Tuần:
Tiết:

Ngày soạn:
Ngày dạy:

CHƯƠNG 2.
ĐÔNG NAM Á TỪ NỬA SAU THẾ KỶ XVI ĐẾN GIỮA THẾ KỶ XIX
BÀI 4. ĐÔNG NAM Á TỪ NỬA SAU THẾ KỶ XVI ĐẾN GIỮA
THẾ KỶ XIX
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
- Trình bày được những nét chính về quá trình xâm nhập của thực dân phương Tây
vào các nước Đông Nam Á.
- Nêu được những nét nổi bật về tình hình chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội ở các
nước Đông Nam Á dưới ách đô hộ của thực dân phương Tây.
- Mô tả được những nét cơ bản của cuộc đấu tranh ở các nước Đông Nam Á chống
ách đô hộ của thực dân phương Tây.
2. Năng lực
* Năng lực chung: Năng lực tự học, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác, năng lực
phát hiện và giải quyết vấn đề.
* Năng lực chuyên biệt:
- Năng lực tìm hiểu lịch sử: Khai thác và sử dụng được thông tin của một số tư liệu
lịch sử trong bài học dưới sự hướng dẫn của một số giáo viên.
- Nhận thức và tư duy lịch sử: Biết phân tích sự kiện để rút ra kết luận, nhận định
và liên hệ thực tế.
3. Phẩm chất
- Yêu nước: Cảm thông với nhân dân các dân tộc bị chủ nghĩa thực dân đô hộ. Có
thái độ phê phán, lên án chủ nghĩa thực dân.
- Chăm chỉ: Chăm học, chăm làm, hăng say học hỏi và nhiệt tình tham gia hoạt
động nhóm.
- Trách nhiệm: Có trách nhiệm gìn giữ và phát huy truyền thống lịch sử văn hoá
tốt đẹp của dân tộc.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Giáo viên
- Phiếu học tập của học sinh.
- Lược đồ khu vực Đông năm Á từ sau thế kỉ XVI đến thế kỉ XIX.
- Máy tính, máy chiếu (nếu có).
2. Học sinh
- Đọc trước Sgk, sưu tầm các tư liệu lịch sử liên quan theo yêu cầu của giáo viên.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A. Hoạt động khởi động
a. Mục tiêu: Giúp học sinh nắm được các nội dung cơ bản của bài học cần đạt
được đó là tìm hiểu về quá trình xâm nhập của thực dân phương Tây vào các nước
Đông Nam Á và cuộc đấu tranh chống ách đô hộ thực dân của nhân dân các nước
này. Sau đó đưa học sinh vào tìm hiểu nội dung bài học, tạo tâm thế cho học sinh
đi vào tìm hiểu bài mới.
b. Nội dung:

