Ngày soạn:
Ngày giảng:

10/09/2023
(t3): 7A:…..................

7B:.....................

7C:………............

(t4): 7A:…..................

7B:.....................

7C:………............

Tiết 3,4 - BÀI 3: QUẢN LÍ DỮ LIỆU TRONG MÁY TÍNH
I. MỤC TIÊU
1. Mục tiêu
Sau bài học này, HS sẽ:
- Nhận ra rằng chương trình cũng được lưu trữ trong bộ nhớ giống như dữ
liệu (một nội dung của nguyên lí Von Neuman)
2. Năng lực
 Tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn,
nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
 Giao tiếp và hợp tác: có thói quen trao đổi, giúp đỡ nhau trong học
tập; biết cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ học tập theo sự hướng dẫn
của thầy cô.
 Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc
nhóm, có sáng tạo khi tham gia các hoạt động tin học.
3. Phẩm chất
- Có ý thức trong việc bảo vệ an toàn dữ liệu trong masyt ính cũng như an
toàn thông tin cá nhân.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với giáo viên
- SGK, SGV, SBT Tin học 7.
- Một số hình thức chia nhóm.
- Bút dạ
2. Đối với học sinh
- SGK, SBT Tin học 7.
- Giấy khổ A1 (mỗi nhóm 3 tờ) để các nhóm ghi câu trả lời sau thảo luận.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: HS củng cố khái niệm cây thư mục và rèn luyện kĩ năng phân loại
dữ liệu, đặt tên thư mục.
b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS đọc thông tin và trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: HS trả lời được câu hỏi để nắm rõ hơn về cây thư mục và
đặt tên thư mục.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV chia lớp thành các nhóm, yêu cầu HS đọc thông tin – SGK tr.13 và trả lời
câu hỏi: Trong một chuyến du lịch cùng gia đình, em đã ghi chép lại thông tin
và chụp nhiều ảnh kỉ niệm. Các hình ảnh và thông tin đó cần được lưu trữ. Hãy
vẽ sơ đồ cây thư mục để chứa các tệp dữ liệu và đặt tên cho các thư mục đó sao
cho dễ tìm kiếm và truy cập
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS đọc thông tin đoạn văn bản.
- HS vẽ cây thư mục vào giấy A1 (khuyến khích sử dụng sơ đồ tư duy)
- HS cần giải thích được cách phân loại và đặt tên thư mục của mình.
- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện của các nhóm lên bảng giới thiệu về cây thư mục của nhóm
mình và giải thích cách phân loại, đặt tên.

- HS giải thích: Đặt tên theo các địa điểm và thời gian trong ngày giúp em dễ
dàng tìm kiếm ảnh ở các điểm đến trong từng thời gian.
- GV mời HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.
- GV dẫn dắt HS vào bài học: Bài 3: Quản lí dữ liệu trong máy tính.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Tên tệp và thư mục trong máy tính
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nắm được:
- Sự cần thiết phải phân loại dữ liệu và tổ chức chúng theo cấu trúc để dễ tìm
kiếm.
- Một số lưu ý khi đặt tên tệp và thư mục giúp gợi nhớ và phục vụ mục tiêu tìm
kiếm.
- Tệp chương trình máy tính cũng được lưu trữ trong bộ nhớ giống như tệp dữ
liệu.
b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS đọc thông tin SGK.13,14, quan sát Hình
3.1 và trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: HS nêu và ghi được vào vở: phân loại dữ liệu và sắp xếp
để dễ tìm, lưu ý đặt tên tệp và thư mục, các chương trình máy tính
d. Tổ chức hoạt động:
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN – HỌC

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

SINH
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

1. Tên tệp và thư mục trong máy tính

- GV yêu cầu HS đọc thông tin trong SGK – - Chúng ta cần phải phân loại dữ liệu theo
tr.13 và trả lời câu hỏi:

trật tự để giúp cho việc tìm kiếm dữ liệu

+ Tại sao chúng ta cần phải phân loại dữ liệu

nhanh hơn, tránh mất nhiều thời gian tìm

theo trật tự?

kiếm những gì mình cần.

