Tuần CM: 21
Tiết CT: 41

Ngày dạy: 22/01/2024

Bài 31 : HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ
1. Mục tiêu :
1..Kiến thức :
- Mô tả được thí nghiệm hoặc nêu được ví dụ về hiện tượng cảm ứng điện từ
- Sử dụng đúng thuật ngữ dòng điện cảm ứng, hiện tượng cảm ứng điện từ
1.2.Kĩ năng :
- Giải thích được một số bài tập định tính về nguyên nhân gây ra dòng điện cảm ứng
- Tiến hành được thí nghiệm dùng nam châm tạo ra dòng điện
1.3.Thái độ :
- Giáo dục học sinh tính cẩn thận khi làm thí nghiệm.
- Giáo dục lòng yêu thích môn học
2. Nội dung học tập:
- Cấu tạo và hoạt động của Đinamô
- Dùng nam châm để tạo ra dòng điện
- Hiện tượng cảm ứng điện từ
3. Chuẩn bị :
3.1. GV :
Thí nghiệm mô phỏng
3.2. HS:
- Kiến thức cũ: Nam châm, Khung dây có dòng điện chạy qua
- Đọc trước bài mới chú ý :
+ Cấu tạo và họat động của Đinamô
+ Dùng nam châm để tạo ra dòng điện
4. Tổ chức các hoạt động học tập:
4.1. Ổn định tổ chức và kiểm diện: (1')
GV : Kiểm tra sĩ số học sinh.
HS : Lớp trưởng báo cáo
9A1 …………………………………………………………………………………………
9A2 …………………………………………………………………………………………
9A3 ………………………………………………………………………………………….
4.2. Kiểm tra miệng
Lồng ghép vào bài mới
4.3. Tiến trình bài học:
* Giới thiệu bài : (2')
Có cách nào khác tạo ra dòng điện ngoài dùng pin và Acquy không?
HS : Có đó là Đinamô ở xe đạp
GV : Gọi 2 HS đóng vai đọc mẫu đối thọai ở phần đầu bài
HS : Làm theo yêu cầu của GV

Đinamô là cái gì ?
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HS
* Họat động 1 : Tìm hiểu cấu tạo của Đinamô xe đạp và dự
đoán xem họat động của bộ phận nào trong đinamô là
nguyên nhân chính gây ra dòng điện (6')
Mục tiêu: HS nắm được cấu tạo và hoạt động của Đinamô
GV : Yêu cầu HS quan sát tranh H31.1

Nêu cấu tạo của Đinamô?
Nêu họat động của Đinamô ?
* Chuyển ý : Hãy dự đoán xem hoạt động của bộ phận chính
nào của đinamô gây ra dòng điện
HS : Tùy HS, có thể trả lời là do nam châm, do cuộn dây,……
* Họat động 2 : Tìm hiểu cách dùng nam châm vĩnh cửu để
tạo ra dòng điện. Xác định trong trường hợp nào nam châm
vĩnh cửu có thể tạo ra dòng điện (10')
Mục tiêu: HS biết dùng nam châm vĩnh cửu để tạo ra dòng
điện
GV : Gọi HS đọc câu C1,2 (SGK/85)
HS : Làm theo yêu cầu của GV
Hãy nêu dự đoán trong trường hợp 1 và 2 thì trong cuộn dây
có xuất hiện dòng điện hay không?
HS :
1. Di chuyển nam châm lại gần hay xa cuộn dây
2. Di chuyển cuộn dây lại gần hay xa nam châm cũng xuất
hiện dòng điện trong cuộn dây
GV : Yêu cầu HS tiến hành thí nghiệm theo nhóm trong vòng
2'kiểm tra dự đoán
Nêu tên dụng cụ dùng làm thí nghiệm ?
HS : Cuộn dây trên có 2 đèn LED, nam châm
Nêu cách tiến hành thí nghiệm ?

