1

NGHỊ LUẬN VỀ MỘT HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG
A. VẤN ĐỀ CẦN GIẢI QUYẾT
I. Tên bài học : Nghị luận về một hiện tượng đời sống
II. Hình thức dạy học : DH trên lớp.
B. NỘI DUNG BÀI HỌC
Nghị luận về một hiện tượng đời sống
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
1. Kiến thức :
a/ Nhận biết: Nắm được khái niệm kiểu bài văn nghị luận về một hiện tượng đời
sống;
b/ Thông hiểu:Xác định đúng vấn đề cần nghị luận trong văn bản nghị luận về
một hiện tượng đời sống;
c/Vận dụng thấp:Xây dựng được dàn ý cho bài văn nghị luận về một hiện tượng
đời sống;
d/Vận dụng cao:Viết được bài văn nghị luận về một một hiện tượng đời sống có
bố cục mạch lạc, logic.
2. Kĩ năng :
a/ Biết làm: nghị luận về một hiện tượng đời sống;
b/ Thông thạo: cấu trúc bài nghị luận xã hội
3.Thái độ :
a/ Hình thành thói quen: phân tích đề, lập dàn ý
b/ Hình thành tính cách: tự tin khi trình bày một vấn đề về một hiện tượng đời
sống;
c/Hình thành nhân cách: Biết đề ra biện pháp khắc phục cái xấu, có phương
hướng phát huy cái tốt trong đời sống.
II. Những năng lực cụ thể học sinh cần phát triển:
- Năng lực viết văn bản nghị luận xã hội ;
- Năng lực đọc – hiểu một văn bản nghị luận về một hiện tượng đời sống
- Các năng lực chung như: thu thập kiến thức xã hội có liên quan; năng lực giải
quyết vấn đề; năng lực sáng tạo; năng lực sử dụng, giao tiếp bằng tiếng Việt;
- Năng lực tạo lập văn bản nghị luận.
III. Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

2

1. Giáo viên:
- Phương tiện, thiết bị:
+ SGK, SGV, Tư liệu Ngữ Văn 12, thiết kế bài học.
+ Máy tính, máy chiếu, loa...
chơi.

- PPDH: DHDA, phát vấn, thuyết trình, nêu vấn đề, thảo luận nhóm, trò

2. Học sinh: Sách giáo khoa, bài soạn.
D.Tổ chức dạy và học.
 1. HOẠT ĐỘNG : KHỞI ĐỘNG ( 3p)
Hoạt động của Thầy và trò

Nội dung cần đạt

- B1: GV giao nhiệm vụ cho HS: Quan sát video sau.
Anh/chị có cảm nhận gì về những hiện tượng được nêu ra?
- B2: HS thực hiện nhiệm vụ:

HS quan sát video và suy
ngẫm

- B3: HS báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ:
-B4: GV nhận xét và dẫn vào bài: Văn nghị luận nói
chung, nghị luận về một hiện tượng đời sống nói riêng là
kiểu bài chúng ta thường gặp trong đời sống hằng ngày,
trên báo chí và các phương tiên truyền thông đại chúng
khác. Hơn nữa, ở bậc THCS, chúng ta cũng đã nghiên cứu
khá kĩ kiểu bài này; vậy bây giờ em nào có thể nhắc lại
những nội dung cơ bản đã học ở lớp 9, cũng như những
kiến thức của bài học này mà cô đã cung cấp cho các em
trước khi đến lớp.
 2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động của GV – HS

Kiến thức cần đạt

1. GV hướng dẫn HS tìm hiểu đề và lập dàn ý (6p)
* GV hướng dẫn Hs tìm hiểu đề:

I. Tìm hiểu đề và lập dàn ý:

- B1: GV chuyển giao nhiệm vụ ( HS 1. Tìm hiểu đề:
làm việc cá nhân)
Hãy bày tỏ ý kiến của mình về hiện - Đề bài yêu cầu bày tỏ ý kiến: hiện tượng ô
tượng ô nhiễm môi trường ở nước ta nhiễm môi trường ở nước ta hiện nay.
hiện này?

