Ngày soạn: 19/2/2023
Ngày giảng: 22; 24/2/2023
Tiết 90, 91 – Bài 7. VĂN BẢN 1: CUỘC CHẠM TRÁN TRÊN ĐẠI DƯƠNG
(Trích Hai vạn dặm dưới đại đương - Giuyn Vec-nơ)
I. MỤC TIÊU
1. Năng lực
Nhận biết và hiểu được một số yếu tố của truyện khoa học viễn tưởng: đề tài, sự
kiện, tình huống, cốt truyện, nhân vật, không gian, thời gian, tóm tắt được văn bản một
cách ngắn gọn. Chỉ ra và phân tích được các chi tiết về cuộc chạm trán giữa đại dương với
con tàu ngầm của đoàn thủy thủ. Đồng thời, thấy được ước mơ, khát vọng chinh phục đại
dương của con người lúc bấy giờ.
2. Phẩm chất:
Trân trọng những phát minh khoa học của con người.
*Yêu cầu đối với HS khá giỏi.
Viết đoạn văn nêu suy nghĩ của em về việc: bảo vệ môi trường biển.
II. Phương pháp, kĩ thuật dạy học
Dạy học theo nhóm, PP hợp tác, động não, thuyết trình, đặt câu hỏi
III. Phương tiện, thiết bị dạy học
1. Giáo viên:
- SGK, kế hoạch bài dạy, sách tham khảo
- Máy tính, máy chiếu,...
2. Học sinh: Chuẩn bị bài theo yêu cầu của GV
IV. Tiến trình dạy học
1. Ổn định tổ chức
2. Kiểm tra: Qua VB “Con mối và con kiến” em rút ra bài học gì cho bản thân.
3. Bài mới
HĐ1. Khởi động
Mục tiêu:
Tạo hứng thú học tập cho HS, huy động những trải nghiệm của bản thân để thực
hiện nhiệm vụ.
Hãy kể tên những nhà khoa học và những phát minh vĩ đại của họ với nhân loại mà
em biết?
Nếu là một nhà phát minh, em muốn chế tạo sản phẩm khoa học gì cho tương lai?
GV dẫn dắt vào bài mới.
Qua việc đọc VB “Chạm trán giữa đại dương” ở nhà, em có biết đó là cuộc chạm
trán gì không? Em có nghĩ với khả năng của con người hiện nay cuộc chạm trán đó có thể
xảy ra được không? Vì sao?
HĐ của GV & HS
HĐ 2: Khám phá văn bản
Mục tiêu:
Nhận biết và hiểu được một số yếu tố

Nội dung cần đạt

của truyện khoa học viễn tưởng: đề tài, sự
kiện, tình huống, cốt truyện, nhân vật, không
gian, thời gian, tóm tắt được văn bản một
cách ngắn gọn. Chỉ ra và phân tích được các
chi tiết về cuộc chạm trán giữa đại dương với
con tàu ngầm của đoàn thủy thủ. Đồng thời,
thấy được ước mơ, khát vọng chinh phục đại
dương của con người lúc bấy giờ.
I.Đọc - hiểu các văn bản:
1. Đọc văn bản
H. Văn bản cần đọc với giọng như thế nào?
Đọc to, rõ ràng, giọng đọc tỏ rõ sự a. Tác giả
ngạc nhiên khi chứng kiến sự việc…
– Giuyn Vec-nơ (1828 - 1905) là nhà văn
người Pháp
HS HĐ cá nhân – chia sẻ.
– Ông được xem là "cha đẻ" của thể loại
H.Trình bày những nét cơ bản về tác giả, tác truyện khoa học viễn tưởng
phẩm?
b. Tác phẩm
– Đề tài: Khoa học viễn tưởng
(**Khái niệm: Truyện khoa học viễn
1.Thế nào là truyện khoa học viễn tưởng? tưởng là những tác phẩm: “... miêu tả một
2. Phân biệt truyện khoa học viễn tưởng thực tại tưởng tượng.)
với truyện kì ảo?
3. Nêu đề tài và nguồn gốc của truyện khoa - Ngôi kể: Câu chuyện được kể bằng lời
học viễn tưởng?.
của nhân vật tôi (giáo sư) ngôi thứ nhất
4. Tìm các yếu tố của truyện khoa học viễn - Cốt truyện: Truyện kể về cuộc rượt đuổi
tưởng
rồi đọ sức giữa tàu chiến với "con cá" và
(Trả lời:
sự thật bất ngờ về "con cá" đó.
1.Khái niệm: Truyện khoa học viễn tưởng là
những tác phẩm: “... miêu tả một thực tại
tưởng tượng.
2.Phân biệt truyện khoa học viễn tưởng và
truyện kì ảo: Truyện kì ảo là “một thể loại hư
cấu bậc cao. Các sự kiện trong truyện kì ảo
không thể thực sự xảy ra, mà dường như là do
phép thuật.
* Các yếu tố của Truyện khoa học viễn
tưởng.
+ Đề Tài
+ Không gian.
+ Cốt truyện.
+ Nhân vật chính.
*Nguồn gốc: Truyện khoa học viễn tưởng bắt
nguồn từ phương Tầy ở thế kỉ XIX và phát
triển mạnh mẽ trong thế kỉ XX. Ở Việt Nam,
phải đến thế kỉ XXI, khi khoa học công nghệ
phát triển, thể loại này mới thực sự khởi sắc.)
GV cung cấp thêm KT:
2