GV cho học sinh xem hình 4.1. Hải quân Anh tiến vào Y-an-gun (Miến Điện)
(tranh vẽ) (SGK trang 19).
c. Sản phẩm: HS mô tả được những hiểu biết của mình về bức tranh
d. Tổ chức thực hiện:
GV cho HS xem hình 4.1. Hải quân Anh tiến vào Y-an-gun (Miến Điện) (tranh
vẽ) (SGK trang 19).
? Bức tranh tái hiện lại sự kiện lịch sử gì? Miến Điện là tên gọi của đất nước
nào ngày nay? Em biết gì về về nguyên nhân dẫn đến sự kiện lịch sử đó?
Từ câu trả lời của HS, GV vào bài mới: Từ nửa sau thế kỉ XVI đến giữa thế kỉ
XIX, trong khi các nước Châu Á và Bắc Mĩ đã căn bản hoàn thành cuộc cách
mạng tư sản, sau đó là cách mạng công nghiệp thì các nước Châu Á nói chung và
khu vực Đông Nam Á nói riêng vẫn chìm đắm dưới chế độ phong kiến và nền kinh
tế nông nghiệp lạc hậu. Từ đó Đông Nam Á sớm trở thành đối tượng xâm lược của
thực dân Phương Tây. Vậy quá trình đó diễn ra như thế nào? Nhân dân các nước
Đông Nam Á đã đấu tranh chống lại ách đô hộ thực dân ra sao? Bài học hôm nay
sẽ giúp các em hiểu được điều đó.
B. Hoạt động hình thành kiến thức
1. Khái quát quá trình xâm nhập Đông Nam Á của thực dân phương Tây.
a. Mục tiêu: HS trình bày được những nét chính về quá trình xâm nhập của thực
dân phương Tây vào các nước Đông Nam Á.
b. Nội dung: Khái quát quá trình xâm nhập Đông Nam Á của thực dân phương
Tây.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS
d. Tổ chức thực hiện
Hoạt động của thầy và trò
Sản phẩm dự kiến
Hoạt động 1: Khái quát quá trình xâm nhập 1. Khái quát quá trình xâm
Đông Nam Á của thực dân phương Tây
nhập Đông Nam Á của thực dân
* Mục tiêu: Nêu những nét chính về quá trình phương Tây
xâm nhập của thực dân phương Tây vào Đông
Nam Á từ nửa sau thế kỉ XVI đến giữa thế kỉ
XIX.
* Tổ chức thực hiện:
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập
HS đọc phần 1 và trả lời các câu hỏi
1. Nguyên nhân dẫn đến thực dân phương Tây
xâm nhập Đông Nam Á đến giữa thế kỉ XIX?
2. Nêu những nét chính về quá trình xâm nhập
của thực dân phương Tây vào Đông Nam Á từ
nửa sau thế kỉ XVI đến giữa thế kỉ XIX?
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu.
GV khuyến khích học sinh hợp tác với nhau
(nhóm cặp/ bàn) khi thực khi thực hiện nhiệm vụ
học tập.
1. Nguyên nhân dẫn đến thực dân phương Tây

xâm nhập Đông Nam Á đến giữa thế kỉ XIX?
- Có vị trí chiến lược quan trọng, giàu tài nguyên
khoáng sản nên sớm trở thành mục tiêu xâm lược
của các nước tư bản phương Tây.
2. Nêu những nét chính về quá trình xâm nhập
của thực dân phương Tây vào Đông Nam Á từ
nửa sau thế kỉ XVI đến giữa thế kỉ XIX?
GV hướng dẫn HS lập bảng tóm tắt quá trình xâm
nhập Đông Nam Á của thực dân phương Tây ở
các nước sau:

- In-đô-nê-xi-a: Thực dân Bồ Đào
Nha xâm nhập ngay từ thế kỉ XVI.
Đến giữ thế kỉ XIX, Hà Lan đã
hoàn thành xâm lược
- Mã Lai (Ma-lai-xi-a) và Miến
Điện (Min-an-ma): Từ sau thế kỉ
XVI, Anh, Pháp, Hà Lan tranh
chấp.
- Phi-lip-pin: Giữa thế kỉ XVI,
Tây Ban Nha đánh chiếm, năm
1898, Mĩ xâm lược và biến nước
này thành thuộc địa.
- Ba nước Đông Dương (Việt
Nam, Làm, Cam pu chia): Từ thế
kỉ XVI, nhiều nước thực dân tranh
giành ảnh hưởng. Cuối thế kỉ
XIX, Pháp độc chiếm ba nước
Đông Dương
- Xiêm (Thái Lan): Do chính sách
ngoại giao mềm dẻo của vua
Ra-ma V nên giữ được nên độc
lập tương đối.

- In-đô-nê-xi-a.
- Mã Lai (Ma-lai-xi-a) và Miến Điện (Min-anma).
- Phi-lip-pin.
- Ba nước Đông Dương (Việt Nam, Làm, Cam pu
chia).
- Xiêm (Thái Lan).
Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động
- HS lần lượt trả lời các câu hỏi
Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
học tập
HS phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả của bạn.
GV phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực
hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. GV giới
thiệu cho học sinh những nội dung liên quan đến
con tàu phlo-đờ Ma của Bồ Đào Nha đến xâm
lược
Phi-lip-pin năm 1511.
2. Tình hình Đông Nam Á dưới ách đô hộ của thực dân phương Tây
a. Mục tiêu: HS trình bày được một số nét chính về tình hình chính trị, kinh tế,
văn hóa, xã hội ở Đông Nam Á dưới ách đô hộ của thực dân phương Tây.
b. Nội dung: GV đặt câu hỏi, HS trả lời câu hỏi của GV.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS
d. Tổ chức thực hiện
Hoạt động của thầy và trò
Sản phẩm dự kiến
Hoạt động 2: Tình hình Đông Nam Á dưới ách 2. Tình hình Đông Nam Á dưới
đô hộ của thực dân phương Tây
ách đô hộ của thực dân phương
*Mục tiêu: Chính sách cai trị và tình hình nổi bật Tây
về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội ở Đông Nam - Về chính trị:
Á dưới ách đô hộ của thực dân phương Tây.
+ Chính quyền, tầng lớp trên ở các
*Tổ chức thực hiện:
nước đã đầu hàng, phụ thuộc hoặc
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập
làm tay sai cho thực dân.
- HS đọc phần 2 và trả lời câu hỏi sau:
+ Bộ máy ở trung ương, cấp tỉnh