3

- Luận điểm:
+ Môi trường đang bị ô nhiễm một cách
nghiêm trọng: ô nhiễm nguồn nước, ô nhiễm
không khí, hệ sinh thái bị ảnh hưởng…
+ Rất nhiều nguyên nhân gây ra vấn đề ô
nhiễm môi trường.
+ Cần có những giải pháp cụ thể để khắc
phục tình trạng này.

Hỏi: Nên chọn những dẫn chứng nào?

+ Bài học: Mỗi người cần có ý thức bảo vệ
môi trường.
- Dẫn chứng: Các sông ô nhiễm trầm trọng,
nước thải công nghiệp đổ ra làm ảnh hưởng
nguồn nước…

Cần vận dụng những thao tác lập luận
nào?
- Thao tác nghị luận: phân tích, chứng minh,
bình luận, bác bỏ.
- Dẫn chứng:
Tiến hành lập dàn ý chi tiết cho đề bài
trên.
2. Lập dàn ý:
- B1: GV chuyển giao nhiệm vụ
- B2: HS thực hiện nhiệm vụ
- B3: HS báo cáo sản phẩm kiến thức
- B4: GV nhận xét, chốt kiến thức
* Gv hướng dẫn HS cách lập dàn ý
dựa trên phần tìm hiểu đề
- Dựa vào kết quả tìm hiểu đề ở trên,
GV yêu cầu HS thảo luận để lập dàn ý.
- B1: Gv chuyển giao nhiệm vụ
Nhóm 1: Phần mở bài cần nêu lên
những gì? Giới thiệu về hiện tượng như
thế nào?

a. Mở bài:
- Dẫn dắt
- Trích dẫn đề văn, nêu vấn đề ô nhiễm môi
trường ở nước ta hiện nay

Nhóm 2, 3: Phần thân bài có những ý
chính nào? Tại sao?

b. Thân bài:
- Nêu rõ hiện tượng:
+ Nhiều khu dân cư rác thải chất thành đống

4

+ Nước thải nước ngầm từ các nhà máy xí
nghiệp đổ ra sông, ra biển gây ô nhiễm
nguồn nước. Khói bụi, xe cộ tấp nập
+ Nhiều khu vệ sinh công cộng nhiễm bẩn
kinh khủng
- Phân tích hiện tượng:
+ Nguyên nhân
+ Hậu quả
Nhóm 4: Em hãy đánh giá chung về
những hiện tượng tương tự như hiện
tượng ô nhiễm môi trường? Những hiện
tượng nào cần phê phán?
- B2 : HS thực hiện nhiệm vụ

+ Giải pháp
- Bình luận:
+ Đánh giá chung về hiện tượng:
+ Phê phán:

+ Kêu gọi: mỗi người cùng nâng cao ý
- B3: HS báo cáo nhiệm vụ ( đại diện
thức để bảo vệ môi trường
nhóm trình bày)
c. Kết bài:
- B4: GV nhận xét, chốt kiến thức
Bày tỏ suy nghĩ riêng của người viết đối
với hiên tượng: Hiện tượng trên là lời cảnh
tỉnh sâu sắc cho mỗi chúng ta về việc môi
trường đang bị ô nhiễm.
 Đánh giá chung về hiện tượng
2. GV hướng dẫn HS rút ra cách làm bài nghị luận về hiện tượng đời sống (3p)
- B1: GV chuyển giao nhiệm vụ
GV nhấn mạnh 2 nội dung cơ bản.
Nghị luận đời sống là gì?

II. Cách làm bài nghị luận về hiện tượng
đời sống:
- Nghị luận đời sống: là bàn về một hiện
tượng có ý nghĩa trong xã hội.