Văn bản trích từ chương 6 và chương 7 của
tiểu thuyết khoa học viễn tưởng gồm 47
chương “Hai vạn dặm dưới đáy biển”. Nội
dung tác phẩm kể về chuyến phiêu lưu dưới
đáy đại dương của giáo sư Pi-e A-rôn-nác,
chuyên gia nghiên cứu về tự nhiên và hai
cộng sự của ông trên con tàu ngầm Nau-tiluýt của thuyền trưởng Nê-mô. 
*– Các sự kiện chính trong câu chuyện:
+ Mọi thứ đã sẵn sang để nghênh chiến và
cuộc rượt đuổi với "con cá"
+ Cuộc đọ sức giữa tàu chiến với "con cá"
+ Những phán đoán và sự thật bất ngờ về
"con cá" đó
* GV yêu cầu HS trao đổi về những từ ngữ
khó trong VB.
– HS giải thích nghĩa của các từ được chú
thích trong SGK, nêu những từ khó mà chưa
được chú thích.

II. Khám phá văn bản.

HS theo dõi văn bản từ đầu -> con cá thiết 1. Cuộc đuổi bắt và đọ sức với "con cá"
kình (trang 27, 28) thực hiện câu hỏi số 1 a. Hình dáng của "con cá"
SGK.
- Màu sắc: có ánh điện
- Dài không quá 80 m
HĐCN 2p – chia sẻ.
- Hình dáng: cân đối cả 3 chiều
H. Con cá được xuất hiện thông qua chi tiết - Hoạt động: đuôi quẫy sóng mạnh chưa
nào? Nhận xét của em về con cá?
từng có; khi thở hai lỗ mũi vọt ra hai cột
nước khổng lồ cao đến 40 m.
-> “Con cá” có hình dáng và hoạt động
bất thường.
HĐCN 2p – chia sẻ.
Quan sát SGK từ: “Các thủy thủ…(T29) ->
khi rơi xuống nước (T30) và cho biết:
H.Cuộc đuổi bắt con cá của chiếc tàu chiến
diễn ra như thế nào? Nêu nhận xét của em về
cuộc đuổi bắt đó?

3

*Cuộc đuổi bắt và đọ sức.
- Kéo dài ít nhất 45 phút
- Tốc độ của con tàu tối tân không theo kịp
"con cá".
- "Nó" không tỏ vẻ gì mệt mỏi.
- Mũi lao phát ra tiếng kêu lanh lảnh của
kim loại va chạm nhau.
- Tàu kêu răng rắc
- Tất cả các thành viên trên tàu đều bị văng
xuống biển chìm nghỉm
-> Cuộc đuổi bắt không cân sức giữa tàu
Nau-ti-luyt với “con cá thiết kình” sức
mạnh khủng khiếp của “con cá”.

