhạc trong
SGK.

16

Tài liệu tập huấn, bồi dưỡng giáo viên sử dụng sách giáo khoa môn Âm nhạc lớp 5

Mục lục

1

1. Vui
ngày khai
trường

4/ 6

Giới thiệu đề mục chủ đề của SGK Âm nhạc 5.
1. Khám phá:
Bức tranh thể hiện trên con đường đến trường của HS ở vùng cao:
Sơn Ca bay bên trên quan sát thấy nhóm HS đi học cùng cô giáo
qua những nhịp cầu tre, ven đường có chú trâu đủng đỉnh gặm cỏ,
phía xa xa hiện lên hình ảnh ngôi trường với lá cờ đỏ sao vàng bay
phấp phới. Cầu vồng sáng lung linh nơi đỉnh núi, hoà cùng niềm
vui đi đến trường với các bạn nhỏ.

Mục tiêu:
Khám phá
những âm
thanh và
nhịp điệu
trên con
đường đến
trường.

2. Hát: Đường đến trường vui lắm! (nhạc: Lưu Hà An, lời (ý thơ):
Nhật Hoa)
Tập hát thể hiện cách hát luyến láy và ngân dài; hát với hình thức
đồng ca có lĩnh xướng; hát kết hợp gõ đệm theo nhịp.
3. Nghe nhạc:
Nghe bài hát Ngôi trường giữa ngàn mây (nhạc và lời: Lê Dũng).
4. Lí thuyết âm nhạc:
Giới thiệu vạch nhịp, ô nhịp.
5. Nhạc cụ:
Nhạc cụ tiết tấu: trống nhỏ
– Mẫu đệm:
– Thực hành đệm cho bài hát Đường đến trường vui lắm!.
6. Thường thức âm nhạc:
Giới thiệu nhạc cụ nước ngoài: đàn mandoline.
7. Nhà ga âm nhạc:
Gồm 4 câu hỏi phát triển NLÂN đặc thù.

2. Bức
tranh đồng
quê
Mục tiêu:
Khám phá
những âm
thanh và
nhịp điệu
cuộc sống ở
đồng quê.

4/ 6

1. Khám phá:
Bức tranh đồng quê có những hình ảnh cánh đồng lúa chín vàng,
các em bé ngồi trên lưng trâu vừa thả diều vừa thổi sáo, gõ trống
nhỏ và thanh phách; bên trên ụ rơm to là hình ảnh chú gà trống
đang gáy sáng; dưới chân ụ rơm, gà mẹ dẫn đàn con đi kiếm ăn kêu
chíp chíp, cạnh bên vịt mẹ và đàn con cũng đang chuẩn bị đi bơi.
2. Hát: Dắt trâu ra đồng (nhạc và lời: Minh Châu)
Hát thể hiện tính chất vui tươi; hát kết hợp gõ đệm theo phách.
3. Nhạc cụ:
• Nhạc cụ tiết tấu: song loan

17

– Mẫu đệm:
– Thực hành đệm cho bài Dắt trâu ra đồng.
• Nhạc cụ giai điệu:
– Recorder:
+ Ôn tập 3 nốt Si, La, Son;
+ Bài thực hành số 1.
– Kèn phím:
+ Ôn tập 3 nốt Đô, Rê, Mi;
+ Bài thực hành số 1.
4. Đọc nhạc: Bài đọc nhạc số 1
• Cấu trúc:
– Cao độ: Đô – Rê – Mi – Son – La – Si – Đô 2.
– Tiết tấu:
• Nội dung:
– Đọc gam Đô trưởng;
– Thực hành đọc nhạc Bài đọc nhạc số 1.
5. Thường thức âm nhạc:
Giới thiệu một số hình thức biểu diễn nhạc cụ: độc tấu, song tấu,
tam tấu, tứ tấu và hoà tấu.
6. Nhà ga âm nhạc:
Gồm 5 câu hỏi phát triển NLÂN đặc thù.
3. Thắp
sáng tương
lai
Mục tiêu:
Khám phá
nhịp điệu
nhanh dần,
chậm dần.