Cần đạt được những yêu cầu nào khi - Bài nghị luận cần:
làm bài một bài văn nghị luận về một
+ Nêu rõ hiện tượng
hiện tượng đời sống?
+ Phân tích các mặt đúng – sai, lợi – hại
(HS trả lời cá nhân)
+ Chỉ ra nguyên nhân
- B2: HS thực hiện nhiệm vụ
+ Bày tỏ ý kiến, thái độ của người viết
- B3: HS báo cáo sản phẩm
- Ngoài việc vận dung các thao tác lập luận
- B4 : GV nhận xét, chốt kiến thức
như phân tích, chứng minh, so sánh, bác bỏ,
bình luận…, cần: diễn đạt sáng sủa, ngắn
gọn, giản dị, nhất là phần nêu cảm nghĩ của

5

riêng mình.
 3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP – VẬN DỤNG (33p)
Hoạt động của GV – HS

Kiến thức cần đạt

GV triển khai kế hoạch dự án “Happy –
Green”

HS thực hiện dự án theo nhóm

Phụ lục 2: Bảng phân chia nhóm
Nhóm

Yêu cầu

Thành viên

Nhóm 1: - Tự tin, có chất giọng tốt và biết cây Anh Tâm, Minh Nhật, Thanh
Nhà báo dựng kịch bản phỏng vấn.
Ngọc, Thiện Mỹ, Minh
- Có kĩ năng phỏng vấn và thực hiện Trung, Quang Anh, Minh
Anh, Thủy Tiên
phỏng vấn.
- Có khả năng chọn lọc thông tin và
xử lí thông tin sau khi thu thập
Nhóm 2:
Nhóm
chuyên
gia

- Có khả năng lí luận tốt

Thu Huyền, Mỹ Hạnh, Kiều
- Tìm hiểu những khía cạnh nổi cộm Lam, Anh Thư, Gia Huy,
xoay quanh vấn đề ô nhiễm môi Khánh Duy, Đoàn Anh Tuấn.
trường

Nhóm 3: - Biết quản lí trang page
Như Ý, Hải My, Kim Ngân,
Truyền
- Chọn lọc những bài viết, hình ảnh Cúc Phương, Thanh Thủy,
thông
phù hợp với tiêu chí ban đầu và Mỹ Dung, Lý Tuấn
quảng bá, lan tỏa dự án
Nhóm 4: - Có máy tính, laptop cá nhân.
Anh Thư, Gia Hào, Trung
CNTT
- Có thể thiết kế powerpoint một Hiếu, Hoàng Quân, Nguyên
Quân, Minh Khang.
cách thành thạo.
- Hăng hái, linh hoạt, kịp thời hỗ trợ
các nhóm về mặt CNTT.
Nhóm 5:
Poster

- Có năng khiếu hội họa, dụng cụ vẽ Gia Linh, Quang Vũ, Nam
tranh
Phương, Lê Vy, Ngọc Khanh,
- Chọn nội dung phù hợp thể hiện Hoàng Tuấn, Thành Đồng
trên tranh và lan tỏa dự án

6

Phụ lục 3: Phiếu khảo sát
PHIẾU KHẢO SÁT NHẬN THỨC HỌC SINH KHỐI 10 TRƯỜNG TH, THCS,
THPT LÊ QUÝ ĐÔN - QUYẾT THẮNG VỀ VẤN ĐỀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG
Hãy cùng thực hiện bài khảo sát này trong tâm thế chủ động và sẵn sàng bạn nhé!
Câu 1: Bạn hiểu như thế nào về khái niệm "môi trường"?
Câu 2: Ngày “Môi trường thế giới” là ngày
A. 3/10 hằng năm.
B. 22/3 hằng năm.
C. 5/6 hằng năm.
D. 7/9 hằng năm.
Câu 3: Môi trường đóng vai trò như thế nào trong cuộc sống của chúng ta?
Câu 4: Theo đánh giá của bạn, môi trường xung quanh chúng ta hiện đang ở
trong tình trạng như thế nào?
Câu 5: Hình ảnh bên nói về điều gì?
A. Ô nhiễm môi trường nước.
B. Ô nhiễm môi trường không khí.
C. Ô nhiễm môi trường đất.

Câu 6: Đây là thực trạng nào?
A. Ô nhiễm môi trường nước.
B. Ô nhiễm môi trường không khí.
C. Ô nhiễm môi trường đất.

