CHỦ ĐỀ
STEM

CHẾ TẠO XE PHẢN LỰC

1. Mục đích
a. Kiến thức
- Khoa học tự nhiên THCS:
+ Các phương pháp đo thông thường và quy tắc an toàn trong phòng thực hành.
+ Biết cách sử dụng các dụng cụ thực hành và tận dụng những vật dụng xung
quanh.
+ Thực hành quan sát vật di chuyển bằng mắt thường và suy luận tìm ra các loại
áp suất không khí, thế năng, động năng và phản lực.
- Tin học: Tra cứu, lựa chọn thông tin trên internet.
- Mỹ thuật: Thiết kế, trang trí xe phản lực.
- Toán học.
b. Phẩm chất
- Chăm chỉ, thể hiện ở tinh thần tự học, tích cực tham gia các công việc của
nhóm phân công khi chế tạo xe phản lực từ các vật dụng quen thuộc.
- Trung thực, thể hiện trong báo cáo các kết quả hoạt động của nhóm.
c. Năng lực

- Năng lực giao tiếp, hợp tác, phản biện, ... thông qua quá trình làm việc
nhóm.
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo thông qua việc thiết kế, lựa chọn
dụng cụ, nguyên vật liệu, quy trình chế tạo, cách thức trình bày, chia sẻ thông tin
giữa các nhóm,...
- Năng lực thẩm mĩ thông qua việc thiết kế, trang trí cho xe phản lực để tạo sự
bắt mắt, hấp dẫn.
- Năng lực tin học, thông qua việc ứng dụng công nghệ thông tin để tra cứu,
lựa chọn thông tin và trình bày báo cáo kết quả hoạt động.
2. Tổ chức hoạt động
- Đối tượng: Học sinh lớp 9.
- Thời gian: Thực hiện ở tuần 29. Chia nhóm hoạt động, hướng dẫn, 1 tuần
chuẩn bị ở nhà, 2 tiết tìm hiểu kiến thức ở nhà, 1 tiết thực hiện và 1 tiết trưng
bày sản phẩm.
- Địa điểm: Làm sản phẩm tại phòng học.
- Hình thức: Tổ chức hoạt động trong tiết dạy bộ môn hoặc tiết dạy hoạt động
trải nghiệm hoặc kết hợp cả hai hình thức trên.
- Chuẩn bị:
+ Công cụ: Dao, kéo, súng bắn keo, hộp keo silicon.
+ Nguyên, vật liệu: Chai nhựa, nắp chai nhựa, xiên gỗ, bong bóng, ống hút.
+ Phương tiện: Máy chiếu, máy vi tính kết nối Internet, điện thoại thông
minh.
3. Hoạt động của GV và HS (Mô hình 5 hoạt động, 8 bước theo công văn
3089/BGDĐT)
Hoạt động của GV

Hoạt động của HS

HĐ 1
Bước 1. HS quan sát, HS đặt
vấn đề
- GV giới thiệu một số dòng xe chạy bằng: hơi - Học sinh quan sát, thử nghiệm.
nước, xăng dầu, năng lượng mặt trời, điện,

khínén.

- Liệu rằng chúng ta có thể chế tạo một chiếc
xe chạy bằng không khí không?

- Học sinh trả lời bằng kiến thức

- Các em đã bao giờ thổi một quả bong bóng

thực tế, kinh nghiệm có sẵn trong

rồi thả ra mà không buộc chặt lại chưa?

thực tế.

- Gv cho HS thử nghiệm.
- Các em có thể tưởng tượng ra chiếc xe chạy
bằng không khí của riêng mình trông như thế
nào không?
- Giới thiệu một số sản phẩm.

- Vậy xe chạy bằng không khí cần có các yếu
tố nào?
- Giáo viên chốt vấn đề: “Xe chạy bằng không
khí”.
Các em hãy chế tạo 1 chiếc xe chạy bằng
không khí(xe phản lực) có thể chạy thẳng
hàng, xa nhất và có tính thẩm mĩ.