4/ 6

1. Khám phá:
Bức tranh thể hiện ngôi trường tiểu học thân thương, hình ảnh
thầy giáo đang hướng dẫn các em HS cùng chơi nhạc cụ giai điệu
như: kèn phím, recorder, kèn saxophone ở trên sân trường.
2. Hát: Những bông hoa những bài ca (nhạc và lời: Hoàng Long)
Tập hát thể hiện cách hát ngắt câu và ngân dài; hát kết hợp
vận động phụ hoạ.
3. Nghe nhạc:
Nghe, cảm thụ và vận động theo nhịp điệu bản nhạc Chim sơn ca
(The Lark – tứ tấu đàn dây số 53) của G. Haydn.

18

Tài liệu tập huấn, bồi dưỡng giáo viên sử dụng sách giáo khoa môn Âm nhạc lớp 5

4. Lí thuyết âm nhạc:
Trọng âm, phách.
5. Nhạc cụ:
• Nhạc cụ tiết tấu: triangle
– Mẫu đệm:

– Thực hành đệm cho bài hát Những bông hoa những bài ca.
• Nhạc cụ giai điệu:
– Recorder:
+ Giới thiệu nốt Đô 2;
+ Bài thực hành số 2 (Đàn gà con).
– Kèn phím:
+ Giới thiệu nốt Pha;
+ Bài thực hành số 2 (Đàn gà con).
6. Nhà ga âm nhạc:
Gồm 4 câu hỏi phát triển NLÂN đặc thù.
4. Kết nối
yêu thương
Mục tiêu:
Khám phá
âm nhạc
dân gian
của các
dân tộc
trên thế
giới.

4/ 7

1. Khám phá:
Bức tranh thể hiện sự kết nối yêu thương của các bạn nhỏ khắp nơi
trên thế giới, hình ảnh các em bé ở khắp địa cầu với các dân tộc và
màu da khác nhau cùng nắm tay múa hát.
2. Hát: A-ri-rang khúc hát quê hương (theo giai điệu bài dân ca
Hàn Quốc, lời Việt: Đặng Châu Anh)
Tập hát thể hiện cách hát luyến và liền tiếng; hát kết hợp vận động
phụ hoạ.
3. Đọc nhạc: Bài đọc nhạc số 2
• Cấu trúc:
– Cao độ: Đô – Rê – Mi – Pha – Son – La – Si – Đô 2.
– Tiết tấu:
• Nội dung:
+ Đọc gam Đô trưởng;
+ Thực hành đọc nhạc Bài đọc nhạc số 2.

19

4. Thường thức âm nhạc:
Giới thiệu hai nhạc sĩ Việt Nam: Hoàng Long – Hoàng Lân và
bài hát Từ rừng xanh cháu về thăm lăng Bác.
5. Trò chơi âm nhạc:
Tai ai thính nhất.
6. Nhà ga âm nhạc:
Gồm 4 câu hỏi phát triển NLÂN đặc thù.
Ôn tập
chủ đề 1,
2, 3, 4 và
kiểm tra,
đánh giá
học kì I.

2/ 1

1. Hát:
Hát và vận động theo nhạc các bài hát: Đường đến trường vui lắm!,
Dắt trâu ra đồng, Những bông hoa những bài ca, A-ri-rang khúc hát
quê hương.
2. Nghe nhạc:
– Nghe, cảm thụ và vận động theo giai điệu bài hát Ngôi trường giữa
ngàn mây.
– Nêu cảm nhận sau khi nghe bài nhạc.
3. Đọc nhạc:
– Đọc Bài đọc nhạc số 1 kết hợp vỗ tay hoặc gõ castanet theo nhịp.
– Đọc Bài đọc nhạc số 2 kết hợp vỗ tay hoặc gõ đệm theo phách.
4. Nhạc cụ:
– Nhạc cụ tiết tấu: Sử dụng nhạc cụ tiết tấu tự chọn để đệm cho
bài hát Những bông hoa những bài ca.
– Nhạc cụ giai điệu: Lựa chọn nhạc cụ phù hợp để thực hiện: Bài
thực hành số 1, Bài thực hành số 2.
5. Lí thuyết âm nhạc:
Ôn kiến thức vạch nhịp, ô nhịp, trọng âm, phách.
6. Thường thức âm nhạc:
– Giới thiệu đôi nét về đàn mandoline; mô tả động tác chơi đàn và
nêu cảm nhận về âm sắc của đàn.
– Phân biệt hình thức biểu diễn độc tấu và hoà tấu.
– Nêu đôi nét về hai nhạc sĩ Hoàng Long – Hoàng Lân và kể tên
một vài bài hát tiêu biểu của hai ông.