+ Có những lưu ý gì khi đặt tên tệp và thư mục?

- Khi đặt tên tệp và thư mục, nên đặt tên

Tác dụng của việc đặt tên tệp đơn giản, dễ hiểu

đơn giản, dễ hiểu.

là gì khi làm việc trong nhóm?

→ Tác dụng: Khi làm việc trong một dự án

+ Chương trình máy tính được lưu trữ như thế

nhóm, đặt tên tệp và thư mục dễ hiểu giúp

nào?

mọi thành viên đều có thể dễ dàng tìm thấy

- GV chốt kiến thức:

những gì họ cần

+ Tên tệp và thư mục cần được đặt sao cho dễ

Ví dụ: Hình 3.1. Thư mục và tệp

nhớ, cho ta biết trong đó chứa những gì. Điều
đó sẽ giúp cho công việc thuận lợi hơn.
+ Chương trình máy tính được lưu trữ trên thiết
bị nhớ giống như một tệp dữ liệu. Tệp chương
trình máy tính trong hệ điều hành Windows
thường có phần mở rộng .exe, .com, .bat, .msi.
- GV chiếu phần Câu hỏi – SGK tr.14, yêu cầu
HS thảo luận trả lời:
Câu 1. Để việc tìm kiếm dữ liệu trong máy tính
được dễ dàng và nhanh chóng, khi đặt tên thư
mục và tệp em nên:
A. Đặt tên theo ý thích như tên người thân hay
tên thú cưng.
B. Đặt tên sao cho dễ nhớ và để biết trong đó
chứa gì.
C. Đặt tên giống như ví dụ trong sách giáo
khoa.
D. Đặt tên tùy ý, không cần theo quy tắc gì.
Câu 2. Tệp có phần mở rộng .exe thuộc loại tệp
gì?
A. Không có loại tệp này.
B. Tệp chương trình máy tính.
C. Tệp dữ liệu của phần mềm Microsoft Word.
D. Tệp dữ liệu video.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS đọc thông tin SGK.13 và trả lời câu hỏi.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần
thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo
luận
- GV mời đại diện HS trình bày về:

- Các chương trình máy tính cũng được lưu
trữ dưới dạng tệp giống như tệp dữ liệu.
+ Các chương trình máy tính thường có
phần mở rộng .exe, .com, .bat, .msi.
* Câu hỏi:
Câu 1. Đáp án B.
→ Phân loại dữ liệu khi tạo cấu trúc thư
mục là để thuận lợi cho việc tìm kiếm dữ
liệu khi cần.
Câu 2. Đáp án B.
→ Tệp chương trình máy tính có phần mở
rộng là .exe.

+ Sự cần thiết của việc phân loại dữ liệu
+ Lưu ý khi đặt tên tệp và thư mục.
+ Việc lưu trữ các chương trình máy tính.
- GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ
học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và kết
luận
- GV chuyển sang nội dung mới.

Hoạt động 2: Các biện pháp bảo vệ dữ liệu
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nắm được:
- Việc bảo vệ dữ liệu là cần thiết. Bảo vệ tránh sự thất lạc, tránh xâm nhập và
tránh bị nhiễm virus máy tính.
- Nên kết hợp các giải pháp để bảo vệ dữ liệu: Sao lưu, đặt mật khẩu và chống
virus.
b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS đọc thông tin SGK, quan sát Bảng 3.1,
Hình 3.2 và trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: HS biết sự cần thiết phải bảo vệ dữ liệu và để xuất giải
pháp bảo vệ dữ liệu
d. Tổ chức hoạt động:
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN – HỌC

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

SINH
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

2. Các biện pháp bảo vệ dữ liệu

- GV chia lớp thành các nhóm (3 – 4 HS) và trả Trả lời HĐ2:
lời câu hỏi: Máy tính của em có nhiều dữ liệu

a) Em muốn bảo vệ dữ liệu trong máy tính

quan trọng. Em muốn bảo vệ dữ liệu trong máy

em sẽ chọn phần mềm diệt virus.

tính của mình thì:

b) Lý do em chọn cách đó vì: Hiện nay có

a) Em sẽ chọn cách bảo vệ dữ liệu nào?

rất nhiều phần mềm độc hại có thể gây hại

b) Tại sao em chọn cách bảo vệ dữ liệu đó?