NỘI DUNG BÀI
HỌC
I. Cấu tạo và hoạt
động của Đinamô :

- Cấu tạo : Núm, trục
quay, nam châm,
cuộn dây, lõi sắt non
-Họat động : Khi
núm quay thì nam
châm quay theo, đèn
sáng
II. Dùng nam châm
để tạo ra dòng điện
1. Dùng nam châm
vĩnh cửu :
* Thí nghiệm 1 :
(SGK/85)

* Nhận xét 1: Dòng

điện xuất hiện trong
cuộn dây dẫn kín khi
ta đưa nam châm lại
gần hay xa cuộn dây
hoặc ngược lại
HS : Di chuyển nam châm lại gần hay xa cuộn dây. Sau đó di
chuyển cuộn dây lại gần hay xa nam châm
HS : Làm theo yêu cầu của GV
GV : Gọi bất kỳ HS trong nhóm trình bày, HS nhóm khác nhận
xét, GV nhận xét
Qua thí nghiệm ta rút ra nhận xét gì ?
* Họat động 3 : Tìm hiểu cách dùng nam châm điện để tạo
ra dòng điện, trong trường hợp nào nam châm điện có thể
tạo ra dòng điện (10')

Mục tiêu: HS biết dùng nam châm điện để tạo ra dòng điện
GV : Gọi HS đọc câu C (SGK/86)
HS : Làm theo yêu cầu của GV
Nêu dự đoán trong trường hợp nào xuất hiện dòng điện trong
cuộn dây ?
HS : Khi đóng và ngắt mạch điện
GV : Yêu cầu HS tiến hành thí nghiệm theo nhóm trong vòng
2'kiểm tra dự đoán
Nêu tên dụng cụ dùng làm thí nghiệm ?
HS : Nam châm điện, cuộn dây trên có 2 đèn LED
Nêu cách tiến hành thí nghiệm ?

HS : Đóng mạch điện của nam châm điện bằng khóa K, sau đó
là ngắt mạch điện
HS : Làm theo yêu cầu của GV
GV : Gọi bất kỳ HS trong nhóm trình bày, HS nhóm khác nhận
xét, GV nhận xét
Qua thí nghiệm ta rút ra nhận xét gì ?
* Chuyển ý : Vậy dòng điện xuất hiện trong 2 thí nghiệm trên

2. Dùng nam châm
điện
* Thí nghiệm:
(SGK/86)

* Nhận xét 2 : Dòng
điện xuất hiện ở cuộn
dây dẫn kín trong
thời gian Khi đóng
và ngắt mạch của
nam châm điện,
nghĩa là trong thời
gian dòng điện của
nam châm điện biến
thiên
III. Hiện tượng cảm
ứng điện từ
- Dòng điện xuất
hiện trên hai thí
nghiệm trên gọi là

gọi là gì, hiện tựợng này gọi là gì ?
* Họat động 4 : Tìm hiểu thuật ngữ mới “Dòng điện cảm
ứng, hiện tượng cảm ứng điện từ” (5')
Mục tiêu: HS sử dụng đúng thuật ngữ “dòng điện cảm ứng,
hiện tượng cảm ứng điện từ”
âVậy dòng điện xuất hiện trong 2 thí nghiệm trên gọi là gì ?
HS : Dòng điện cảm ứng
Hiện tượng này gọi là gì?
HS :
* Họat động 5: Vận dụng (5')
Mục tiêu: HS vận dụng được kiến thức vào trả lời câu hỏi
Bộ phận chính nào tạo ra dòng điện trong đinamô
HS : Cuộn dây và nam châm
GV : Gọi HS đọc và trả lời câu C4 (SGK/86)
HS : Dự đoán có xuất hiện dòng điện cảm ứng trong cuộn dây
dẫn kín và đèn sáng
GV : Làm thí nghiệm biểu diễn kiểm tra dự đoán

dòng điện cảm ứng
- Hiện tượng xuất
hiện dòng điện cảm
ứng gọi là hiện tượng
cảm ứng điện từ