1. Khai thác tư liệu (tr.21), em biết điều gì về
chính sách cai trị của chính quyền thực dân ở một
số nước Đông Nam Á?
2. Hãy trình bày những nét chính về tình hình
chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội của các nước
Đông Nam Á dưới ách đô hộ của thực dân phương
Tây.
- Nhóm 1: Về tình hình chính trị
- Nhóm 2: Về tình hình kinh tế
- Nhóm 3: Về tình hình văn hoá
- Nhóm 4: Về tình hình xã hội
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu. Câu hỏi 1
GV khuyến khích học sinh hợp tác với nhau
(nhóm cặp) khi thực khi thực hiện nhiệm vụ, câu
hỏi 2 HS sẽ làm việc theo nhóm (mỗi nhóm là 1
tổ) và trình bày trên bảng phụ.
1. Khai thác tư liệu (tr.21), em biết điều gì về
chính sách cai trị của chính quyền thực dân ở một
số nước Đông Nam Á?
- Nhóm cặp (2 bạn cùng bàn) trao đổi với nhau 5
phút và nêu được đoạn tư liệu trên phản ánh về
chính sách “chia để trị” của chính quyền thực dân
ở một số nước Đông Nam Á.
+ “Chia để trị” là một chính sách thâm độc của các
nước thực dân phương Tây.
+ Việc các nước thực dân phương Tây tiến hành
chính sách “chia để trị” đã để lại nhiều hậu quả
cho nhân dân Đông Nam Á.
2. Hãy trình bày những nét chính về tình hình
chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội của các nước
Đông Nam Á dưới ách đô hộ của thực dân phương
Tây.
- HS ghi cụ thể câu trả lời vào bảng phụ đã chuẩn
bị sẵn, HS cùng nhóm sẽ cùng bàn luận, trao đổi.
- N1: Về chính trị
+ Chính quyền và tầng lớp trên ở các nước đã đầu
hàng. Bộ máy ở trung ương và cấp tỉnh đều do các
quan chức thực dân điều hành.
- N2: Về kinh tế
+ Vơ vét, bóc lột người dân bản xứ, mở rộng hệ
thống đường giao thông để phục vụ cho công cuộc
khai thác kinh tế, cướp đoạt ruộng đất....
- N3: Về văn hoá
+ Du nhập của văn hoá phương Tây

đều do các quan chức thực dân
điều hành.
- Về kinh tế:
+ Đẩy mạnh vơ vét, bóc lột người
dân bản xứ, không chú trọng mở
mang công nghiệp nặng, chủ yếu
xây dựng những ngành công
nghiệp chế biến.
+ Mở rộng đường giao thông để
phục vụ cho công cuộc khai thác
kinh tế hoặc đàn áp nhân dân.
+ Cướp đoạt ruộng đất đề lập đồn
điền,....
- Về văn hoá:
+ Du nhập của văn hoá phương
Tây làm xói mòn những giá trị
văn hoá truyền thống.
+ Thực hiện chính sách nô dịch
nhằm đồng hoá và ngu dân để dễ
bề cai trị.

- Về xã hội: có sự phân hoá sâu
sắc:
+ Một bộ phận quý tộc, lãnh chúa
phong kiến câu kết với thực dân.
+ Giai cấp nông dân ngày càng bị
bần cùng hoá, phải chịu mọi thứ
thuế, lao dịch nặng nề.
+ Giai cấp tư sản dân tộc, giai cấp
công nhân, tầng lớp tiểu tư sản trí
thức hình thành và phát triển, bắt
đầu tham gia vào cuộc đấu tranh
giải phóng dân tộc.