đến máy tính của mình, thậm chí làm mất

- GV khuyến khích HS đưa ra nhiều phương hết các dữ liệu của mình. Nếu có phần
pháp bảo vệ dữ liệu.

mềm diệt virus sẽ phát hiện và ngăn chặn

- GV chia lớp thành 3 nhóm lớn, yêu cầu HS đọc kịp thời các phần mềm độc hại đó và bảo
thông tin trong SGK tr.14, 15, thảo luận nhóm vệ máy tính cũng như dữ liệu trong máy
và trả lời câu hỏi về 3 biện pháp chính để bảo vệ tính của chúng ta.
dữ liệu:

a) Sao lưu dữ liệu:

+ Nhóm 1:

- Khái niệm: Sao lưu dữ liệu là tạo ra bản

 Sao lưu dữ liệu là gì? Chức năng.

sao các tệp và thư mục rồi lưu chúng lên

 Có mấy loại sao lưu dữ liệu? Đặc điểm của

một thiết bị lưu trữ.

từng loại là gì?

- Chức năng: cho phép khôi phục lại dữ

 Kể tên một số thiết bị được sử dụng để lưu trữ

liệu nếu có điều gì xảy ra với bản gốc.

dữ liệu.

- Có 2 loại sao lưu dữ liệu:

+ Nhóm 2:

+ Sao lưu cục bộ:

 Tên tài khoản và mật khẩu thường được đặt

 Bản sao được đặt trên cùng máy tính

như thế nào?

chứa bản gốc hoặc trên các thiết bị lưu trữ

 Để có một mật khẩu mạnh, chúng ta sẽ đặt

như ổ cứng ngoài, USB,…

theo quy tắc nào?

 Ưu điểm: phục hồi nhanh chóng.

+ Nhóm 3:

 Nhược điểm: nếu thiết bị lưu trữ hoặc

 Thế nào là phần mềm độc hại?

máy tính thất lạc, bản sao lưu sẽ mất theo

 Phần mềm diệt virus có chức năng gì?

bản gốc và không thể khôi phục được.

 Kể tên một số phần mềm diệt virus mà em biết.

+ Sao lưu từ xa:

- GV yêu cầu HS đọc Bảng 3.1 – SGK tr.15 để  Bản sao được đặt bên ngoài máy tính
nắm rõ hơn về ưu và nhược điểm của các thiết bị chứa bản gốc.
lưu trữ.

 Ưu điểm: bản sao có thể lưu ở một máy

- GV đưa ra kết luận để HS ghi bài vào vở:

tính khác hoặc sao lưu bằng công nghệ

+ Dữ liệu cần được sao lưu thường xuyên lên

đám mây nên máy tính hỏng thì bản sao

thiết bị lưu trữ ngoài máy tính chứa dữ liệu gốc

lưu vẫn an toàn.

để tránh bị mất hoặc bị hỏng dữ liệu.

 Nhược điểm: cần kết nối Internet.

+ Việc đặt mật khẩu cho tài khoản người sử

+ Một số thiết bị lưu trữ là: thẻ nhớ, USB,

dụng trên máy tính và trên Internet sẽ giúp bảo

đĩa quang, ổ cứng ngoài, lưu trữ nhờ công

vệ dữ liệu khỏi sự truy cập trái phép.

nghệ đám mây,…

+ Cần bảo vệ dữ liệu bằng cách không sử dụng

b) Tài khoản người sử dụng và mật khẩu:

phần mềm không rõ nguồn gốc và luôn bật chế

- Tên tài khoản thường dựa trên họ tên của

độ bảo vệ máy tính của phần mềm diệt virus.

người sử dụng. Mật khẩu đặt theo cách

- GV chiếu Câu hỏi – SGK tr.16, yêu cầu HS riêng tư và bí mật.
trả lời câu hỏi.