b.Hình dáng chiếc tàu ngầm
- Vỏ bọc bằng những tấm thép lá.
Tiết 2: Ngày giảng: 24/2/2023
- Do con người tạo ra.
- Thân giống như 1 con cá voi khổng lồ.
HĐ CN 2p, CS
- Chuyển động bằng động cơ
- Có người lái.
H.Tìm các chi tiết miêu tả hình dáng bên -> Chiếc tàu ngầm hiện đại, có sức mạnh
ngoài của chiếc tàu ngầm? Nêu nhận xét ghê gớm do con người chế tạo ra.
của em về hình dáng đó?
*Nhà văn đã sáng tạo ra hình ảnh chiếc
HS HĐCĐ – 5p – thực hiện câu hỏi 4,5 SGK tàu ngầm dựa trên cơ sở KH về công
trang 33.
nghệ chế tạo tàu biển. Đồng thời thể hiện
ước mơ, khát vọng chinh phục đại dương
Nhà văn đã sáng tạo ra hình ảnh chiếc tàu của con người lúc bấy giờ.
ngầm dựa trên cơ sở khoa học về công nghệ
chế tạo tàu biển. Vào thời điểm Giuyn Vécnơ cho ra đời tác phẩm Hai vạn dặm dưới
biền, thế giới đã có tàu chạy dưới mặt nước
nhưng vô cùng thô sơ (di chuyển chậm nhờ
mái chèo), không hiện đại và tối tân như tàu
ngẩm Nau-ti-luýt (chạy bằng động cơ điện
với vặn tốc rất cao).
Người kể chuyện ngôi thứ nhất đổng thời la
vị giáo sư, trực tiếp xuất hiện và tham gia vào
diễn biến cốt truyện, vì thế cầu chuyện vể
chiếc tàu ngầm tối tần được kể lại mang tính
khoa học cao. Những kiến thức hay lập luận
của nhân vật người kể chuyện vể các vấn đề
ki thuật, công nghệ và đại dương vừa đảm
bảo tính chính xác vì tuân theo lô-gíc khoa
học, vừa đảm bảo sức hấp dẫn nhờ trí tưởng
tượng phong phú của nhà văn.
*GV:
Cuộc chạm trán trên đại dương dẫn ba nhân
vật: Pi e A-rôn-nác, Công-xây và Nét Len vào
cuộc phiêu lưu trước tiên là trong khoang
chiếc tàu ngầm và sau đó là dưới đáy biển sầu.
Lúc ấy, không gian này hoàn toàn xa lạ với họ.
HS HĐ cặp đôi – 5p thực hiện câu hỏi 7,8
sgk trang 34.
HS chia sẻ. GV nhận xét.
* Hiện nay đề tài khoa học đã không còn nhận
được sự quan tâm đặc biệt từ con người nữa.
Đó có thể là bởi vì sự khám phá của con người
4

dường như đã đạt đến một độ chín nhất định,
những ranh giới của sự bí ẩn ngày được hé
mở, do đó con người không còn cảm thấy
hứng thú với những phát hiện mới như thuở
ban đầu.
*Khám phá không đồng nghĩa với phá hủy,
khi con người xuống đại dương để tìm kiếm
thì không được làm hại đến các sinh vật dưới
biển
- Không vứt những đồ rác xuống biển khi
đang trong quá trình làm việc
III. TỔNG KẾT
- Không sử dụng những chất độc hại để thực 1. Nghệ thuật
hiện mục đích.
+ Nghệ thuật miêu tả tinh tế đầy sức hấp
dẫn và lôgic
H.nêu khái quát nét cơ bản về nội dung, nghệ
2. Nội dung
thuật của văn bản?
– Truyện kể về cuộc thám hiểm trên đại
HS trình bày, chia sẻ.
dương của giáo sư Pi-e A-rôn-nac cùng hai
trợ thủ của ông và cuộc chạm trán đầy bất
ngờ của họ trên đại dương.

– Về sức hấp dẫn của truyện:
+ Sự khám phá đầy bất ngờ và thú vị của các
nhà thám hiểm khác xa với sự hình dung và
tưởng tượng của người đọc lúc đầu.
Hoạt động 4. Luyện tập
* Mục tiêu: Củng cố kiến thức, kĩ năng đã
học.
Khi đọc một VB truyện, em cần chú ý những
yếu tố nào?
+ Cần chú ý đề tài để có định hướng đọc hiểu
đúng.
+ Chú ý các sự kiện chính, chi tiết tiêu biểu
về nhân vật (lời nói, cử chỉ, hành động,…) để
hiểu nội dung, nghệ thuật của truyện.
Có thể tưởng tượng ra những tình huống mà 3
nhân vật gặp phải khi vào bên trong con tàu
ngầm, tận mắt chứng kiến những thiết bị hiện
đại, giải đáp những thắc mắc của họ lúc trước
về con tàu này…
5

IV. Luyện tập
Bài tập: Khi đọc một VB truyện, em cần
chú ý những yếu tố nào?
+ Cần chú ý đề tài để có định hướng đọc
hiểu đúng.
+ Chú ý các sự kiện chính, chi tiết tiêu biểu
về nhân vật (lời nói, cử chỉ, hành động,…)
+ Để hiểu nội dung, nghệ thuật của truyện.

– Ngôi kể: Sử dụng ngôi kể thứ nhất
– Chính tả và diễn đạt: Đúng chính tả và
không mắc lỗi diễn đạt
– Dung lượng; Đoạn văn khoảng 5- 7 câu
4 Củng cố
H: Em hãy nêu những bài học kinh nghiệm về con người được thể hiện qua
những câu tục ngữ.
trình bày, chia sẻ.
+ GV nhận xét, KL
GV dùng thẻ kiểm tra để củng cố bài (Trong giờ học, điều em yêu thích nhất là gì?
Điều gì em còn băn khoăn muốn giải thích?)
5. HD học bài
+ Bài cũ: Học bài và nghiên cứu kĩ lại nội dung bài học.
+ Bài mới: Chuẩn bị tiết THTV "Mạch lạc và liên kết"
=================================================

6