- Học sinh có thể dự đoán: Có túi
chứa khí, bánh xe đều nhau, xe
nhẹ, …
-…..
- HS tiếp nhận nhiệm vụ và chia
nhóm.

HĐ 2
- GV gợi ý cho HS tìm hiểu nguyên lý, quy Bước 2. HS nghiên cứu kiến thức
trình chế tạo và phác thảo thiết kế:

nền

- Phát phụ lục 1, 2.

Quy trình thiết kế xe phản lực
bằng các dụng cụ học sinh chuẩn

bị.
Bước 3. HS đề xuất giải pháp
thiết kế đáp ứng các tiêu chí
- Học sinh lựa chọn nguyên vật
liệu, dụng cụ: Dao, kéo, súng bắn
keo, mỏ hàn, ổ cắm điện, chai
nhựa, nắp chai, ống hút, bong
bóng, dây thun, ….
- Học sinh vẽ thiết kế xe phản lực
phù hợp.
HĐ 3
- GV nêu câu hỏi gợi ý, quan sát, hướng dẫn Bước 4. Mỗi HS trình bày, nhóm
khi cần.

thảo luận và lựa chọn phương án

- Gv mời các nhóm cử đại diện trả lời các vấn thiết kế tốt nhất của nhóm
đề đặt ra ở bước khám phá.

Từng HS lần lượt trình bày nguyên
lý hoạt động, cấu tạo, lựa chọn

- Gv có thể gợi ý các nhóm: Cách bố trí bánh nguyên vật liệu, dụng cụ và kiểu
xe, trục bánh xe như thế nào để xe chạy được thiết kế xe phản lực của mình.
ổn định…

Nhóm thảo luận, đánh giá và lựa
chọn mẫu thiết kế tốt nhất, phù
hợp với các tiêu chí do GV đưa ra.

HĐ 4
- GV nêu câu hỏi gợi ý, quan sát, hướng dẫn Bước 5. Chế tạo
khi cần và phát phụ lục:

Mỗi nhóm chế tạo xe phản lực

Phụ lục 3. HS ghi chép quá trình thử nghiệm: theo phương án thiết kế đã đuợc
Quan sát xe phản lực tự chế, sau đó nhận xét lựa chọn.
hoạt động của xe phản lực.

Bước 6. Thử nghiệm
- Tiến hành thử nghiệm và tái thiết
kế.
- Hoàn thành phụ lục 3.

HĐ 5
- GV tổ chức các nhóm báo cáo xe phản lực

Bước 7. Chia sẻ, thảo luận, đánh

của nhóm mình.

giá

- GV hướng dẫn HS tự đánh giá nhóm và

Mỗi nhóm trình bày quá trình lựa

đánh giá chéo(phụ lục 4)

chọn nguyên, vật liệu, dụng cụ,

- Gv đánh giá.

chế tạo, thử nghiệm xe phản lực
mà nhóm chế tạo.
Trưng bày xe phản lực tự chế.
Các nhóm thi theo tiêu chí.
Các nhóm khác thảo luận, đánh
giá.
Bước 8. Điều chỉnh, hoàn thiện
sản phẩm
Các nhóm điều chỉnh, hoàn thiện
xe phản lực của nhóm theo góp ý
của các nhóm bạn.

2. Gợi ý sản phẩm
a. Gợi ý một số bước thực hiện
Chuẩn bị dụng cụ và thiết
bị:
- 1 chai nhựa làm thân xe.
- 8 nắp chai, làm bánh xe
- 2 que xiên tre, ống hút
nhựa làm trục bánh xe.
- 1 bong bóng để tạo phản
lực.
- Súng bắn keo, mỏ hàn
điện.

- Dùng keo silicon cố định
bánh xe và trục bánh xe
vào thân xe.

- Dùng ống hút và súng
bắn keo gắn đầu và đuôi
xe, giúp xe giảm bớt lực
cản không khí , định hướng
khi chuyển động.