- Mật khẩu là một tính năng bảo mật và có

Câu 1. Mật khẩu nào sau đây là mạnh nhất?

thể thay đổi được.

A. 12345678

B. AnMinhKhoa.

- Để có một mật khẩu mạnh, chúng ta sẽ

C. matkhau

D. 2n#M1nhKh0a.

đặt theo quy tắc:

Câu 2. Hãy chọn những phát biểu sai?

+ Dài ít nhất 8 kí tự.

A. Lưu trữ bằng công nghệ đám mây tránh được

+ Bao gồm cả chữ số, chữ in hoa, chữ

rơi, mất, hỏng dữ liệu.

thường và các kí tự đặc biệt như @, #, $,

B. Lưu trữ bằng đĩa CD cần phải có đầu ghi đĩa

&,…

nhưng dung lượng rất lớn.

+ Không liên quan đến các thông tin cá

C. Lưu trữ bằng đĩa cứng ngoài vừa nhỏ gọn

nhân như số điện thoại, họ và tên, ngày

vừa có dung lượng lớn.

tháng năm sinh,…

D. Lưu trữ bằng thẻ nhớ, USB dễ bị rơi, mất dữ

+ Không phải một từ thông thường.

liệu nhưng thuận tiện.

c) Phần mềm diệt virus:

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- Phần mềm độc hại là các phần mềm có

- HS đọc thông tin SGK, quan sát Bảng 3.1 SGK thể làm hỏng dữ liệu và các chương trình
tr. 15.

trong máy tính như virus, sâu, phần mềm

- HS thảo luận theo nhóm và trả lời câu hỏi

gián điệp,…

- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần - Phần mềm diệt virus được thiết kế để
thiết.

phát hiện và diệt virus; phát hiện và chặn

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo các cuộc tấn công từ phần mềm độc hại.
luận

- Một số phần mềm diệt virus hiện nay là:

- GV mời đại diện HS trình bày về:

Windows Defender, Bkav, Avast Free

+ Sự cần thiết của việc bảo vệ dữ liệu.

Antivirus, AVG AntiVirus Free, Avira

+ Đặc điểm của các giải pháp để bảo vệ dữ liệu

Free Antivirus, Bitdefender Antivirus Free,

- GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ sung.

Kaspersky Antivirus,…

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ
học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và kết
luận.
- GV chuyển sang phần Luyện tập.

* Câu hỏi:
Câu 1. Đáp án D
→ Mật khẩu mạnh phải gồm ít nhất 8 kí tự,
chứa nhiều loại kí tự và không phải một từ
thông thường.
Câu 2. Đáp án B và C
→ Đĩa CD có dung lượng có thể lên tới vài

GB nhưng không phải dung lượng rất lớn.
→ Đĩa cứng tuy nhỏ chỉ bằng bàn tay
nhưng so với thiết bị lưu trữ khác, không
thể thường xuyên mang theo người được
nên không được coi là nhỏ gọn.

Hoạt động 3: Thực hành: Quản lí dữ liệu trong máy tính
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nắm được:
- Rèn luyện các thao tác cơ bản với thư mục.
b. Nội dung: GV trình bày nhiệm vụ; HS đọc thông tin SGK, quan sát Hình 3.3,
Hình 3.4, Hình 3.5, Hình 3.6 và thực hành nhiệm vụ.
c. Sản phẩm học tập: HS biết cách quản lí dữ liệu trong máy tính
d. Tổ chức hoạt động:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV và HS
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

DỰ KIẾN SẢN PHẨM
3. Thực hành: Quản lí dữ liệu trong máy

- Trước khi thực hành, GV lưu ý HS tạo thư mục tính.
thực hành riêng và xóa thư mục khỏi máy tính * Gợi ý bài tập về nhà: Tạo một cây thư
trước khi kết thúc giờ thực hành.
- GV nêu yêu cầu của bài tập: Em hãy tạo cây
thư mục như Hình 3.3 và thực hiện:
+ Đổi tên thư mục “HoangHon” thành
“ChieuToi”
+ Di chuyển các tệp và thư mục con của thư
mục “BinhMinh” sang thư mục “BanNgay”.
+ Xóa thư mục “BinhMinh”.

