Trường THCS Êa Phê
Tuần 15
Tiết 29+30

Kế hoach bài dạy Lịch sử 7

GV : Nguyễn Văn Đương
Ngày soạn: 09/12/2022
Ngày dạy: 12+13+15+17/9/2022

BÀI 12:
CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC TỐNG(1075-1077)
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức: 
- Đánh giá được những nét độc đáo trong cuộc kháng chiến chống Tống (1075 - 1077). 
- Đánh giá được vai trò của Lý Thường Kiệt trong cuộc kháng chiến chống Tống. 
2. Năng lực:
 - Rèn luyện kĩ năng quan sát và sử dụng bản đổ trong khi học và trả lời câu hỏi. 
- Biết trình bày, suy luận, phản biện, tranh luận về một vấn đề lịch sử, rèn luyện năng lực
nhận thức và tư duy lịch sử.
 3. Phẩm chất:
 Giáo dục tinh thần yêu nước, ý thức bảo vệ độc lập dân tộc trước nguy cơ bị xâm lược.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Chuẩn bị của giáo viên:
- SGK, SGV Lịch sử và Địa lí 7 - phần Lịch sử.
- Phiếu học tập dành cho học sinh.
- Máy tính, ti vi.
2. Chuẩn bị của học sinh:
- SGK Lịch sử Địa lí 7 – phần Lịch sử.
- Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược
Tống (1075-1077).
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. Ổn định lớp.
2. Kiểm tra bài cũ:
- Tiết 1: Trình bày nét chính về tình hình văn hoá, giáo dục thời Lý.
- Tiết 2: Nêu âm mưu của nhà Tống khi xâm lược nước ta.
3. Bài mới:
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Tạo hứng thú, tâm thế cho HS vào bài học và giúp HS có hiểu biết ban đầu về
bài học mới.
b. Nội dung: GV cho HS quan sát hình ảnh; HS quan sát hình ảnh và trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về hiểu biết về con sông Như Nguyệt; sự kiện lịch sử,
anh hùng dân tộc gắn với con sông này.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Gv giao nhiệm vụ học tập:
- GV trình chiếu cho HS quan sát hình ảnh dòng sông Như Nguyệt:
- GV yêu cầu HS thảo luận theo cặp đôi và trả lời câu hỏi:
+ Em đã từng bao giờ nghe đến sông Như Nguyệt chưa?
+ Hãy nêu hiểu biết của em về con sông đó.
+ Em có biết con sông đó gắn với sự kiện lịch sử nào hoặc với vị anh hùng dân tộc nào?
Bước 2: Hs thực hiện nhiệm vụ:
- HS vận dụng hiểu biết và trả lời câu hỏi.
- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
- GV mời đại diện 1-2 HS trả lời câu hỏi:
1