4.4. Tổng kết:
Lồng ghép ở bài mới ở mục vận dụng
4.5. Hướng dẫn học tập: (6')
* Đối với bài học tiết này:
- Về nhà học bài và đọc mục có thể em chưa biết (SGK/86)
- Làm các bài tập 31.131.4 (SBT/69)
* Hướng dẫn bài tập về nhà : Để tạo ra dòng điện cảm ứng thì ta có thể đưa nam châm lại
gần hoặc ra hay cuộn dây hoặc ngược lại. Nếu dùng nam châm điện thì đóng, ngắt mạch của
nam châm điện, còn không thì phải đưa nam châm lại gần hay xa cuộn dây
* Đối với bài học tiết tiếp theo:
Chuẩn bị bài mới bài 32 : Điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng
Chú ý : I. Sự biến thiên số đường sức từ xuyên qua tiết diện của cuộn dây
II. Điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng
5. Phụ lục

Tuần CM: 21
Tiết CT: 42

Ngày dạy: 24/01/2024

Bài 32 : Điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng
1. Mục tiêu :
1.1.Kiến thức :
- Nêu được dòng điện cảm ứng xuất hiện khi có sự biến thiên của số đường sức từ xuyên
qua tiết diện của cuộn dây kín
1.2.Kĩ năng :
- Vận dụng được điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng để giải thích và dự đoán những
trường hợp cụ thể, trong đó xuất hiện hay không xuất hiện dòng điện cảm ứng
- Làm được thí nghiệm đưa một cực nam châm lại gần hoặc ra xa cuộn dây
1.3.Thái độ :
- GD ý thức bảo vệ môi trường cho HS
2. Nội dung học tập:
- Sự biến đổi số đường sức từ xuyên qua tiết diện cuộn dây
- Điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng
3. Chuẩn bị :
3.1. GV :
ĐDDH : Mô hình cuộn dây dẫn và đường sức từ của nam châm
3.2. HS:
- Kiến thức cũ: Hiện tượng cảm ứng điện từ
- Đọc trước bài mới chú ý :
I. Sự biến thiên số đường sức từ xuyên qua tiết diện của cuộn dây
II. Điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng
4. Tổ chức các hoạt động học tập
4.1. Ổn định tổ chức và kiểm diện: (1')
GV : Kiểm tra sĩ số học sinh.
HS : Lớp trưởng báo cáo
9A1 …………………………………………………………………………………………
9A2 …………………………………………………………………………………………
9A3 ………………………………………………………………………………………….
4.2. Kiểm tra miệng (5')
<1>Hãy nêu các cách dùng nam châm vĩnh cửu tạo ra dòng điện trong dây dẫn kín (từ 2
cách) ? Dòng điện xuất hiện trong dây dẫn kín gọi là gì? Hiện tượng này gọi là gì ? Làm bài
31.1 (SBT/69) (8đ)
HS : Đưa nam châm lại gần hay ra xa cuộn dây dẫn kín hoặc quay nam châm trước cuộn dây
dẫn kín,… (2đ)
Dòng điện xuất hiện trong dây dẫn kín gọi là dòng điện cảm ứng (1đ)
Hiện tựơng này gọi là hiện tượng cảm ứng điện từ
(1đ)
<31.1> D
(4đ)