- GV yêu cầu HS đọc hướng dẫn trong SGK và

mục trên máy tính:

thực hành theo các bước.
- GV yêu cầu HS về nhà hoàn thành bài tập sau:
Em hãy thực hành tạo một cây thư mục trên máy
tính và sử dụng để lưu trữ tài liệu của mình trên
máy tính của gia đình.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS đọc thông tin SGK, quan sát Hình 3.3, Hình
3.4, Hình 3.5, Hình 3.6
- HS thực hành nhiệm vụ
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần
thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo
luận
- GV quan sát kết quả thực hành của HS.
- GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ
học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và kết
luận.
- GV chuyển sang phần Luyện tập.

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS củng cố kiến thức đã học.
b. Nội dung: GV nêu nhiệm vụ; HS trả lời để luyện tập các kiến thức đã học.
c. Sản phẩm học tập: HS chọn được đáp án đúng cho câu hỏi trắc nghiệm.
d. Tổ chức hoạt động:
Nhiệm vụ 1: Khoanh tròn vào đáp án đặt trước câu trả lời đúng
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV nêu yêu cầu: Khoanh tròn vào đáp án đặt trước câu trả lời đúng
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS vận dụng kiến thức đã học và trả lời câu hỏi.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện HS trả lời:
Câu 1. Đáp án D.
Câu 2. Đáp án A.
Câu 3. Đáp án A.
Câu 4. Đáp án C.
Câu 5. Đáp án B.
- GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.
D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS củng cố kiến thức đã học.
b. Nội dung: GV nêu nhiệm vụ; HS vận dụng kiến thức đã học, kiến thức thực
tế để trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS trong phần Vận dụng SGK tr.17
d. Tổ chức hoạt động:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm và thực hiện các bài tập sau:
Bài tập 1: Em hãy lựa chọn một thiết bị lưu trữ để sao lưu thư mục "DuLich".
Giải thích tại sao em lựa chọn cách sao lưu đó.
Bài tập 2: Sau khi học xong bài này và có thêm kiến thức về sao lưu, bảo vệ dữ
liệu, em có thay đổi cách bảo vệ dữ liệu mà em đã chọn trong Hoạt động 2
không? Tại sao?
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS thảo luận nhóm và vận dụng kiến thức đã học, kiến thức thực tế để trả lời
câu hỏi.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện HS trả lời:

Bài tập 1: Để sao lưu thư mục "DuLich", em lựa chọn sao lưu nhờ công nghệ
đám mây vì lưu trữ nhờ công nghệ đám mây có thể sao lưu từ xa, truy cập bằng
bất kì máy tính có kết nối Internet và dung lượng sao lưu khá lớn. Ngoài ra, em
không sợ bị thất lạc hay hỏng dữ liệu nếu sao lưu bằng công nghệ đám mây. Em
sẽ lựa chọn một vài dịch vụ sao lưu uy tín như Google Drive, OneDrive.
Bài tập 2: Sau khi học xong bài này và có thêm kiến thức về sao lưu, bảo vệ dữ
liệu, em sẽ không thay đổi cách bảo vệ dữ liệu mà em đã chọn trong Hoạt động
2 vì cách bảo vệ dữ liệu sử dụng phần mềm diệt virus em đang sử dụng cũng
hoạt động rất hiệu quả, tiện ích và an toàn. Thay vào đó, em sẽ sử dụng thêm
thiết bị sao lưu và mật khẩu để bảo vệ máy tính an toàn và cẩn thận hơn nếu
muốn.
- GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, kết thúc tiết học.
E. HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ:
- Ôn lại kiến thức đã học.
- Làm bài tập trong Sách bài tập Tin học 7.
- Đọc và tìm hiểu trước Bài 4: Mạng xã hội và một số kênh trao đổi thông
tin trên Internet.
Hồ Sơn, ngày 25 tháng 09 năm 2023
Ký duyệt của tổ CM