Trường THCS Êa Phê
Kế hoach bài dạy Lịch sử 7
GV : Nguyễn Văn Đương
+ Sông Như Nguyệt ngày nay còn có tên là Sông Cầu, hiện đây là một di tích lịch sử ở
thôn thọ Đức – Tam Đa, huyện Yên Phong tỉnh Bắc Ninh.
+ Trận Như Nguyệt gắn với người anh hùng Lý Thường Kiệt là một trận đánh lớn diễn ra ở
một khúc sông Như Nguyệt gắn vào năm 1077, là trận đánh có tính quyết định của cuộc Chiến
tranh Tống-Việt, 1075-1077, và là trận đánh cuối cùng của nhà Tống trên đất Đại Việt. Trận
chiến diễn ra trong nhiều tháng, kết thúc bằng chiến thắng của quân đội Đại Việt và thiệt hại
nhân mạng lớn của quân Tống, đánh bại hoàn toàn ý chí xâm lược Đại Việt của họ, buộc họ
phải thừa nhận Đại Việt là một quốc gia.
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Kết luận, nhận định:
- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.
- GV dẫn dắt HS vào bài học: Em đã được tìm hiểu về cuộc kháng chiến chống Tống của
quân dân Đại Cồ Việt (năm 981). Trong trận chiến đó, mặc dù đã bị thất bại thảm hại và phải
rút quân về nước nhưng nhà Tống vẫn chưa bao giờ từ bỏ ý đồ xâm lược nước ta. Vua Tống
nuôi tham vọng gì khi tiếp tục đề ra kế hoạch đánh chiếm nước Đại Việt? Dưới sự lãnh đạo của
triều đình nhà Lý, quân dân Đại Việt đã tổ chức kháng chiến, bảo vệ đất nước như thế nào?
Chúng ta sẽ cùng nhau đi tìm hiểu trong bài học ngày hôm nay – Bài 12: Cuộc kháng chiến
chống quân xâm lược Tống (1075-1077).
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: 1. Cuộc kháng chiến chống Tống giai đoạn thứ nhất (năm 1075)
a. Mục tiêu:
- Trình bày được những âm mưu của nhà Tống.
- Hiểu và lí giải được cuộc tấn công của ta sang đất Tống để nhằm mục đích tự vệ. Đây là
nét độc đáo của cuộc kháng chiến chống Tống giai đoạn thứ nhất.
b. Nội dung hoạt động: GV tổ chức các hoạt động học tập. HS thực hiện nhiệm vụ theo
yêu cầu của GV.
c. Sản phẩm học tập: câu trả lời của học sinh.
d.Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
KIẾN THỨC CẦN ĐẠT
Nhiệm vụ 1. Âm mưu của nhà Tống
1. Cuộc kháng chiến chống Tống giai đoạn
Bước 1: Gv giao nhiệm vụ hoc tập:
thứ nhất (năm 1075)
Đọc thông tin và quan sát hình 15, lược đồ a. Âm mưu của nhà Tống
H1 hãy trả lời câu hỏi:
- Xâm lược Đại Việt để giải quyết khó khăn
- Vì sao nhà Tống lại âm mưu xâm lược Đại trong nước và mở rộng lãnh thổ.
Việt?
+ Xúi Chăm-pa đánh Đại Việt từ phía Nam.
- Nhà Tống đã làm gì để thực hiện âm mưu + Ngăn cản việc buôn bán của nhân dân 2
xâm lược Đại Việt?
nước.
Bước 2: Hs thực hiện nhiệm vụ:
+ Mua chuộc các tù trưởng miền núi.
- HS suy nghĩ, trả lời câu hỏi.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
- HS khác nhận xét, bổ sung
Bước 4: Kết luận, nhận định:
GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức.
Nhiệm vụ 2. Chủ trương của nhà Lý
Bước 1: Gv giao nhiệm vụ hoc tập:
Đọc thông tin và quan sát hình 15, lược đồ
15.1 hãy trả lời câu hỏi:
- Trước âm mưu và hành động chuẩn bị xâm
lược của nhà Tống, chủ trương đối phó của
nhà Lý là gì?
2

Trường THCS Êa Phê
Kế hoach bài dạy Lịch sử 7
GV : Nguyễn Văn Đương
- Nêu hiểu biết của em về nhân vật lịch sử b. Chủ trương của nhà Lý
Lý Thường Kiệt?
- Cử Lý Thường Kiệt làm tổng chỉ huy.
- Lý Thường Kiệt đưa ra chủ trương gì để - Đem quân trấn áp Cham-pa.
chống quân Tống?
- Nhà Lý chủ trương: tiến công trước để tự
GV cho HS thảo luận nhóm:
vệ.
Nhóm 1: Vì sao nói đây là cuộc tấn công để - Diễn biến: Tháng 10 - 1075, hơn 10 vạn
tự vệ chứ không phải cuộc tấn công để xâm quân ta chia làm hai đạo dưới sự chỉ huy của
lược?
Lý Thường Kiệt cùng Tông Đản tấn công vào
Nhóm 2: Cuộc tấn công tự vệ của nhà Lý đất Tống.
đem lại kết quả như thế nào?
- Kết quả: Sau 42 ngày chiến đấu, quân Lý đã
Nhóm 3: Việc chủ động tiến công của nhà hạ được thành Ung Châu, tiêu huỷ hết kho
Lý có ý nghĩa như thế nào?
lương thực dự trữ rồi nhanh chóng rút quân
Bước 2: Hs thực hiện nhiệm vụ:
về chuẩn bị phòng tuyến chặn giặc.
- HS thảo luận.
- Ý nghĩa:
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
+ Làm cho quân Tống hoang mang bị động
- Đại diện các cặp đôi báo cáo. Các cặp đôi và thêm khó khăn trong việc chuẩn bị xâm
khác nhận xét, bổ sung.
lược nước ta và buộc phải kéo dài thời gian.
Bước 4: Kết luận, nhận định:
+ Quân dân ta tăng thêm lòng tự tin và thời
GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức
gian chuẩn bị kháng chiến.
Ta chỉ tấn công vào căn cứ quân sự, kho
lương và vũ khí của quân Tống để xâm lược
Đại Việt. Khi hoàn thành mục tiêu ra lập tức
rút quân về nước. Cách đánh độc đáo, sáng
tạo của Lý Thường Kiệt đã đẩy địch vào tình
thế bị động làm thay đổi kế hoạch và làm
chậm bước tấn công của chúng đồng thời tạo
thuận lợi cho ta có thêm thời gian chuẩn bị
kháng chiến.
Hoạt động 2: 2. Cuộc kháng chiến chống Tống giai đoạn thứ hai (năm 1077)
a. Mục tiêu:
- Mô tả được phòng tuyến sông Như Nguyệt.
- Hiểu được nét độc đáo của nhà Lý trong việc chuẩn bị kháng chiến
- Trình bày được trận chiến tại phòng tuyến sông Như Nguyệt
- Lý giải được cách kết thúc chiến tranh của Lý Thường Kiệt
- Hiểu được những nét độc đáo trong cách đánh giặc của Lý Thường Kiệt và ý nghĩa cuộc
kháng chiến chống Tống của nhà Lý.
- Rút ra được các bài học từ cuộc kháng chiến chống Tống lần 2.
b. Nội dung: GV tổ chức các hoạt động học tập. HS thực hiện nhiệm vụ theo yêu cầu của
GV.
c. Sản phẩm học tập: câu trả lời của học sinh.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
KIẾN THỨC CẦN ĐẠT
Nhiệm vụ 1. Chuẩn bị kháng chiến (1076- 2. Cuộc kháng chiến chống Tống giai đoạn
1077)
thứ hai (năm 1077)
Bước 1: GV giao nhiệm vụ học tập:
a. Chuẩn bị kháng chiến (1076- 1077)
HS đọc thông tin trong sgk, quan sát lược đồ - Lý Thường Kiệt hạ lệnh cho các địa
phòng tuyến trên sông Như Nguyệt và đoạn phương ráo riết chuẩn bị bố phòng.
video về việc chuẩn bị kháng chiến chống - Cử Lý Kế Nguyên chặn vùng biển Đông
Tống hãy thảo luận và trả lời các câu hỏi Kênh.
3