Câu 7: Hãy nêu một hành động làm ô nhiễm môi trường "nổi cộm" trên các
trang báo, trang mạng xã hội mà bạn đã từng thấy.
Câu 8: Theo bạn, có những nguyên nhân nào dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi
trường như hiện nay?
Câu 9: Theo bạn, vì sao chúng ta phải quyết liệt trong công tác bảo vệ môi
trường?
Câu 10: Bạn đã từng tham gia một "chiến dịch" bảo vệ môi trường nào hay
chưa?
 Tôi đã từng tham gia.
 Tôi đang đợi cơ hội để tham gia.

7

Câu 11: Nếu đã từng tham gia một hoặc một số "chiến dịch" để bảo vệ môi
trường, bạn vui lòng ghi tên hoặc mô tả về chiến dịch đó cho chúng tôi được biết
(địa điểm, thời gian, kết quả thực hiện,...).
Câu 12: Bạn có biện pháp nào để "thay đổi và làm mới" môi trường học tập xung
quanh chúng ta?

8

Câu 13: Bạn sẽ làm gì để lan tỏa đến mọi người trong trường học cũng như ngoài xã
hội về hành động bảo vệ môi trường tốt đẹp của mình?
Câu 14: Nếu có một chiến dịch bảo vệ môi trường được tổ chức, bạn có muốn tham
gia để trở thành một nhân tố tích cực lan tỏa thông điệp ý nghĩa này hay không?
 Tôi sẵn sàng tham gia.
 Để tôi suy nghĩ thêm về vấn đề này.
Câu 15: Bạn có ý tưởng gì để xây dựng và triển khai "chiến dịch" này?
Cảm ơn bạn vì đã hoàn thành xuất sắc bài khảo sát này

Phụ lục 4: Phân chia nhiệm vụ cụ thể cho từng nhóm:
Nhóm

Nhiệm vụ

Nhóm 1: - Đặt ra các câu hỏi liên quan đến vấn đề môi
Nhóm
trường.
nhà báo
- Chọn đối tượng là HS, GV trong trường Lê
Qúy Đôn Quyết Thắng để phỏng vấn.
- Ghi nhận chọn lọc thông tin dưới hình thức
quay video.

Sản phẩm
- Video phỏng vấn;
- Link khát sát;
- 1 biểu đồ hình tròn
sau khảo sát.

- Làm link KS về nhận thức, thái độ và hành
vi của HS hiện nay về vấn đề môi trường.
Nhóm 2: - Tìm hiểu vấn đề môi trường:
Chuyên
+ Thực trạng môi trường hiện nay,
gia
+ Nguyên nhân dẫn tới thực trạng ấy,
+ Hậu quả nghiêm trọng ra sao,
+ Giải pháp cụ thể cho vấn đề trên.
- Thông điệp.

Tìm hiểu sâu vào
hiện trạng, nguyên
nhân, hậu quả và
đưa ra giải pháp đẻ
giải quyết vấn đề ô
nhiễm môi trường.

9

Nhóm

Nhiệm vụ

Nhóm 3: - Theo dõi trang page của dự án “Happy –
Truyền
Green”.
thông
- Ghi nhận những bài viết, hình ảnh mang
tính truyền cảm hứng cao.

Sản phẩm
- Lan tỏa dự án tới
nhiều người, lượng
người theo dõi page
tăng.

- Lan tỏa page và những bài viết có giá trị để - Chia sẻ những bài
cùng kêu gọi mọi người hành động vì môi viết truyền cảm
hứng trên page.
trường.

Nhóm 4: - Hỗ trợ nhóm quay phim làm phóng sự;
PowerPoint
trình
CNTT
- Thiết kế clip nhạc cho màn trình diễn của chiếu trong buổi báo
cáo dự án.
nhóm kịch;
- Thiết kế powerpoint và trình chiếu cho buổi
báo cáo dự án;
- Hỗ trợ làm các công việc khác cho các
nhóm về công nghệ thông tin nếu cần.
Nhóm 5: - Vẽ tranh cổ động;
Poster
- Nội dung thể hiện được vấn đề ô nhiễm môi
trường ở nhiều khía cạnh;
- Viết bài NLXH đính kèm nội dung tranh;
- Đặt nhan đề phù hợp cho tranh.

4 tranh cổ động