+ Thực hiện chính sách nô dịch nhằm đồng hoá và
ngu dân để dễ bề cai trị.
- N4: Về xã hội
+ Có sự phân hoá sâu sắc: bộ phận quý tộc câu kết
với thực dân, giai cấp nông dân ngày càng bị bần
cùng hoá, giai cấp tư sản dân tộc, giai cấp công
nhân, tầng lớp tiểu tư sản trí thức hình thành và
phát triển.
Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động
- HS lần lượt trả lời các câu hỏi 1. Câu hỏi 2 mỗi
nhóm sẽ cử đại diện lên trình bày.
Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
học tập
- GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá,
kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh.
Một số nội dung GV nhấn mạnh trong bài:
1. “Chia để trị” là một chính sách thâm độc của
các nước thực dân phương Tây, thông qua việc
dùng nhiều biện pháp chia rẽ khác nhau, các nước
thực dân muốn: cắt đứt những mối liên hệ cơ bản,
cần thiết của nước thuộc địa trên nhiều phương
diện; từ đó giảm dần và đi đến xóa bỏ ý chí đấu
tranh giành độc lập, thống nhất đất nước của nhân
dân thuộc địa.
+ Việc các nước thực dân phương Tây tiến hành
chính sách “chia để trị” đã để lại nhiều hậu quả
cho nhân dân Đông Nam Á, ví dụ như: tạo ra sự
chia rẽ, rạn nứt khối đoàn kết, mâu thuẫn giữa các
vùng trong cả nước và giữa các nước với nhau; bộ
máy cai trị của chính quyền thực dân được củng
cố.
2. HS lưu ý Sơ đồ về tình hình về chính trị, kinh
tế, văn hoá, xã hội của các nước Đông Nam Á
dưới ách đô hộ của thực dân phương Tây. Chúng
đẩy mạnh trên tất cả mọi lĩnh vực, kiểm soát toàn
bộ và kìm hãm dân bản xứ.
- GV đánh giá kết quả và cho điểm cộng cho
nhóm hoàn thành tốt khi thực hiện nhiệm vụ học
tập của học sinh. Chính xác hóa các kiến thức đã
hình thành cho học sinh.
3. Cuộc đấu tranh của nhân dân các nước Đông Nam Á chống thực dân
phương Tây từ nửa sau thế kỉ XVI đến giữa thế kỉ XIX.
a. Mục tiêu: Giúp HS mô tả được một số nét chính về cuộc đấu tranh tiêu biểu ở
Đông Nam Á chống ách đô của thực dân phương Tây.
b. Nội dung: GV đặt câu hỏi, HS trả lời câu hỏi của GV.

c. Sản phẩm: Câu trả lời đúng của HS.
d. Tổ chức thực hiện
Hoạt động của thầy và trò
B1: Chuyển giao nhiệm vụ
Đọc thông tin trong mục 3 SGK, em hãy hoàn thành
các nhiệm vụ sau:
1. Tại sao Đông Nam Á trở thành đối tượng xâm
lược của tư bản phương Tây?
2. HS theo dõi SGK, kết hợp với những hiểu biết
sau khi học Ấn Độ, Trung Quốc, Nhật Bản để trả
lời
- GV nhận xét, kết luận:
    + Sau cách mạng công nghiệp, nền kinh tế tư bản
phát triển mạnh, các nước tư bản cần thị trường và
thuộc địa, vì vậy đẩy mạnh xâm lược, tranh giành
thuộc địa.
    + Đông Nam Á là một khu vực rộng lớn, đông
dân, giàu tài nguyên, có vị trí chiến lược quan
trọng, chế độ phong kiến đang suy yếu , trở thành
đối tượng xâm lược của thực dân Âu - Mĩ
B2: Thực hiện nhiệm vụ
GV: Mô tả một số nét chính về cuộc đấu tranh tiêu
biểu ở Đông Nam Á chống ách đô của thực dân
phương Tây?
HS:
- Quan sát ngữ liệu trong SGK để trả lời câu hỏi.
B3: Báo cáo, thảo luận
GV yêu cầu HS trả lời.
HS trả lời câu hỏi của GV.
B4: Kết luận, nhận định
Nhận xét câu trả lời của HS và và chốt kiến thức lên
màn hình.