Trường THCS Êa Phê
Kế hoach bài dạy Lịch sử 7
GV : Nguyễn Văn Đương
sau:
- Xây dựng phòng tuyến sông Như Nguyệt.
- Sau khi rút quân về nước, nhà Lý chuẩn bị
kháng chiến như thế nào?
- Mô tả phòng tuyến sông Như Nguyệt và lí
giải vì sao Lý Thường Kiệt lại cho xây dựng
phòng tuyến chặn giặc ở đây?
- Hãy nêu nét độc đáo của nhà Lý trong việc
chuẩn bị kháng chiến? Qua đó em rút ra
được bài học gì?
Bước 2: Hs thực hiện nhiệm vụ:
- HS hoạt động cá nhân-> nhóm.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
- HS ghép cặp, trao đổi, thảo luận các câu
hỏi đặt ra.
Bước 4: Kết luận, nhận định:
Gv gọi hs trong các cặp bất kì chia sẻ nội
dung tìm hiểu được cho cả lớp.
Hs khác lắng nghe, phản hồi tích cực.
GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức
Việc xây dựng phòng tuyến Như Nguyệt dựa
trên sự kết hợp giữa địa hình tự nhiên, bãi
chướng ngại vật cùng với lực lượng thuỷ bộ được bổ trí trọng điểm nên vừa có thể bảo
vệ được toàn chiến tuyến, vừa nhanh chóng
tập trung tổ chức phản công địch. Đây chính
là sự độc đáo, sáng tạo trong cách tổ chức
đánh giặc của Lý Thường Kiệt.
b. Cuộc chiến đấu trên phòng tuyến sông
Nhiệm vụ 2. Cuộc chiến đấu trên phòng
Như Nguyệt.
tuyến sông Như Nguyệt.
* Diễn biến:
Bước 1: GV giao nhiệm vụ học tập:
- Cuối năm 1076, quân Tống chuẩn bị tiến
Đọc thông tin và quan sát lược đồ hình 3 hãy
vào nước ta theo hai đường: thủy và bộ.
thảo luận theo 4 nhóm trả lời câu hỏi sau:
- Tháng 1-1077, quân Tống vượt ải Nam
- Nhóm 1: Dùng lược đồ trận chiến tại
Quan tiến vào nước ta.
phòng tuyến sông Như Nguyệt năm 1077 để
-  Quân bộ bị chặn đánh và dừng chân ở bờ
miêu tả trận chiến đấu?
bắc sông Như Nguyệt.
- Nhóm 2: Vì sao đang ở thế thắng mà Lý
- Quân thủy bị quân của Lý Kế Nguyên chặn
Thường Kiệt lại cử người đến thương lượng
đánh không thể vào sâu hỗ trợ quân bộ.
giảng hòa với giặc?
 - Cuối xuân 1077, nhà Lý cho quân vượt
- Nhóm 3: Nêu những nét độc đáo trong
sông Như Nguyệt, bất ngờ tấn công vào đồn
cách đánh giặc của Lý Thường Kiệt?
giặc.
- Nhóm 4: Nêu ý nghĩa cuộc kháng chiến
- Quân Tống thua to.
chống Tống của Lý Thương Kiệt.
- Lý Thường Kiệt giảng hòa kết thúc chiến
Bước 2: Hs thực hiện nhiệm vụ:
tranh.
HS thảo luận.
* Ý nghĩa:
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
- Là chiến thắng tuyệt vời của quân và dân ta.
Đại diện các nhóm báo cáo. Các nhóm khác
- Củng cố nền độc lập dân tộc.
nhận xét, bổ sung.
- Nhà Tống đã từ bỏ mộng xâm lược Đại
Bước 4: Kết luận, nhận định:
Việt.
GV nhận xét, đánh giá, bổ sung, chốt kiến
4