<2> Hãy nêu các cách dùng nam châm điện tạo ra dòng điện trong dây dẫn kín ? Dòng điện
xuất hiện trong dây dẫn kín gọi là gì? Hiện tượng này gọi là gì ? Làm bài 31.7 (SBT/70)(8đ)
HS : Đóng hay ngắt mạch của nam châm điện, hoặc đưa cuộn dây lại gần hoặc ra xa nam
châm điện (2đ)
Dòng điện xuất hiện trong dây dẫn kín gọi là dòng điện cảm ứng (1đ)
Hiện tựơng này gọi là hiện tượng cảm ứng điện từ
(1đ)
<31.7> B
(4đ)
<3> Ta có một cuộn dây dẫn, 1 nam châm thẳng. Hãy nêu cách làm cho đường sức từ xuyên
qua tiết diện của ống dây tăng (hoặc giảm) (2đ)
HS : Đưa nam châm lại gần hoặc ra ra cuộn dây theo phương vuông góc với tiết diện S của
cuộn dây
4.3. Tiến trình bài học:
* Giới thiệu bài: (1')
Trong các cách tạo ra dòng điện cảm ứng khi dùng nam châm vĩnh cửu, khi dùng nam châm
điện, lúc thì nam châm chuyển động. Sự xuất hiện dòng điện cảm ứng không phụ thuộc loại
nam châm hoặc trạng thái chuyển động của nó. Vậy điều kiện nào để xuất hiện dòng điện
cảm ứng ?
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS
NỘI DUNG BÀI HỌC
* Họat động 1 : Nhận biết vai trò của từ trường trong hiện
tượng cảm ứng điện từ (5')
I. Sự biến đổi số đường
Mục tiêu: HS biết vai trò của từ trường trong hiện tượng cảm
sức từ xuyên qua tiết
ứng điện từ
diện của cuộn dây
Nêu các cách dùng nam châm tạo ra dòng điện cảm ứng
HS : Đưa nam châm lại gần hay ra xa cuộn dây dẫn kín hoặc
quay nam châm trước cuộn dây dẫn kín, đóng hay ngắt mạch của
nam châm điện, hoặc đưa cuộn dây lại gần hoặc ra xa nam châm
điện
Vậy việc tạo ra dòng điện cảm ứng có phụ thuộc vào nam
châm không ?
HS : có thể trả lời có hoặc không
GV : các nam châm khác nhau đều tạo ra dòng điện cảm ứng
Vậy việc tạo ra dòng điện cảm ứng có phụ thuộc vào trạng thái
chuyển động của nam châm không?
* Nhận xét 1: Khi đưa 1
HS : Không
cực của nam châm lại gần
Môi trường xung quanh nam châm gọi là gì ?
hay ra xa đầu 1 cuộn dây
HS : Từ trường
GV : Ta quan sát từ trường bằng các đường sức từ. Hãy xét xem dẫn thì số đường sức từ
trong các thí nghiệm trên, só đường sức từ xuyên qua tiết diện S xuyên qua tiết diện S của
dây dẫn tăng hoặc giảm
của dây có biến đổi không?
(Biến thiên)
* Hoạt động 2 : Khảo sát sự biến đổi của số đường sức từ
xuyên qua tiết diện S của cuộn dây dẫn khi một cực của nam II. Điều kiện xuất hiện
châm lại gần hay ra xa cuộn dây dẫn trong thí nghiệm tạo ra dòng điện cảm ứng
dòng điện cảm ứng bằng nam châm vĩnh cửu (8')

Mục tiêu: HS biết được sự biến đổi của số đường sức từ xuyên
qua tiết diện S của cuộn dây
GV : Yêu cầu HS quan sát mô hình H32.1 (SGK/87), đọc và trả
lời câu C1 (SGK/87)
HS :
- Số đường sức từ tăng
- Số đường sức từ không đổi
- Số đường sức từ giảm
- Số đường sức từ tăng
Qua quan sát ta rút ra kết luận gì?
* Hoạt động 3 : Tìm hiểu mối quan hệ giữa sự tăng hay giảm
của số đường sức từ qua tiết diện S của cuộn dây với sự xuất
hiện dòng điện cảm ứng (điều kiện xuất hiện dòng điện cảm
ứng) (5')
Mục tiêu: HS biết được mối quan hệ giữa sự tăng hay giảm số
đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây và điều kiện
xuất hiện dòng điện cảm ứng
GV : Gọi HS đọc và trả lời câu C2,3 (SGK/88)
HS :
* C2 :
Làm thí nghiệm
Có dòng điện cảm
Số đường sức từ
ứng hay không
xuyên qua S có
biến đổi hay
không?
Đưa nam châm lại
Có
Số đường sức từ
gần cuộn dây
xuyên qua S tăng
Để nam châm nằm
Không
Số đường sức từ
yên
xuyên qua S không
biến đổi
Đưa nam châm lại
Có
Số đường sức từ
gần cuộn dây
xuyên qua S giảm
* C3 : Khi số đường sức từ xuyên qua S của cuộn dây biến đổi
(tăng hay giảm) thì xuất hiện dòng điện cảm ứng trong cuộn dây
dẫn kín
Nêu điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng ?
*Hoạt động 4 : Vận dụng nhận xét 2 để giải thích điều kiện
xuất hiện dòng điện cảm ứng trong TN H31.3 (5')
Mục tiêu: HS vận dụng được nhận xét 2 giải thích sự xuất hiện
của dòng điện cảm ứng trong TN H31.3
GV : Gọi HS đọc và trả lời câu C4 (SGK/88)
HS : Khi đóng mạch điện cường độ dòng điện tăng từ 0có, từ
trường của nam châm điện mạnh lên, số đường sức từ biểu diễn