- Gắn bong bóng lên thân
xe, thổi căng bong bóng để
tạo phản lực.

b. Giới thiệu một số sản phẩm khác

PHỤ LỤC 1. PHIẾU THU THẬP THÔNG TIN
(Dành cho cá nhân và nhóm sau khi thống nhất)
Tên nhóm:……………………
Nội dung: Chế tạo xe phản lực
Các mức độ đánh giá: 8-10 loại tốt; 6-<8 loại khá. 5-<6 loại trung bình. Dưới
5: loại yếu.
Nội dung tìm hiểu
1. Hãy trình bày các lực tác dụng cho xe
phản lực? Điều kiện để xe chạy được?
2. Hãy trình bày hình dạng và kích thước
của một xe phản lực?
3. Hãy trình bày các nguyên vật liệu của xe
phản lực?
4. Hãy trình bày cách sử dụng xe phản lực?

Trả lời

PHỤ LỤC 2. MẪU THIẾT KẾ XE PHẢN LỰC CỦA HỌC SINH
(Dành cho cá nhân)
Tên HS: …………………………………………….Nhóm:……………..
Nội dung: Chế tạo xe phản lực
Các mức độ đánh giá: 8-10 loại tốt; 6-<8 loại khá. 5-<6 loại trung bình. Dưới
5: loại yếu.
Dụng cụ

Nguyên vật liệu

Quy trình chế tạo,
thành phẩm

A

X

Bước 1

B

Y

Bước 2

C

Z

Bước 3…

Hình vẽ xe phản lực dự kiến

PHỤ LỤC 3. PHIẾU THỬ NGHIỆM
(Dành cho các nhóm ghi chép)
Tên nhóm: …………………...
Nội dung: Chế tạo xe phản lực
Các mức độ đánh giá: 8-10 loại tốt; 6-<8 loại khá. 5-<6 loại trung bình. Dưới
5: loại yếu.
Lần
thử
nghiệm
1

Hình dáng

Quãng đường đi được
(cm)

Tính ổn định

2
3

PHỤ LỤC 4. TRÌNH BÀY, ĐÁNH GIÁ
(Dành cho các nhóm tự đánh giá, đánh giá chéo kết hợp GV đánh giá)
Các mức độ đánh giá: 8-10 loại tốt; 6-<8 loại khá. 5-<6 loại trung bình. Dưới
5: loại yếu.
Nội dung
Phẩm chất
(nhân ái,
chăm chỉ,
trung thực,

Tự đánh giá

Nhóm x đánh
giá chéo

GV đánh giá

TB cộng

trách nhiệm)
Năng lực
(tự chủ, giao
tiếp, hợp tác,
sáng tạo, giải
quyết vấn đề,
…)
Sản phẩm
Thỏa các tiêu
chí, có tính
thẩm mĩ,…
Điểm Trung bình của mỗi nhóm là tổng điểm có được từ 4 Phụ lục chia cho
4.
KIẾN THỨC TRỌNG TÂM THAM KHẢO
1. Các lực tác dụng lên xe.
- Trọng lực và phản lực của mặt sàn.
- Lực đẩy của khối khí trong quả bong bóng.
- Áp suất không khí. Lực ma sát . Quán tính.
- Thế năng và động năng.
- Điều kiện để xe chuyển động về phía trước và chạy thẳng:
+ Khi thổi bong bóng, áp suất khí bên trong bong bóng lớn hơn áp suất
không khí bên ngoài => khi thải tay không khí bên trong bong bóng
phụt ra ngoài => sự phụt khí tạo ra phản lực theo chiều ngược lại và
đẩy xe chuyển động về phía trước.
+xe càng nặng thì lực quán tính xe càng cao, lực ma sát càng nhiều và
xe chuyển động thẳng dễ dàng hơn.
2. Hình dạng.
- Dạng hình chữ nhật.
- Chiều dài khoảng 30 – 40 cm; rộng khoảng 5 đến 7 cm, cao khoảng 5
đến 7 cm.
3. Vật liệu.
Chai nhựa, nắp chai nhựa, xiên gỗ, bong bóng, ống hút.