Sản phẩm dự kiến
- Ở In-đô-nê-xi-a:
+ Sau khi bị thực dân Hà Lan
đô hộ, nhiều cuộc khởi nghĩa
tiêu biểu đã nổ ra như: khởi
nghĩa Tơ-ru-nô Giê-giô (1675),
khởi nghĩa Su-ra-pa-tit (1683 1719), khởi nghĩa Đi-pô-nê-gôrô (1825 - 1830),...
+ Kết quả: các cuộc đấu tranh
đều thất bại.
- Tại Phi-líp-pin:
+ Ngay khi thực dân Tây Ban
Nha xâm nhập đã vấp phải sự
chống trả quyết liệt của thổ dân
đảo Mác-tan (1521) với thủ lĩnh
là La-pu-la-pu.
+ Đến đầu thế kỉ XIX, phong
trào đấu tranh đã có bước tiến
rõ rệt, tiêu biểu là khởi nghĩa
của Nô-va-lét (1823), khởi
nghĩa Khơ-rút-xơ (1844).
- Ở Miến Điện: ngay từ cuộc
xâm lược đầu tiên (1824 1826), quân Anh đã vấp phải sự
kháng cự của quân đội Miến
Điện do tướng Ban-đu-la chỉ
huy. Đến năm 1825, Ban-du-la
hi sinh, cuộc kháng chiến thất
bại.

C. Hoạt động luyện tập
a) Mục tiêu: Vận dụng kiến thức của bài học vào việc làm bài tập cụ thể
b) Nội dung: HS suy nghĩ cá nhân làm bài tập của GV giao
c) Sản phẩm: Đáp án đúng của bài tập.
d) Tổ chức thực hiện
B1: Chuyển giao nhiệm vụ: Giáo viên giao bài tập cho HS
Em có nhận xét gì về chính sách đô hộ của thực dân phương Tây đối với các nước
Đông Nam Á?...
B2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS xác định yêu cầu của bài tập và suy nghĩ cá nhân để làm bài tập

- GV hướng dẫn cho HS tìm hiểu yêu cầu và làm bài tập
B3: Báo cáo, thảo luận
- GV yêu cầu HS trình bày sản phẩm của mình.
- HS trình bày, theo dõi, nhận xét, đánh giá và bổ sung cho bài của bạn (nếu cần).
B4: Kết luận, nhận định: GV nhận xét bài làm của HS.
- Nhận xét:
+ Trong quá trình cai trị các nước Đông Nam Á, thực dân phương Tây đã tiến
hành những chính sách cai trị thâm độc và toàn diện ở tất cả các lĩnh vực, từ: chính
trị đến kinh tế, văn hóa, xã hội,…
+ Sự thống trị của thực dân phương Tây đã dẫn đến những chuyển biến lớn ở các
nước trong khu vực Đông Nam Á; đồng thời khiến mâu thuẫn dân tộc giữa nhân
dân thuộc địa với chính quyền thực dân ngày càng sâu sắc. Đây chính là nguyên
nhân dẫn đến sự bùng nổ của hàng loạt các cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc ở
các nước Đông Nam Á
D. Hoạt động vận dụng
a. Mục tiêu: Giúp học sinh nắm lại các kiến thức vừa tìm hiểu để vận dụng.
b. Nội dung:
1. Em có nhận xét gì về chính sách đô hộ của thực dân phương Tây đối với các
nước Đông Nam Á?
2. Có ý kiến cho rằng: Các nước tư bản phương Tây xâm chiếm Đông Nam Á là để
giúp đỡ những nước này thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu. Em đồng ý với ý kiến đó
không? Hãy sưu tầm một số tư liệu từ sách, báo và internet để chứng minh cho ý
kiến của em.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS
d. Tổ chức thực hiện: GV giao về nhà cho HS làm vào vở BT
* Hướng dẫn học bài
- Học bài, trả lời câu hỏi ở phần vận dụng
- Soạn bài 5. Cuộc xung đột Nam - Bắc triều và Trịnh - Nguyễn
+ Sự ra đời Vương triều Mạc
+ Xung đột Nam - Bắc triều
+ Xung đột Trịnh - Nguyễn