* Nhận xét 2 : Dòng điện
cảm ứng xuất hiện trong
cuộn dây dẫn kín đặt trong
từ trường của 1 nam châm
khi số đường sức từ xuyên
qua tiết diện S của cuộn
dây biến thiên

từ trường cũng tăng lên, do đó xuất hiện dòng điện cảm ứng
Khi ngắt mạch điện, cường độ dòng điện giảm về 0, số đường
sức từ biểu diễn từ trường giảm, do đó xuất hiện dòng điện cảm
ứng
* Hoạt động 5 : Rút ra kết luận chung (5')
Mục tiêu: HS rút ra được điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng
Qua các nhận xét ta rút ra kết luận gì về điều kiện xuất hiện
dòng điện cảm ứng?
* GDMT :
Dòng điện có sinh ra từ trường không?
HS : Có
Từ trường có sinh ra dòng điện không?
HS : Có
GV : Điện trường và từ trường tồn tại trong 1 thể thống nhất gọi
là điện từ trường
Điện năng là nguồn năng lượng có những ưu điểm gì ?
HS : Dễ sử dụng, dễ chuyển hoá thành các dạng năng lượng
khác, dễ truyền tải đi xa,….
GV : Do có những ưu điểm đó mà điện năng ngày càng được sử
dụng phổ biến
Việc sử dụng điện năng không gây ra các chất thải độc hại cũng
như các tác nhân gây ô nhiễm môi trường, nên đây là nguồn
năng lượng sạch
* Biện pháp :
- Thay thế các phương tiện giao thông sử dụng động cơ nhiệt
bằng các phương tiện giao thông sử dụng động cơ điện
- Tăgn cường sản xuất điện năng bằng các nguồn năng lượng
sạch : năng lượng nước, gió, Mặt Trời
* Hoạt động 6 : Vận dụng (5')
Mục tiêu: HS vận dụng được kiến thức vào trả lời câu hỏi
GV : Gọi HS trả lời câu C5,6 (SGK/89)
HS :
C5 : Quay núm của đinamô, nam châm quay theo. Một cực của
nam châm lại gần cuộn dây, số đường sức từ qua tiết diện S của
cuộn dây tăng, xuất hiện dòng điện cảm ứng. Khi cực đó của
nam châm ra xa cuộn dây số đường sức từ qua tiết diện S của
cuộn dây giảm, xuất hiện dòng điện cảm ứng
C6: Giải thích tương tư
4.4. Tổng kết:
Lồng ghép vào bài mới ở mục vận dụng
4.5. Hướng dẫn học tập: (5')
*Đối với bài học tiết này:
- Về nhà học bài, đọc mục có thể em chưa biết (SGK/89)

* Kết luận : Trong mọi
trường hợp, khi số đường
sức từ xuyên qua tiết diện
S của cuộn dây kín biến
thiên thì trong cuộn dây
xuất hiện dòng điện cảm
ứng

III. Vận dụng

- Làm bài tập 32.132.4 (SBT/71)
* Hướng dẫn bài tập về nhà :
<32.4> gồm 1 ống dây dẫn kín, 1 nam châm và 1 bộ phận làm cho cuộn dây hoặc nam châm
quay liên tục
*Đối với bài học tiết tiếp theo:
Chuẩn bị bài dòng điện xoay chiều
5. Phụ lục