Trường THCS Êa Phê
Kế hoach bài dạy Lịch sử 7
GV : Nguyễn Văn Đương
thức.
C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức của bài học vào việc làm bài tập cụ thể.
b. Nội dung: HS suy nghĩ cá nhân làm bài tập của GV giao.
c. Sản phẩm: Bài làm của học sinh.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Gv giao nhiệm vụ học tập: Giáo viên giao bài tập cho HS:
Câu 1. Hãy chỉ ra những nét độc đáo trong cuộc kháng chiến chống Tống của nhà Lý
(1075 – 1077).
Câu 2. Vai trò của Lý Thường Kiệt trong cuộc kháng chiến được thể hiện như thế nào?
Bước 2: Hs thực hiện nhiệm vụ:
- HS xác định yêu cầu của bài tập và suy nghĩ cá nhân để làm bài tập.
- GV hướng dẫn cho HS tìm hiểu yêu cầu và làm bài tập.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
- GV yêu cầu HS trình bày sản phẩm của mình.
- HS trình bày, theo dõi, nhận xét, đánh giá và bổ sung cho bài của bạn.
Câu 1:
Nét độc đáo trong cuộc kháng chiến chống Tống của nhà Lý (1075 – 1077):
- Chủ động tiến công địch, đẩy địch vào thế bị động.
- Lựa chọn và xây dựng phòng tuyến phòng ngự vững chắc trên sông Như Nguyệt.
- Đánh vào tâm lí của địch bằng bài thơ thần “Nam quốc sơn hà”
- Chủ động tấn công quy mô lớn vào trận tuyến của địch khi thấy địch yếu.
- Chủ động kết thúc chiến sự bằng biện pháp mềm dẻo, thương lượng, đề nghị “giảng
hòa” để hạn chế tổn thất.
Câu 2:
* Vai trò của Lý Thường Kiệt trong cuộc kháng chiến chống Tống (1075-1077):
+ Tiêu diệt thủy quân của địch, không cho thủy quân tiến sâu vào hỗ trợ cánh quân đường
bộ. 
+ Nhận thấy quân địch đã suy yếu, hoang mang Lý Thường Kiệt mở cuộc tấn công quy mô
lớn vào trận tuyến của địch.
+ Là người chỉ huy cuộc kháng chiến, giữ chức vụ chủ chốt trong quân đội.
+ Đưa ra đường lối kháng chiến đúng đắn, dẹp tan quân Tống.
Bước 4: Kết luận, nhận định:
- GV nhận xét bài làm của HS, chốt nội dung.
- HS lắng nghe, tiếp thu kiến thức.
D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Củng cố và mở rộng kiến thức nội dung của bài học cho HS.
b. Nội dung: GV giao nhiệm vụ, HS thực hiện nhiệm vụ.
c. Sản phẩm: Bài tìm hiểu của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Gv giao nhiệm vụ học tập: GV giao bài tập về nhà cho học sinh)
Cuộc kháng chiến chống Tống của nhà Lý đã để lại những bài học gì cho công cuộc bảo vệ
Tổ quốc hiện nay?
Bước 2: Hs thực hiện nhiệm vụ:
HS thực hiện nhiệm vụ tại nhà theo hướng dẫn của giáo viên.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
- GV hướng dẫn các em cách nộp sản phẩm cho GV sau khi hoàn thành.
- HS làm bài tập ra giấy và nộp lại cho GV.
Bước 4: Kết luận, nhận định:
5

Trường THCS Êa Phê
Kế hoach bài dạy Lịch sử 7
GV : Nguyễn Văn Đương
- Nhận xét ý thức làm bài của HS, nhắc nhở những HS không nộp bài hoặc nộp bài không
đúng qui định (nếu có).
* Dặn dò:
- Học bài cũ, làm bài tập.
- Chuẩn bị trước bài 13: ĐẠI VIỆT THỜI TRẦN (1226 – 1400).
+ Trả lời các câu hỏi trong sgk.

6