5. Mùa
xuân tình
bạn

4/ 6

1. Khám phá:
Bức tranh ngày Tết, đoàn tàu đi từ Bắc vào Nam bắt gặp những
hình ảnh, âm thanh quen thuộc như: hoa mai, hoa đào, các em nhỏ

20

Tài liệu tập huấn, bồi dưỡng giáo viên sử dụng sách giáo khoa môn Âm nhạc lớp 5

Mục tiêu:
Khám phá
những âm
thanh và
hình ảnh
của mùa
xuân.

mặc trang phục truyền thống của từng vùng miền, vừa múa, hát
vừa chơi nhạc cụ dân tộc. Tiếng trống múa lân rộn ràng ngày Tết.
2. Hát: Mùa xuân tình bạn (nhạc và lời: Cao Minh Khanh)
Tập hát thể hiện cách hát nảy âm, đảo phách; hát kết hợp gõ đệm
theo nhịp.
3. Nghe nhạc:
Nghe giai điệu bản nhạc Điệu nhảy hài hước (Chương 5, Tổ khúc
ba-lê số 1) của D. Shostakovich.
4. Lí thuyết âm nhạc:
Nhịp 24.
5. Thường thức âm nhạc:
Giới thiệu nhạc cụ dân tộc Việt Nam: đàn đáy.
6. Nhà ga âm nhạc:
Gồm 6 câu hỏi phát triển NLÂN đặc thù.

6. Vui cùng
âm nhạc
Mục tiêu:
Khám phá
niềm vui
trong âm
nhạc.

4/ 6

1. Khám phá:
Bức tranh các em nhỏ đang biểu diễn âm nhạc trên khinh khí cầu;
trên bầu trời cao, Mặt Trăng đang chơi đàn cello bên cạnh những
ánh sao âm nhạc lấp lánh. Bên dưới, các em nhỏ cầm đèn lồng vừa
đi vừa hát vang.
2. Hát: Đi theo ánh sao âm nhạc (Follow The Drinking Gourd,
dân ca Mỹ, lời: Tô Ngọc Tú)
Tập hát kết hợp vận động phụ hoạ, gõ đệm theo nhịp.
3. Nhạc cụ:
Nhạc cụ giai điệu:
– Recorder:
+ Giới thiệu nốt Rê 2;
+ Bài thực hành số 3 (đệm cho bài Đi theo ánh sao âm nhạc).
– Kèn phím:
+ Giới thiệu phím Son;
+ Bài thực hành số 3 (đệm cho bài Đi theo ánh sao âm nhạc).
4. Đọc nhạc: Bài đọc nhạc số 3
• Cấu trúc:
– Cao độ: Đô – Rê – Mi – Pha – Son – La – Si – Đô 2.

21

– Tiết tấu:
• Nội dung:
– Đọc gam Đô trưởng;
– Thực hành đọc nhạc Bài đọc nhạc số 3.
5. Nhà ga âm nhạc:
Gồm 4 câu hỏi phát triển NLÂN đặc thù.
7. Giai
điệu quê
hương
Mục tiêu:
Khám phá
các làn điệu
dân ca.

4/ 8

1. Khám phá:
Bức tranh vẽ lễ hội hát quan họ đặc trưng ở tỉnh Bắc Ninh: trên
thuyền các liền anh, liền chị mặc áo dài khăn đóng, áo tứ thân và
hát quan họ; trên bến sông thể hiện hình ả...